Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Als het de toekomst van de EU is om vazalstaat van Amerika te worden, kan ze daar beter meteen voor kiezen. Onderwerping heeft grote voordelen, zo gaat dat met dictators en getrouwen. Een holle soevereiniteitsverklaring, het een zeggen en het ander doen, geeft van twee werelden het slechtste: gedoe met de bully en toch geen autonomie.
Hoe het laffe talmen er in de prakrijk uitziet, toont lidstaat Nederland. De mond vol van vrijheid, veiligheid en digitale soevereiniteit, maar nagenoeg elke maand is er een digitaal schandaal. De NS die vorige week bekendmaakte automatisering in te kopen in Amerika. Het bedrijf achter DigiD en MijnOverheid, Solvinity, komt in Amerikaanse handen. Netbeheerders Alliander, Enexis en Stedin gunden een miljoenenorder voor slimme meters aan een Chinees bedrijf waarin de Chinese staat een meerderheidsbelang heeft. Het databeveiligingsbedrijf Zivver, dat de gegevens versleutelt van de Nederlandse overheid, advocaten, rechtbanken, OM, IND, veiligheidsregio’s, ziekenhuizen, de Rotterdamse haven en meer, is nu Amerikaans. Schiphol draait volledig op Microsoft Windows, en maakt geen aanstalten daar iets aan te doen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De verklaring dat Nederlandse bedrijven kozen voor een Amerikaanse of Chinese partij: geld. De NS koos voor de goedkoopste IT-leverancier. Om dezelfde reden halen netbeheerders onderdelen goedkoper uit China. Schiphol zal vervanging door een Europees besturingssysteem als Linux te complex en te duur vinden. Met de verkoop van Solvinity en Zivver lopen oprichter-aandeelhouders en financiers juist binnen.
Volgens de NS kon DXC Technology niet louter worden geweerd omdat het een Amerikaans bedrijf is. Zo geven ook de netbeheerders de Europese aanbestedingsregels de schuld – ze móéten wel. Nu heeft de NS gelijk dat een aanbieder van buiten de EU niet mag worden geweigerd omdat die Amerikaans of Chinees is. Maar wat overheden wel kunnen: in de aanbesteding zwaarwegende criteria als duurzaamheid of digitale autonomie opnemen. Zolang een aanbesteding is gebaseerd op objectieve normen, is het juridisch mogelijk om te kiezen voor technologie die bijdraagt aan Europa’s digitale soevereiniteit.
Deze keuzes voor financieel voordeel zijn in het licht van het grote plaatje verbijsterend. De Maga-staatsgreep heeft Europa tot digitale kolonie van Amerika gemaakt – zoals we ook militair onderdaan van de VS zijn, afhankelijk van F-35’s, Patriots, Himars en Chinook-helikopters. Onze digitale infrastructuur is Amerikaans en lijkt dat dus te blijven. Want in bovenstaande gevallen was er volledige informatie over de existentiële risico’s voor Europa’s veiligheid. En niettemin volgde een weloverwogen besluit om meer digitale macht over te dragen.
De ‘vrijheid’ die de VVD met electoraal succes verkoopt, is gevangen in een pijnlijke paradox. ‘Rust in de portemonnee’ – zo veel mogelijk kopen voor een zo laag mogelijke prijs – wordt de consument-kiezer voorgehouden als ultieme vrijheid. In werkelijkheid wordt zowel Europese vrijheid als veiligheid geofferd aan onderdanigheid aan de VS en China. We consumeren ons de kerker in.
Intussen is ook duidelijk dat bigtechplatforms met hun overweldigende en antidemocratische mediamacht niet met EU-wetten zijn te reguleren. De trojka van Maga, big tech en big money is goed voor een totalitaire greep die reikt tot ver buiten Amerikaanse staatsgrenzen. En ook hier geldt weer: de consument-gebruiker van X, Facebook en Insta verdraagt geen kortetermijnverlies (van volgers) in ruil voor strategische veiligheid op de lange duur. We klikken ons de kerker in.
De enige uitweg uit die kerker is een radicale omslag, in te zetten door Jetten I. Net als Frankrijk en de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein. Die ontamerikaniseren hun digitale systemen. Is dat makkelijk? Nee, allicht niet. Maar dat is het heroveren van vrijheid nooit geweest. Het alternatief is onderwerping. Vol overgave de dikke lillend-witte Amerikaanse presidentiële reet likken.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant