Bedreigd dier Aan de zuidkust van Cornwall zijn dit jaar al zeven keer zoveel papegaaiduikers aangespoeld als in heel 2025. De papegaaiduiker heeft het zwaar en de mens kan meer doen dan alleen het individu helpen.
Papegaaiduikers op een rijtje.
Het gaat naar omstandigheden best goed met Pedro en Pickle, twee van de aangespoelde papegaaiduikers langs de kust van Cornwall. De kleine vogels zijn „gehavend door stormen en hebben daardoor niet kunnen eten”, zegt vogelrehabilitator Jon Matthews tegen de BBC, maar ze sterken aan. In 2025 spoelden er daar slechts twee puffins aan, dit jaar zijn het er tot dusver al veertien, net zoveel als in heel 2024 – en de soort heeft het al zo zwaar.
Door zijn statige houding, zwarte jas en witte overhemd heeft de papegaaiduiker iets weg van een vliegende pinguïn. Tegelijkertijd doet zijn oranje-blauw-gele snavel denken aan die van een kleine toekan. En dan is er nog dat clowneske donkere driehoekje rond zijn ogen en zijn soms wat klungelige vliegtechniek. Leuk, dat koddige uiterlijk dat zich zo uitstekend leent voor antropomorfisme, maar beschermen doet het de Atlantische papegaaiduiker niet.
De kleine vogelsoort – niet te verwarren met zijn Pokémon-evoluties de kuifpapegaaiduiker en gehoornde papegaaiduiker – staat sinds 2015 op de Rode Lijst als ‘kwetsbaar’, een signalering dat het niet goed gaat maar zonder juridische bescherming tot gevolg.
Niet alleen aan de Atlantische kust spoelen papegaaiduikers aan. Eerder dit jaar werd er zelfs een verzwakt exemplaar aangetroffen op het strand van Cadzand, die werd waarschijnlijk door een „storm naar de Zeeuwse kust geblazen”, schreef de NOS. Dat gebeurt, los van papegaaiduikerrampenjaar 2021 toen er tientallen aanspoelden, niet vaak. De papegaaiduiker komt vooral voor in Groenland, Schotland en IJsland.
De papegaaiduiker, die gemiddeld zo’n dertig centimeter lang wordt en krap een kilo weegt, wordt niet alleen alle kanten op geblazen in een storm maar is ook afhankelijk van goed zicht op zee, schrijft de BBC. De vogel foerageert op zicht, maar in een ruige zee kan hij zijn prooi niet zien. En dat is áls die prooi te zien is.
Een ‘puffin’ op zoek naar een prooi.
Door klimaatverandering en visserij komt zeespiering, favoriete snack van de papegaaiduiker, steeds minder voor. Het langwerpige visje, dat best wel een beetje onderaan de voedselketen bungelt, is prooi voor zeehonden, grotere vissen zoals de makreel en de schelvis en dus zeevogels.
Onder meer de drieteenmeeuw, de zeekoet én de papegaaiduiker jagen niet alleen voor zichzelf op de visjes, maar ook om te voeren aan hun jongen. Nu die er steeds minder zijn, sterven papegaaiduikkuikens, pufflings, vaker door ondervoeding. Terwijl in een jaar tijd het aantal broedende paren in de normaal gesproken grote kolonies op belangrijke broedlocaties langs de Atlantische kust ook al met bijna een kwart is afgenomen.
Maar het blijft niet bij stormen en gebrek aan voedsel dat de kleine papegaaiduiker teistert. Nee, dan is er ook nog vogelgriep die zeevogels treft. En om het af te maken liggen er naast hun natuurlijke vijanden – de grote mantelmeeuw, vossen en ratten – ook nog menselijke stropers op de loer.
In IJsland is het eten van papegaaiduikers een traditie, waar overigens niet iedereen zich meer comfortabel bij voelt gezien de kwetsbare status van het gevederde dier. Ook bevruchte eieren blijken niet veilig.
In september afgelopen jaar onderschepte de douane op Schiphol bij een bagagecontrole 79 eieren, netjes verpakt in kartonnen eierdozen, „waarvan 51 van de bedreigde papegaaiduiker”. Zowel de passagiers als de eieren kwamen uit IJsland, staat op de website van de douane. Een volwassen papegaaiduiker levert „enkele duizenden euro’s” op.
De eieren waren al bijna uitgebroed en zijn met spoed naar diergaarde Blijdorp, de enige dierentuin in Nederland die papegaaiduikers houdt, overgebracht. Van de 51 eieren zijn 42 uitgekomen, ze verblijven tot ze groot genoeg zijn in Rotterdam. De drie daders hebben een boete van 7.500 euro gekregen en een maand voorwaardelijke celstraf. De reddingsactie was een succes, maar het blijft „zorgelijk dat mensen eieren roven van een soort die het zo zwaar heeft”, aldus de douane.
De vrees is dat het aantal vogels dat gevonden wordt aan de kust – verzwakt of al gestorven – slechts het topje van de ijsberg is. De Scottish Wildlife Trust roept mensen dan ook op de puffin te helpen: koop alleen duurzaam gevangen vis, stop met single-use plastic en reduceer je ecologische voetafdruk.
Voor de Cadzand-papegaaiduikers, Pedro en Pickle loopt het goed af: de eerste is op 28 januari weer uitgezet. Pedro en Pickle, die negatief hebben getest op vogelgriep, komen er weer bovenop, zegt Matthews tegen de BBC. Nu de soort nog.