Met de nieuwe Europese regels voor terugkeer dreigen in Europa klopjachten op ongewenste immigranten te ontstaan. Daarvoor waarschuwen meer dan zeventig hulporganisaties in een gezamenlijke verklaring. Ze vrezen voor ‘ICE-achtige taferelen’.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie, klimaat en milieu.
De Europese Commissie kwam vorig jaar maart met een voorstel voor een nieuwe terugkeerverordening. Daarin staat onder meer dat de EU-landen ‘efficiënte en evenredige maatregelen’ moeten nemen om illegaal verblijvende migranten op hun grondgebied te ‘detecteren’.
Ook kunnen de migranten langer dan nu gevangen worden gezet in afwachting van uitzetting: in principe 24 maanden, maar verlenging met perioden van 6 maanden is mogelijk. Verder wordt er geopteerd voor ‘terugkeerhubs’ in landen buiten de Europese Unie, voor als gedwongen terugkeer naar het land van herkomst niet lukt.
Later is dat voorstel aangescherpt. De Europese asielministers voegden in december toe dat ze huiszoekingen mogelijk willen maken, met het oog op ‘effectieve terugkeer’. Ook ‘andere relevante gebouwen’ mogen worden doorzocht. De autoriteiten kunnen daarbij persoonlijke bezittingen en apparaten in beslag nemen.
Volgens Picum, een netwerk van Europese organisaties die opkomen voor ongedocumenteerden, leidt dit alles tot ‘ICE-achtige invallen in de publieke ruimte, op het werk en zelfs in privéwoningen’. ‘We kunnen niet diep gegriefd zijn over wat ICE doet in de VS, terwijl we dezelfde praktijken in Europa steunen’, zegt Michele LeVoy, directeur van Picum, in een toelichting op de verklaring van de hulporganisaties.
De Amerikaanse immigratiedienst ICE wekt wereldwijd woede met zijn agressieve methoden om migranten zonder verblijfsvergunning op te pakken en naar detentiecentra binnen en buiten de VS te sturen.
Het risico is dat migranten zonder verblijfspapieren de gezondheidszorg, het onderwijs en andere publieke voorzieningen zullen gaan mijden, als ze daar kunnen worden opgepakt. Ook dat is al zichtbaar in de VS, zegt Andrea Soler Eslava, die namens Artsen zonder Grenzen betrokken is bij de verklaring van de hulporganisaties.
‘Als de wet de focus legt op het zoeken, gevangennemen en deporteren van mensen op basis van hun immigratiestatus, heeft dat een grote impact op hun gezondheid. Zwangere vrouwen, kinderen en mensen met een chronische ziekte blijven weg uit gezondheidscentra, zelfs in noodgevallen en wanneer hun leven op het spel staat.’
De hulporganisaties schuwen de grote woorden niet en benadrukken dat ‘Europa vanuit zijn geschiedenis weet waar surveillance, een zondebokpolitiek en controle toe kunnen leiden’.
Ook zestien VN-rapporteurs sloegen vorige maand alarm over de terugkeerverordening. Ze waarschuwen onder meer voor de arbitraire detentie van migranten, omdat de EU-landen straks niet meer hoeven te kijken of er ook andere, minder dwingende middelen beschikbaar zijn om het doel van uitzetting te bereiken. Daardoor zou ‘detentie de regel kunnen worden in plaats van de uitzondering’.
Volgens Bernd Parusel, een politieke wetenschapper aan het Zweedse Instituut voor Europese Beleidsstudies, laten de nieuwe regels voor terugkeer zien ‘hoever de EU is opgeschoven in de richting van radicaal-rechts, en hoe weinig ze is geïnteresseerd in pragmatische oplossingen voor afgewezen asielzoekers’. Dat schrijft hij op Verfassungsblog, een forum voor rechtswetenschap.
Veelzeggend is volgens Parusel dat de Europese Commissie in haar voorstel sprak van een ‘stevige en eerlijke’ terugkeerprocedure, maar dat de asielministers de woorden ‘en eerlijke’ doorhaalden.
De Europese regeringsleiders en het parlement moeten het de komende tijd eens worden over de definitieve tekst. De eerstvolgende stap is de stemming in de Justitie-commissie van het Europees Parlement, in maart. Volgens het Europese nieuwsmedium EUObserver zou Malik Azmani, voortrekker in dit dossier en een Nederlandse VVD-politicus, hierbij naar rechts hellen: hij zou voor een meerderheid steun zoeken bij de radicaal-rechtse fracties.
De sterk afwerende aanpak komt op een moment dat irreguliere migratie naar Europa gestaag afneemt. In 2025 daalde het aantal ongeoorloofde grensoverschrijdingen met 26 procent en ook het aantal asielaanvragen loopt terug.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant