is tv-recensent van de Volkskrant.
Niet altijd makkelijk voor het populair-wetenschappelijke programma Focus van de NTR om de behandelde onderwerpen op een aansprekende manier te visualiseren. Dat realiseerde ik me toen ik dinsdag presentator Lara Billie Rense langs de Rijn bezig zag met een emmertje aan een touw om een slok water te oogsten. Over lithium in het drinkwater ging de uitzending, en tja, hoe anders dan met een emmer water maak je dat onderwerp voor de kijker aantrekkelijk?
Nou ja, los van die wat onbeholpen scène was Focus inhoudelijk interessant en verrassend. Want de toenemende aanwezigheid van lithium in de Rijn (de bron van drinkwater voor vijf miljoen Nederlanders) is niet alleen reden tot zorg, maar kan, opmerkelijk, ook een voordeel met zich meedragen voor de volksgezondheid, bij de preventie van dementie. Wellicht, heel misschien, niet nu maar ooit – ja, we kennen de nuances en terughoudendheid van serieuze wetenschappers. En dus vroeg Focus zich af: is de stof ‘gif of geneesmiddel’?
Lithium wordt in toenemende mate toegepast, onder meer in accu’s voor elektrische auto’s, waardoor het element tijdens industriële processen via afvalwater steeds meer in rivieren terechtkomt. Bij de zuivering tot drinkwater laat lithium zich lastig verwijderen en komt aldus in zeer geringe hoeveelheden bij ons binnen. De stof kan schadelijk zijn voor hersenen, hart en lever, en heeft soms nare bijwerkingen, maar in het drinkwater is het gehalte zo laag dat er geen gezondheidsrisico’s zouden dreigen.
Lithium wordt in de psychiatrie al decennialang voorgeschreven bij de behandeling van mensen met een bipolaire stoornis. De manische en de depressieve episodes kennen minder uitersten, patiënten worden er rustiger van. En er zijn dus vermoedens dat de stof iets kan betekenen bij bescherming tegen dementie. Focus sprak daarover met de Tsjechische, in Canada werkzame neurowetenschapper Tomas Hajek. Die kwam, gealarmeerd door het programma, speciaal over naar Nederland toen hij hoorde dat de hoeveelheid lithium in de Rijn stijgt.
Hajek ziet daarin een uitgelezen kans om met bevolkingsonderzoek na te gaan of ook die uiterst geringe hoeveelheid lithium invloed heeft op het aantal (soms aan bipolariteit gerelateerde) suïcides en gevallen van dementie. Juist de toename (tegen wil en dank ) van de werkzame stof in het drinkwater biedt Hajek een uitgelezen kans tot objectief onderzoek. Hij vermoedt dat niet alleen de hoeveelheid lithium, maar ook de duur van de toediening effecten heeft.
Focus bracht hem in contact met het Erasmus MC in Rotterdam, dat veel expertise heeft op het gebied van dementie. In het bijzijn van de camera constateerden Hajek en neuro-epidemioloog Frank Wolters dat ze voldoende reden zien om samen op te trekken bij het onderzoek naar lithium in het drinkwater.
Mooi, als een tv-programma de kiem kan vormen tot onderzoek dat wellicht, heel misschien, niet nu maar ooit betekenisvol blijkt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant