Vrouwen worden systematisch buitengesloten in gezondheidsinnovatie. Slechts een fractie van het onderzoeksbudget gaat naar vrouwengezondheid en vrouwelijke ondernemers krijgen een schijntje van het durfkapitaal. Dat terwijl de grootste achterstand er is en de grootste kansen liggen.
Het investeringsklimaat voor technologische bedrijven die zich richten op het (medisch) welzijn van meisjes en vrouwen, is ondermaats in Nederland. Ons land telt meer dan vijftig FemTech-bedrijven en ze dreigen allemaal vast te lopen door gebrek aan financiering. Dat kan en moet anders.
Oud-ASML-topman Peter Wennink noteerde in zijn rapport ‘biotech en life sciences’ als een van de vier pijlers voor het toekomstig verdienvermogen van Nederland. De zoektocht naar medische doorbraken en innovaties is in ons land inderdaad springlevend. En vrouwen en meisjes verdienen in die zoektocht een hoofdrol.
Eeuwenlang richtte medisch onderzoek zich voornamelijk op het mannenlichaam en was het vrouwelijk lichaam een uitzondering op die norm, met alle gevolgen van dien. Ook vandaag ondervinden we nog de gevolgen van deze eeuwenoude denkwijze: pas in 2016 introduceerden de Verenigde Staten beleid dat onderzoekers verplicht om niet alleen mannelijke, maar ook vrouwelijke proefdieren mee te nemen in hun studies. Het beruchte speculum heeft nog bijna exact dezelfde vorm als in 1845 en pas in 2023 werden menstruatieproducten voor het eerst wetenschappelijk getest met echt bloed.
Nog steeds is hierdoor sprake van een significant kennistekort over het vrouwenlichaam in alle facetten. En dat heeft ernstige consequenties: bij vrouwen worden sommige soorten kanker gemiddeld later vastgesteld. Betere en nieuwe behandelingen voor de vaak pijnlijke aandoening endometriose – waar honderdduizenden vrouwen in ons land mee te maken hebben – zijn pas in recente jaren gestart. En incontinentie, bijvoorbeeld, is vanuit oplossingen voor mannen bestudeerd, terwijl veel meer vrouwen ermee te maken krijgen. Zelfs over de menstruatiecyclus, letterlijk zo oud als de mens zelf, is nog altijd een hoop onduidelijk.
De helft van de bevolking wacht, kortom, op de inhaalslag.
Sophie van Dijk is medeoprichter van FemTech NL. Peter van de Graaf is ceo en oprichter van Choice BV, revolutionary birth control. Leonie van de Kamer is ceo en oprichter van Certain BV, incontinence under control. Maaike Steinebach is medeoprichter van FemTech NL.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het zou Nederland – ooit een land dat op thema’s als emancipatie hoge ogen wilde scoren – bij uitstek sieren als er meer aandacht en investeringsgeld wordt vrijgemaakt voor die inhaalslag. Maar de huidige praktijk doet het ergste vrezen. Niet alleen is het voor veel innovatieve FemTechbedrijven ondoenlijk moeilijk om investeringsgeld te vinden, uit meerdere onderzoeken is ook gebleken dat vrouwelijke ondernemers überhaupt moeilijker aan investeerders komen. In 2023 was slechts 5,2 procent van alle venture capital deals in Nederland met door vrouwen geleide startups, en ze haalden slechts 0,7 procent op van het totale geïnvesteerde durfkapitaal dat jaar.
Het nieuwe kabinet-Jetten maakt weliswaar extra miljarden vrij voor investeringen in Nederlandse tech en innovaties, maar ook in het regeerakkoord krijgen de gezondheidsinnovaties die dienstbaar (kunnen) zijn aan vrouwen geen specifieke aandacht. Woorden als ‘geopolitieke autonomie’, ‘deep tech’ en ‘AI’ vliegen ons (om begrijpelijke redenen) om de oren, maar in de context van biotech en life sciences blijft zo’n 50 procent van de wereldbevolking onvermeld.
Dat is overigens ook economisch onverstandig. Terwijl er tijdens het World Economic Forum (WEF) opnieuw aandacht was voor de harde business case die vrouwelijke gezondheid is, en Amerika al honderd miljard dollar aan succesvolle ‘Women’s Health’ bedrijven noteert, horen we in Nederland een oorverdovende stilte.
Of het nu gaat om de ontwikkeling van een nieuw speculum – duurzaam, minder koud – of alternatieve, betrouwbare anticonceptie: de weg van idee naar een eindresultaat is in ons vakgebied lang. Medische innovaties moeten aan tal van regels en protocollen voldoen omdat ze ontwikkeld worden voor mensen van vlees en bloed. Veiligheid is leidend en elke ‘uitvinder’ staat achter die hoge eisen en waarborgen.
Financieel heeft die lange adem alleen grote consequenties. Er moeten prototypes worden ontwikkeld, vaak met dure complexe technologie. Vervolgens moeten we onze innovaties uitgebreid technisch en medisch testen. Wat gaat goed, wat moet anders? Opnieuw naar de tekentafel. En zo uiteindelijk toewerken naar onderzoek met of in vrouwen zelf.
Elk van deze stappen kost geld. En ja, de financiële risico’s zijn in de eerste fase groot, want tijdens elke vervolgstap kan het misgaan. De innovatie werkt niet, de techniek is te risicovol, et cetera. FemTech levert, net zoals alle andere medische innovatie, geen snel rendement. Beleggers hebben dus geduld nodig. Het gevolg is dat initiatiefnemers in Nederland heel veel tijd kwijt zijn aan jagen op geld en dus minder bezig kunnen zijn met de mogelijke medische doorbraak. Het gevolg? Belangrijke innovaties zien het daglicht nooit óf komen pas veel later dan nodig beschikbaar.
Op dit moment verliest Nederland kennis en talent aan buitenlandse investeerders. Geloof het of niet, maar zelfs in het Amerika van Donald Trump is het makkelijker om geld te vinden voor medisch onderzoek. Als gevolg lekken we kennis, missen we potentiële concurrentievoordelen bij doorbraken én – het allerbelangrijkst – doen we vrouwen ernstig tekort.
Van al die investeringen in medische ontwikkeling gaat namelijk slechts 6 procent naar vrouwengezondheid. Dat terwijl deze helft de grootste achterstand heeft en dus juist de grootste kansen zou moeten bieden. Van alle farmaceutische research and development gaat slechts 1 procent naar de gezondheid van vrouwen, en in 2024 richtte maar 10 procent van het kapitaal in medische ventures zich op vrouwen, met diagnostiek vrijwel volledig afwezig.
Dit alles, in combinatie met de eerder genoemde systematische onderwaardering van vrouwelijke ondernemers, vormt een cumulatief marktfalen, waardoor een vicieuze cirkel blijft bestaan van onderinvestering en onzichtbaarheid. Vrouwen worden systematisch buitengesloten in de keten van de gezondheidsinnovatie.
Het is essentieel dat beleidsmakers, investeerders en relevante instanties gericht kapitaal gaan vrijmaken voor FemTech. Specifieke fondsen voor vrouwengezondheid, vereenvoudigde procedures en actieve betrokkenheid van vrouwen bij besluitvorming zijn noodzakelijk om een innovatief ecosysteem tot stand te brengen en voor Nederland te behouden.
De gezondheid van meisjes en vrouwen verdient structurele aandacht en substantiële investeringen. Als Nederland een positie als kennisland en innovatiemotor ambieert, vergeet dan de helft van de wereldbevolking niet.
Bart van Diepenbeek, Saturn Pelvic Health. Bob Roelofs, Bridea Medical. Karl Heinz, Samenjo. Chloe Idris Mughal, Mirapulse. Tamara Hoveling, Illium. Violette Defourt, Rapidemic. Lindsay Nelson, Repro Empowerment. Jeanine Roeters van Lennep, Netherlands Women’s Health Research & Innovation Center at Erasmus MC. Dieuwertje Drexhage, LAYCO. Fenna Heyning, HHS. Jessica Adams, Otway. Mariska Meijer, Zus & Zorg. Kasia Pokrop, 3mbrace Health. Georgina Lara Booth, CaseCanvas. Olivier Kruger, Fractional CFO. Georgina Lara Booth, FEMALID. Anieke Lamers, Borski Fund. Ton Grimminck, Elleloom. Boryana Boteva, FemTech NL. Claire Tange, Joanna Invests. Veroniek Vermeulen, Silatha. E. van Beauxvoort, TWalkMate. Melissa Ablett-Jordaan, SibylDan. Jing Wu, VivArt-X. Amy M. FitzPatrick, Decipher Women. Liet van Beuningen, The Mothership Investments. Willem-Jan Lamers, Ambyon. Marianne de Feijter, Awesome Compliance. Esma Choho, Growathon Ventures. Betsy Lindsey, Seattle Investments BV. Kinga Matula, QurieGen. Evelien Nieuwenburg, Dembrane. Margret Huenerbein, Bilihome. Marga Mathijssen, LiGalli bv. Maite Borrero, Closet.eco. Myrthe van der Ven, AquaWomb. Sophie Louise Feith, Hanah ecosystem. Miriam Huijser, Aiir Innovations. Tessa de Flines, AtVenture Platform. Sabine den Hartogh, DH Life Sciences Consultancy. Arevik Aivazova, Femina Medica. J’Amy Stewart, EW2Health. Jeanine van Munster, Flouria Health. Tessa van den Broek, Phi Productions. Lydia Geluk, SoFemale. Femke Markus, Moken. Françoise Dekker, NeuroTidal Dx. Inga Petersen, Vyvi. Jo Sarah Garcia, Umaversity. Carla Vos, Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen. Simone Brummelhuis, Borski fonds. Karen Berg, Healthy.Capital. Judith Huirne, hoogleraar AMC.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant