Het Israëlische leger heeft de grensgebieden van Libanon en Syrië besproeid met grote hoeveelheden landbouwgif. Op deze manier probeert de Israëlische regering vermoedelijk semipermanente, onbegroeide bufferzones te creëren waar boeren zich niet langer begeven.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
In een rapport van de Nederlandse vredesorganisatie Pax dat maandag verschijnt, wordt de praktijk nauwkeurig beschreven aan de hand van satellietfoto’s en video’s van lokale activisten. De vluchten met enkelmotorige vliegtuigen begonnen drie weken geleden en hebben rampzalige gevolgen voor de landbouwgrond in het gebied. In totaal, zo becijferden de onderzoekers, is een zone van zo’n 55 kilometer breed in Syrië aangetast. In Libanon gaat het volgens Arabische media om een strook van zo’n 18 kilometer breed.
Eerder sprak de Libanese president Joseph Aoun van een ‘milieu- en gezondheidsmisdaad’. Uit onderzoek van Libanese laboratoria bleek dat sommige bodemmonsters twintig tot dertig maal hogere concentraties dan gemiddeld bevatten van het bekende landbouwgif glyfosaat. Hetzelfde gebied werd door Israël eerder bestookt met wit fosfor, met dramatische gevolgen voor de bodemvruchtbaarheid.
Tussen beide landen geldt sinds november 2024 formeel een staakt-het-vuren, maar dat is een papieren werkelijkheid, aangezien Israël zich het recht voorbehoudt aan te vallen wanneer het wil. De VN-vredesmacht Unifil turfde in twaalf maanden tijd ruim tienduizend schendingen (het merendeel schendingen van het luchtruim). De Israëliërs hebben vijf punten in Zuid-Libanon blijvend bezet en houden zelf vol dat hun schendingen slechts reacties zijn op troepenbewegingen van de militante groepering Hezbollah.
Ook in het grensgebied van Syrië heeft Tel Aviv nagenoeg vrij spel; het Syrische leger is niet bij machte om iets terug te doen. Wel lopen er tussen beide regeringen onderhandelingen over een non-agressiepact. De Syrische interim-president Ahmad al-Sharaa heeft sinds zijn machtsgreep ruim een jaar geleden duidelijk gemaakt dat hij niet vijandig staat tegenover Israël. Delegaties van beide landen spraken elkaar vorige maand nog in Parijs.
Net als in Libanon houdt het Israëlische leger sinds maanden stukken Syrisch grondgebied bezet. Het doel van de huidige onderhandelingen, zei de Syrische minister Asaad al-Shaibani (Buitenlandse Zaken) afgelopen weekend, is een volledige Israëlische terugtrekking uit die gebieden. Op haar beurt wil de regering van premier Benjamin Netanyahu garanties afdwingen voor de druzische minderheid in Zuid-Syrië, die uiterst vijandig staat tegenover het gezag in Damascus en daarom bescherming zoekt bij Israël.
Een van de incidenten met landbouwgif die door Pax is onderzocht, gebeurde op 27 januari, nabij het dorpje Kudnah, pal naast de grens met de door Israël geannexeerde Golanhoogte. Foto’s die nadien door bewoners werden genomen (en die door Pax zijn geverifieerd), laten zien hoe stroken in het veld geel zijn uitgeslagen, hetgeen wijst op het gebruik van glyfosaat. Behalve een ‘schending van de soevereiniteit’ komt het ook neer op een ‘vernietiging van potentiële oogsten’, zegt Pax-onderzoeker Wim Zwijnenburg. ‘Boeren verliezen hun inkomsten en moeten wat ons betreft worden gecompenseerd.’
In strategisch opzicht heeft Israëls handelen alles te maken met het trauma van 7 oktober 2023, toen Hamas-strijders vanuit de bezette Gazastrook kinderlijk eenvoudig de grens overstaken en urenlang moordend rondtrokken. Netanyahu’s kabinet oogt vastbesloten om een herhaling van zo’n scenario te voorkomen en probeert daarom in het noorden afstand te creëren tot zowel Hezbollah (Libanon) als Sharaa’s legertroepen (Syrië).
Onderdeel van die strategie, zo laat het Pax-rapport op basis van satellietfoto’s zien, is dat alle vegetatie verdwijnt. Grote stukken bosgebied in zuidelijk Libanon zijn in oorlogstijd door het Israëlische leger gekapt. Van de ‘nieuwe veiligheidsorde’ in het Midden-Oosten, meldt een recente analyse van denktank Carnegie Middle East Center, vormt de ‘herinrichting van grensgebieden de kern’.
Hoewel glyfosaat wereldwijd vaak wordt toegepast als onkruidverdelger, heeft het een omstreden status. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) noemde het in 2015 ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’ voor mensen, terwijl de Europese Commissie die conclusie betwist. Een studie van vorig jaar die uitwijst dat glyfosaat bij langdurige blootstelling wel degelijk kankerverwekkend is, wordt door Brussel bestudeerd.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant