Oekraïne
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Op 24 februari is het vier jaar geleden dat Rusland buurland Oekraïne binnenviel en daarmee tot aan vandaag onnoemelijk veel leed veroorzaakt. De Britse krant Financial Times meldde woensdag dat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op deze beladen datum met een belangrijke aankondiging komt. Onder druk van Washington zouden uiterlijk half mei presidentverkiezingen plaatsvinden in Oekraïne, in combinatie met een referendum over een vredesplan.
Geen sprake van, liet Zelensky weten op platform X. „24 februari is een bijzondere datum. Zelfs als er plannen zouden zijn om bepaalde verkiezingen te vervroegen, zou het naar mijn mening een volstrekt idioot idee zijn om zo’n datum te gebruiken om over politiek te praten.” Voor Zelensky, wiens eerste termijn als president verliep in mei 2024, is het helder: presidentsverkiezingen komen er pas als Oekraïne veilig is. Dat willen zeggen: een staakt-het-vuren en door alle partijen geaccordeerde en vastgelegde afspraken over veiligheidsgaranties.
Ook zonder aankondiging op 24 februari is het fenomeen achter het nieuws relevant: de Amerikaanse druk op de regering in Kyiv. Vorige week zei Zelensky al tegen journalisten dat de druk vanuit Washington om in te stemmen met een vredesplan – inclusief de voor Oekraïne onaanvaardbare overdracht van de grotendeels bezette Donbas aan Rusland – toeneemt. „Ze willen een duidelijk tijdpad”, aldus Zelensky. Het Witte Huis zou uiterlijk in juni een ‘deal’ willen bereiken.
De Amerikaanse druk op Kyiv om op korte termijn presidentsverkiezingen te organiseren is onacceptabel voor Oekraïne en zijn Europese partners. In Oekraïne zijn er grote juridische en logistieke obstakels: de grondwet moet worden gewijzigd omdat een staat van beleg geen verkiezingen toelaat, miljoenen Oekraïners wonen buiten het land of in bezet gebied, stembureaus zijn onveilig voor Russische aanvallen, om maar een paar dingen te noemen. Daarnaast bevestigt het Witte Huis het Russische narratief over Zelensky’s legitimiteit als president. Rusland is gebaat bij politieke strijd in Oekraïne. Zelfs Zelensky’s politieke tegenstanders, zoals Kyivs burgemeester Vitaly Klytsjko, willen die strijd vermijden.
Breder bezien bevestigt de Amerikaanse druk de pro-Russische positie van de regering-Trump. In zijn poging om een spectaculaire trofee te kunnen toevoegen aan de lijst van oorlogen die volgens Trump door hem zijn beëindigd, kiest hij consequent voor druk op het belaagde land in plaats van druk op de agressor.
Eerder gebruikte Trump de Amerikaanse steun aan Oekraïne als drukmiddel. Dat middel kan hij niet meer gebruiken want die steun is volledig weggevallen. Uit cijfers van het gezaghebbende Kiel Institut bleek deze week dat de Amerikaanse steun in 2025 met 99 procent is gedaald ten opzichte van het jaarlijkse gemiddelde in 2022, 2023 en 2024. Europa heeft dat goeddeels gecompenseerd: de militaire steun uit Europa steeg met 67 procent, de financiële en humanitaire steun met 59 procent.
Washington hanteert nu een nieuw drukmiddel: de veiligheidsgaranties die een nieuwe aanval van Rusland moeten voorkomen. De regering-Trump zet het verkeerde land onder druk en neemt net als bij andere geopolitieke kwesties zijn toevlucht tot chantage. De Europese partners van Oekraïne doen er goed aan om Zelensky te steunen in zijn afwijzing van vervroegde verkiezingen. Eerst garanties en dan verkiezingen, niet andersom.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet