Gezondheidszorg Vanaf volgend jaar kunnen zestigjarige Nederlanders zich gratis laten inenten tegen gordelroos, zo heeft het demissionaire kabinet besloten. Een vaccinatie voor álle ouderen bleek te duur. „Een dilemma”, zegt de staatssecretaris.
Een vrouw wordt gevaccineerd tegen gordelroos op een GGD-locatie.
Vanaf 2027 kunnen zestigjarige Nederlanders zich gratis laten inenten tegen gordelroos. Dat heeft demissionair staatssecretaris Judith Tielen (Preventie, VVD) bepaald op basis van advies van het RIVM. Twee prikken met het Shingrix-vaccin zullen hen jarenlang beschermen tegen de infectieziekte.
Alle mensen van zestig jaar en ouder vormen een risicogroep, maar het beschikbare budget is bij lange na niet genoeg voor het inenten van die circa vijf miljoen mensen. Mensen ouder dan zestig met een vaccinatiewens zullen dus zelf moeten blijven betalen: grofweg 440 à 550 euro voor de twee prikken opgeteld – de kosten lopen per GGD uiteen. Het jaar na jaar prikken van louter het cohort zestigjarigen leidt, zo schrijft Tielen in een Kamerbrief, tot de „de meeste gezondheidswinst” en is het „meest kosteneffectief”.
„Jeuk, tintelingen of een hevige, brandende of stekende pijn”: zo kondigt gordelroos zich aan, aldus het RIVM. Na een paar dagen vormen zich gegroepeerd aan één kant van het lichaam pijnlijke, jeukende blaasjes, soms in het gezicht. Gordelroos wordt veroorzaakt door het varicellazostervirus, dat ook tot waterpokken leidt. Na de waterpokken blijft het virus ‘slapend’ in het lichaam aanwezig om mogelijk, decennia later, vaak bij stress of een lagere weerstand, op te vlammen. Meestal gaat gordelroos vanzelf over.
Een mogelijk ernstige complicatie van de infectieziekte is een maandenlang of zelfs jaren aanhoudende zenuwpijn, zogeheten postherpetische neuralgie. Met als symptomen brandende, stekende pijnen die sommige patiënten beschrijven als „messteken”.
Een uitzending van tv-programma Radar in november 2024 over de gevaren van gordelroos én de verkrijgbaarheid van een effectief vaccin, leidde tot een run op GGD’s door bezorgde ouderen. Althans: door degenen die zich de prikken konden veroorloven.
De Gezondheidsraad oordeelde al in 2019 positief over het Shingrix-vaccin. Het voorkomt circa 90 procent van de ziektegevallen en is jarenlang werkzaam – de onderzoeksdata reiken inmiddels tot elf jaar na vaccinatie en stemmen nog altijd vrolijk.
Van 2027 tot 2040 is jaarlijks gemiddeld zo’n 50 miljoen euro beschikbaar voor vaccinatie, zo is vastgelegd in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord van vorig jaar zomer. Dat geld is goed voor het prikken van slechts „één jaarcohort” in de risicogroep, aldus de staatssecretaris. Een „dilemma”, schrijft ze: vergoeding voor zestigjarigen? Zeventigjarigen? Negentigjarigen?
Voor die laatste groep, de negentigers, pleit dat per honderdduizend gevaccineerden de meeste sterftegevallen worden voorkomen: 25. Want de sterftekans bij gordelroos klimt pas op hoge leeftijd. Met het prikken van honderdduizend zestigjarigen voorkom je slechts vier doden.
Maar, schrijft het RIVM in het advies: „Relatief de meeste gevallen van gordelroos en postherpetische neuralgie worden voorkomen bij vaccinatie op de leeftijd van zestig jaar.” De kosteneffectiviteit en gezondheidswinst gelden voor dat cohort op de lange termijn als het grootst, aldus het kennis- en onderzoeksinstituut. Dat hangt samen met statistiek: zestigjarigen hebben normaal gesproken veel meer levensjaren in het verschiet dan, zeg, tachtigers en negentigers. Per wanneer in 2027 de prikken worden aangeboden – vanaf 1 januari of later – is nog niet bekend, zegt een woordvoerder van VWS.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen