De gasvoorraden in Nederland zijn gezakt tot 15 procent van de totale opslagcapaciteit. Dat is het laagste niveau van alle Europese landen en zelfs lager dan tijdens de energiecrisis in 2022. Ter vergelijking: gemiddeld zitten de gasbuffers in Europa nu rond de 34 procent. Toch verwachten kenners dat er op korte termijn geen acuut tekort ontstaat, omdat er nog genoeg gas op de internationale markt beschikbaar is.
Volgens energie-expert Koen Kuijper van energievergelijk.nl begon Nederland dit stookseizoen al met minder reserve dan vorig jaar: de opslag was toen voor ongeveer 74 procent gevuld. Daarna volgde een koude periode met weinig zon en weinig wind. Daardoor was er meer gas nodig, niet alleen voor verwarming, maar ook voor gascentrales die extra stroom moesten maken. De combinatie van hoger verbruik en minder duurzame productie heeft de voorraden snel uitgeput.
Kuijper wijst erop dat de situatie anders is dan in 2022. In omliggende landen is nog veel vloeibaar aardgas beschikbaar en er varen genoeg tankers met gas uit het Midden-Oosten en de Verenigde Staten. Er is dus wel gas, alleen ligt het minder in Nederlandse opslag. Handelaren stellen aankopen bewust uit, omdat zij denken dat de gasprijs de komende tijd nog daalt. Minder gas in de opslag is daardoor deels een bewuste keuze, geen technisch probleem.
Toch ziet René Peters van onderzoeksinstituut TNO een zwakke plek. Hij vindt het zorgelijk dat Nederland zo leunt op gas uit het buitenland. Een groot deel van onze aanvoer komt per schip uit Amerika. Toen het daar een paar weken geleden extreem koud was, schoot de gasprijs in Europa al snel omhoog. Volgens Peters laat dit zien hoe gevoelig de markt is voor gebeurtenissen ver weg. Hij waarschuwt dat pijpleidingen beschadigd kunnen raken en zeeroutes geblokkeerd kunnen worden, terwijl de Nederlandse opslag elk jaar iets leger lijkt te raken.
Peters benadrukt dat er nu genoeg gas is om huizen te verwarmen, maar hij wil dat de overheid meer werk maakt van alternatieven en van een stevigere eigen reserve. Minder afhankelijkheid van buitenlandse leveringen moet de kwetsbaarheid verkleinen als er iets misgaat in de aanvoer. De recente prijsschommelingen illustreren de onrust: in januari steeg de gasprijs in één week met zo’n 50 procent door het koude weer in de VS, om daarna weer te zakken.
Wat dit precies betekent voor de rekening van huishoudens en bedrijven is lastig te voorspellen. De huidige voorraadstand zegt niet alles, omdat prijzen sterk reageren op wereldwijde gebeurtenissen en verwachtingen. Peters geeft wel een praktisch advies: wie slecht tegen onzekerheid kan, kiest beter voor een contract met een langere looptijd en vaste prijs. Wie schommelingen op de korte termijn accepteert, komt vaak goedkoper uit met een variabel contract, al blijft dat een gok.
Hoe de situatie richting volgende winter wordt, is nog open. Handelaren vullen de gasopslag meestal in de zomer, wanneer de prijs laag is, en verkopen het gas in de winter weer door. De laatste jaren bleek het al lastig om de ondergrondse opslag volledig te vullen en moest de overheid ingrijpen. De regel is dat de voorraden op 1 oktober weer voor minstens 80 procent gevuld moeten zijn. Als dat niet lukt, kan de overheid opnieuw maatregelen nemen om extra gas in te kopen. Demissionair energieminister Sophie Hermans zegt zich nu geen zorgen te maken, maar de ontwikkeling wel scherp te volgen.
Gas (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage