is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Geen staatssecretaris Van Berkel dus. Nadat bleek dat het D66-Kamerlid haar cv had opgepoetst, trok ze haar kandidatuur in. Hoewel iedereen het erover eens is dat er geen alternatief was na zo’n blunder, is het toch ook een beetje sneu. En merkwaardig; in een Radio 1-interview uit 2025 was Nathalie van Berkel juist openhartig over haar gebrek aan diploma’s, en leek ze dat juist te omarmen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het was verstandig geweest als ze dat gewoon was blijven doen, we hoeven namelijk heus niet allemaal hoger opgeleid te zijn. Ook niet in de politiek, al is het daar wel handig gezien de hoeveelheden tekst die verwerkt moeten worden. Van Berkel heeft vermoedelijk last minute toch besloten haar cv wat op te poetsen, overmand door een vlaag van onzekerheid, zoals sociale stijgers dat vaker hebben. Of misschien wel omdat iemand haar dat geadviseerd had, wat het allemaal nog triester zou maken.
Ook Van Berkel zal, met het oog op de samenwerking met een hoogopgeleid ambtenarenapparaat, beïnvloed zijn door het wijdverspreide fabeltje dat hoger opgeleiden neerkijken op praktisch geschoolden. Daarvoor is echter geen enkel bewijs, terwijl voor het tegenovergestelde juist overweldigend bewijs is. Tijdens het spreekuur blaffen de ChatGPT-patiënten tegen de huisarts dat ze het beter weten, advocaten moeten tegenwoordig eerst de AI-opstellen van hun eigen cliënten weerleggen voordat ze zich op de wederpartij kunnen richten en op televisie maakt een voormalige linksback van Veendam dagelijks de wetenschap en kennis verdacht.
Bij mensen met een migratieachtergrond is deze emancipatie van de domheid echter nog niet doorgedrongen. Zij kennen niet het privilege van de autochtone middenklasse, die een goede opleiding allang niet meer nodig heeft om het lekker voor zichzelf te regelen en haar religie van rijk zonder werk te kunnen belijden. Sterker nog, zelfs als frauderende uitkeringstrekker kun je in Nederland een doorslaggevende rol hebben bij een verkiezingsdebat, zolang je maar Cindy en geen Fatima heet.
Nederland is het enige land in de wereld waar degene die iets uitlegt zich moet schamen als de ander het niet snapt, en waar schooljuffen er bij peuters al in rammen dat er geen domme vragen zijn. Paradoxaal genoeg zijn we tegelijkertijd óók een land met een ongezonde obsessie met opleidingsniveau, die ervoor zorgt dat het begrip elite nog altijd langs die lijn wordt gedefinieerd.
Ondertussen loopt de politiek belangrijkste kloof, de financiële, allang niet meer parallel met die lijn. Zo fabuleert de eerdergenoemde linksback altijd dat ik nooit heb hoeven werken omdat ik Schimmelpenninck heet en hoogopgeleid ben, terwijl ik in werkelijkheid mijn geld altijd zelf heb verdiend, vanaf mijn eerste baantje als afwasser in Hotel Hof van Gelre. De werkelijke rijkeluiszoontjes en renteniers zou hij niet herkennen, omdat die tegenwoordig plat praten en eruitzien als, nou ja, de linksback van Veendam.
De tijd zal uitwijzen of het minderwaardigheidscomplex van praktisch geschoolden zal verdwijnen, nu zij vaak méér verdienen dan hoger opgeleide mensen. Ik heb daar overigens weinig fiducie in, omdat er simpelweg te veel invloedrijke mensen belang hebben bij het volledig uitmelken van deze rancune en het afleiden van de aandacht.
Het gebrek aan een gedeelde cultuur en fysieke ontmoeting zorgt ervoor dat de kloof tussen praktisch en theoretisch geschoold in Nederland onnodig diep is. Mengen is het enige dat helpt. Zolang we toestaan dat theoretisch en praktisch geschoolden vanaf hun puberteit in gescheiden werelden leven, in verschillende wijken, scholen en sportclubs, blijven we zitten met onzekere cv-fluffers. En belangrijker nog, met afnemende sociale cohesie en toenemend onbegrip.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.