Twaalf jaar geleden was Jorrit Bergsma olympisch kampioen én de risee van de Nederlandse schaatsploeg. Nu in Milaan is hij de 40-jarige cultheld die, met een matje in de nek, brons pakt op de 10 kilometer.
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft vooral over schaatsen, atletiek en roeien.
Overal doken ze vrijdag op rond de ijsbaan in Milaan: de rood-wit-blauwe hoofdbanden met haren eraan die bij de dragers in de nek hangen. Instant-matjes, bedacht door vrienden van Jorrit Bergsma, die de laatste paar jaar een flinke mat heeft laten groeien. Het ludieke hoofddeksel van de vriendengroep, die zichzelf de ‘Matties’ heeft gedoopt, is een hit. En niet alleen op de publiekstribune.
Tijdens de race van Bergsma doet de Amerikaanse oud-schaatser Joey Cheek, op de perstribune aanwezig als commentator voor NBC, er eentje om zijn hoofd. Na de huldiging van de jonkies Metodej Jilek, Vladimir Semirunniy en routinier Bergsma loopt NOS-commentator Herbert Dijkstra ermee rond. En hij is lang niet de enige: de een na de andere Bergsma-lookalike komt voorbij nadat de Fries het schaatspubliek heeft verbaasd met de bronzen race.
En dan komt de man die de originele mat in de nek draagt tevoorschijn in de mixed zone, de plek waar de pers de sporters na afloop van hun wedstrijd spreekt. De 40-jarige heeft net voor de derde keer in zijn loopbaan op het olympisch podium gestaan. In 2014 had hij goud, in 2018 zilver en nu het brons. Hij glimt van trots.
Hij is dankbaar, zegt hij. Omdat hij twee jaar geleden, na een uitstapje van twee seizoenen bij de ploeg van Jac Orie, terug kon keren bij de coach die van hem een toplangebaanschaatser had gemaakt: Jillert Anema. ‘We hebben hier twee jaar zo hard aan gewerkt. Zij hadden toch het vertrouwen erin dat ik, dat wij hier weer konden staan. Ik ben ontzettend dankbaar dat ik die kans heb gekregen en dat we samen dit hebben bereikt.’
Een medaille op een mondiaal titeltoernooi, daar heeft Bergsma er al behoorlijk wat van. Sowieso drie olympische plakken, maar hij stond ook dertien keer op het podium bij de WK afstanden, vijfmaal was dat op de hoogste trede.
Maar deze bronzen medaille bezorgt hem, de doorgaans bedaarde Fries, een brok in zijn keel. Omdat zijn kinderen hebben kunnen zien dat hij een van de beste schaatsers ter wereld is. Omdat zijn vrienden erbij waren. ‘Het is zo bijzonder om dit...’ Hij maakt zijn zin niet af, maar zucht. ‘Dit is het echte geluk, eigenlijk.’
Maar deze bronzen medaille staat ook nog voor iets anders. In 2014 werd Bergsma olympisch kampioen in Sotsji. Hij versloeg er de grote favoriet Sven Kramer, die zich had voorgenomen om daar met goud het debacle van Vancouver, waar hij de verkeerde baan had genomen, te vergeten. Bergsma voerde een compleet Nederlands podium aan, voor Kramer en Bob de Jong, maar kreeg het idee dat in het Nederlandse kamp hem de zege niet gegund werd.
Niet lang na die gouden 10 kilometer liep Bergsma huilend over het olympisch terrein. Hij had zich teruggetrokken uit de team pursuit, uit de ploeg met Kramer, Koen Verweij en Jan Blokhuijsen, waarin hij zich nooit serieus genomen had gevoeld. Hij kreeg kritiek, intern maar ook in de media. Hij werd voor landverrader uitgemaakt. Een paar dagen na het behalen van zijn titel was hij ineens de risee van de Nederlandse equipe.
‘Toen ik die gouden medaille won in Sotsji was ik op de toppen van mijn kunnen. Die medaille blijft bijzonder, ondanks wat er daarna gebeurde, maar het geeft nu wel een extra lading’, geeft Bergsma toe. In Milaan is hij de cultheld, niet de kop-van-jut.
Dat is ook wat Anema laat blijken als hij, natuurlijk ook met een namaakmatje in zijn nek, voor de pers verschijnt. ‘Ik heb zo’n groep journalisten wel eens eerder gezien na een 10 kilometer, maar die mensen stonden me allemaal chagrijnig aan te kijken. Toen hadden we goud. Nu staat iedereen hier blij te kijken.’
Het was nooit de insteek van de wedstrijd, haast Anema zich te zeggen. Ze waren niet uit op genoegdoening voor Sotsji. ‘Maar nu het gebeurd is, denk ik wel: lekker puh.’
Bergsma was op de Spelen om te voelen dat hij nog mee kon met de besten van de wereld. En dat was, op zijn lievelingsafstand, al een tijd geleden. Bij de vorige Winterspelen in Beijing eindigde hij als vierde. Zijn laatste WK-medaille dateert van 2023.
‘Als je de afgelopen jaren kijkt, heb ik niet meer op het podium gestaan. Ik was wel steeds binnen schootsafstand, dus ik wist dat ik op een goede dag nog steeds podium moest kunnen rijden. Maar de concurrentie is niet mals. En die jonge gasten beginnen steeds harder te rijden’, zegt Bergsma met een lach en pakt zijn medaille beet. ‘Dit voelt als een overwinning.’
Bergsma heeft er wel lol in dat hij tussen een Tsjech van 19 en een Pool van 23 stond bij de huldiging. ‘Het is ontzettend bijzonder om tegen zo’n generatie te rijden en het zijn allemaal ontzettend aardige gasten.’
Maar wat zegt dat hij als veertiger ook nog op het podium kon komen? ‘Als je blijft sporten en goed blijft trainen, dan word je elk jaar nog beter. Dat is de filosofie van onze trainer’, zegt Bergsma. ‘Maar ja, je moet ook gemotiveerd zijn, het op kunnen brengen en een beetje jong van geest zijn.’
Het zal hem van pas komen als hij straks nog in actie komt op de ploegenachtervolging en op de massastart. Op dat laatste onderdeel bewees hij zich dit seizoen met twee zeges in de wereldbeker al dubbel en dwars.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant