Journalistiek Eigenaar Jeff Bezos van The Washington Post zwichtte tijdens de tweede termijn alsnog voor Trump, ziet voormalig hoofdredacteur Martin Baron. De krant ontslaat 300 van de 800 journalisten. „The Post betaalt de prijs.”
Oud-hoofdredacteur Martin Baron.
„Dit behoort tot de zwartste dagen in de geschiedenis van één van ’s werelds beste nieuwsorganisaties.” Zo begon Martin ‘Marty’ Baron, voormalig hoofdredacteur van The Washington Post, zijn vernietigende verklaring in reactie op de massale ontslagen die de krant anderhalve week geleden aankondigde. Zo’n 300 van de 800 journalisten verloren hun baan vanwege bezuinigingen. De nieuwsredactie en de buitenlandredactie werden gedecimeerd, de sportredactie en de boekenredactie zelfs opgeheven. Daags daarna kondigde de uitgever en ceo, Will Lewis, zijn vertrek aan. De crisis bij de gerenommeerde krant is compleet.
„The Washington Post zal zijn ambities drastisch moeten terugschroeven”, zegt Baron in een videogesprek. Hij leidde de krant van 2012 tot zijn pensionering in 2021, waarover hij het boek Collision of Power: Trump, Bezos and The Washington Post schreef, en vervult sindsdien de rol van journalistiek geweten. „Ze hebben veel minder mensen om verslag te doen van wat er in de wereld gebeurt, terwijl dat juist nu zo hard nodig is. Het is verwoestend. Ik zie de gevolgen nu al. Er is minder te lezen, minder reden om The Washington Post te lezen. Ik denk dat dit op de korte en lange termijn schadelijk is voor de gemeenschap en de democratie, en gevolgen zal hebben voor het vermogen van de krant om te blijven bestaan.”
De eigenaar van de krant, multimiljardair Jeff Bezos, heeft de problemen volgens Baron goeddeels zelf veroorzaakt. Allereerst door vlak voor de verkiezingen in 2024 een geplande steunbetuiging aan de Democratische kandidaat Kamala Harris in te trekken. En vervolgens door de opinieredactie in conservatievere richting te dwingen. Uit onvrede met de koers vertrokken vorig jaar ruim honderd journalisten bij de krant, en zegden 250.000 abonnees op. Het precieze aantal abonnees is onbekend, maar wordt momenteel geschat op ongeveer 2 miljoen. Baron: „Deze journalisten en lezers vonden dat de krant zijn geschiedenis en zijn belofte aan de democratie, die impliciet besloten ligt in zijn motto ‘Democracy Dies in Darkness’, niet waarmaakte. Dat Bezos capituleerde voor Trump.”
In zijn verklaring naar aanleiding van de ontslagen noemde Baron het „een geval van vrijwel onmiddellijke, zelf toegebrachte merkvernietiging”.
Het hoofd van Bezos tijdens een demonstratie na het massaontslag, begin februari.
Bezos verdedigde het intrekken van de steunbetuiging voor Harris als een noodzakelijke stap om het geslonken vertrouwen in de media te herstellen. De krant moest geen partij kiezen, vond hij. „Als hij eerder had aangekondigd dat The Post geen kandidaten meer zou steunen, dan was dat natuurlijk prima geweest”, zegt Baron. „Er zijn meer kranten die dat doen. Maar elf dagen voor de verkiezingen wekte niet de indruk dat hij goed had nagedacht over het vertrouwen in de media. Het suggereerde dat hij bang was dat Trump zou terugkeren in het Witte Huis, en dat hij zou doen wat hij had beloofd: wraak nemen op zijn vermeende politieke vijanden. Want hij zag Bezos als een vijand, en wel om één reden: de berichtgeving van The Washington Post.”
Baron was verbaasd dat Bezos door de knieën ging voor Trump. Want tijdens zijn eerste termijn als president, bezweek hij niet onder diens druk. „Toen ik hoofdredacteur was, was Bezos echt een goede eigenaar. Daar heb ik een heel boek over geschreven. Trump zette hem op allerlei manieren onder druk. Onder meer door te dreigen om de tarieven voor pakketbezorging door de posterijen aanzienlijk te verhogen, wat [zijn webwinkel en cloudcomputingbedrijf] Amazon direct zou hebben getroffen. Ook dreigde hij een stokje te steken voor de toekenning van een miljardencontract voor cloudcomputingdiensten met het ministerie van Defensie.”
Bezos verzette zich destijds tegen de aanvallen van Trump, bijvoorbeeld toen diens schoonzoon Jared Kushner de uitgever van The Post onder druk zette om Baron te ontslaan vanwege het onderzoek naar Russische inmenging in de verkiezingen van 2016 en Trumps banden met Moskou. „Bezos noemde het ongepast gedrag voor een president van een land dat persvrijheid heeft. Hij steunde ons en bood ons volledige onafhankelijkheid.”
Baron werd in 2012 hoofdredacteur van The Washington Post, zeven maanden voordat Bezos de krant voor 250 miljoen dollar kocht. Baron had zijn sporen verdiend als hoofdredacteur van de Miami Herald en The Boston Globe, die onder zijn leiding met eigen onderzoek diverse Pullitzerprijzen wonnen. The Boston Globe had aan het licht gebracht dat het aartsbisdom in Boston stelselmatig seksueel misbruik door priesters in de doofpot had gestopt. Dit werd in 2015 verfilmd in Spotlight, dat de Oscar voor beste film kreeg. Baron werd gespeeld door de acteur Liev Schreiber, die ook de audioversie van zijn boek Collision of Power insprak.
Toen Baron hoofdredacteur van The Washington Post werd, was het nog een regionale krant voor Washington D.C., Noord-Virginia en grote delen van Maryland, die bekend stond om zijn politieke verslaggeving. „Bezos veranderde dat”, zegt Baron. „Hij vond dat de krant een ideale uitgangspositie had om een nationale publicatie te worden. Want ook mensen die de krant nooit lazen, wisten waar die voor stond. The Post had een identiteit, die vooral was gevormd door het onderzoek naar de Watergate-affaire [die president Nixon ten val had gebracht]. Het was een krant die niet bang was om machthebbers ter verantwoording te roepen, inclusief de president. Daarin zag Bezos veel potentieel.”
De verkiezingszege van Trump in 2016 was voor The Washington Post een kans: veel Amerikanen waren bang dat hij als president zijn macht zou misbruiken. Ze hoopten dat de pers hem ter verantwoording zou roepen. Die ambitie klinkt ook door in het motto Democracy Dies in Darkness, dat de krant in 2017 introduceerde.
„Bezos heeft dat motto na een moeizaam proces van twee jaar gekozen”, vertelt Baron. „Hij vond: dit is geen product dat we je verkopen, maar een idee waar je bij wilt horen. Wij zullen ervoor zorgen dat onze leiders hun verplichtingen en verantwoordelijkheden nakomen. Dit trok veel nieuwe abonnees, honderdduizenden per jaar.”
Bezos hielp The Post ook om zich aan te passen aan het digitale tijdperk. „Hij ontwikkelde een digitale strategie en was bereid daarin te investeren”, vertelt Baron. „Hij gaf ons de opdracht om initiatieven te bedenken om een jonger en (inter)nationaler publiek aan te spreken, en die waren bijna allemaal succesvol. We werden door Fast Company uitgeroepen tot het meest innovatieve mediabedrijf ter wereld.”
Na de pensionering van Baron en het vertrek van Trump uit het Witte Huis, begon het tij te keren. De krant had veel nieuwe mensen aangenomen terwijl de digitale advertentie-inkomsten kelderden. The Post werd verlieslatend. Baron: „De ontslagen die daarop volgden leidden tot enorme frictie tussen het management en de vakbond, en een opstand onder het personeel. De krant had geen goede strategie om te concurreren met The New York Times, die zijn activiteiten buiten het nieuws uitbreidde (zoals spelletjes) en daar veel geld mee verdiende. Toen Biden aantrad, hadden lezers bovendien minder interesse in politiek en zeiden velen hun abonnement op.”
De financiële gevolgen waren navenant: in 2023 maakte de krant ruim 77 miljoen dollar verlies, en in 2024 100 miljoen dollar. Dit werd ook genoemd als belangrijkste reden voor de recente ontslagen. Baron erkent dat ontslagen onontkoombaar waren. „Maar ik hoor geen samenhangende visie op de toekomst van de krant. Er moet geïnvesteerd worden in nieuwe initiatieven. Maar daar zie ik geen voorbeelden van.”
Baron vermoedt dat Bezos besloten heeft om zijn andere bedrijven prioriteit te geven: Amazon, de bron van zijn rijkdom, en het ruimtevaartbedrijf Blue Origin, het object van zijn passie. „Hij vreesde dat Trump overheidscontracten zou weigeren aan Amazon, dat op grote schaal cloudcomputingdiensten verleent aan de overheid, en aan Blue Origin, dat vrijwel volledig van de overheid afhankelijk is. Trump werd omringd door Bezos’ grote rivalen: Elon Musk, wiens bedrijf SpaceX Blue Origin voorbij is gestreefd, en Larry Ellison, eigenaar van softwarebedrijf Oracle, de grote concurrent van Amazon op het gebied van cloudcomputing. Bezos dacht: ik moet zorgen dat Trump me niet langer ziet als vijand. The Post betaalt de prijs.”
Werknemers van The Washington Post en andere demonstranten bij de redactie in Washington, op 5 februari.
Ook in zijn tweede termijn heeft Trump grote moeite met de berichtgeving van The Post. Nog altijd werken er veel getalenteerde journalisten, benadrukt Baron. Een van hen is Hannah Natanson, die het afgelopen jaar betrokken was bij de gevoeligste onderzoeken met betrekking tot de ontslagen binnen de overheid. De FBI deed vorige maand een inval in haar huis in Virginia en nam al haar elektronische apparaten in beslag. „Het is ongekend dat de FBI een inval doet in het huis van een journalist”, zegt Baron. „Ze hebben alle data van haar apparaten getrokken, hoewel niet duidelijk is of ze die ook hebben bekeken. Een rechter heeft bepaald dat ze dat niet mogen doen. Maar ik vertrouw er niet op dat ze dat niet al gedaan hebben.” Bezos heeft zich niet over de inval uitgelaten.
Baron denkt dat Trump geen grenzen stelt aan zijn agressie tegen de pers. „Hij heeft zijn aanvallen opgevoerd, door zinloze rechtszaken te voeren en belachelijke onderzoeken door regelgevende instanties te starten, puur om media die hij niet aan zijn kant vindt te intimideren en te straffen.” Onlangs werden twee journalisten opgepakt die verslag deden van een protest tegen de vreemdelingenpolitie ICE in een kerk in Minneapolis. Een van hen is een bekende journalist die vroeger voor CNN werkte, Don Lemon. „Nooit eerder zijn federale wetten gebruikt om journalisten voor zoiets te arresteren”, zegt Baron. „Het is een poging om de journalistiek te criminaliseren.”
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s