Rechtsstaat Het Europese Parlement stapte in 2024 naar het Hof omdat de Europese Commissie zich zou hebben laten chanteren met EU-gelden. Een belangrijke adviseur van het Hof stelt nu dat de Commissie procedurele fouten maakte.
Orbán in België tijdens een samenkomst van Europese regeringsleiders in België, 12 februari 2026/
De Europese Commissie heeft ten onrechte miljarden aan EU-gelden vrijgegeven aan Hongarije. Dat stelt Tamara Capeta, advocaat-generaal van het Europese Hof van Justitie, in een donderdag gepubliceerd advies aan het Hof.
De belangrijkste adviseur van het Hof – adviezen van de advocaat-generaal worden vaak overgenomen door het Hof – schaart zich daarmee achter het Europees Parlement, dat hier eerder een klacht over indiende. Volgens het Parlement had Hongarije de fondsen niet moeten krijgen omdat het land niet genoeg doet om de rechtsstaat en democratie te waarborgen.
De kwestie rondom de EU-gelden aan Hongarije kent een lange geschiedenis. Sinds het aantreden van Viktor Orbán als premier in 2010 wijzen experts erop dat in Hongarije de onafhankelijkheid van de rechtsspraak wordt aangetast. In 2022 ondernam de Commissie voor het eerst concrete actie door zo’n 22 miljard euro aan EU-fondsen voor Hongarije te bevriezen, zo’n 10 procent van het bruto binnenlands product van het land.
Een jaar later gaf de Commissie een aanzienlijk deel van het geld – meer dan tien miljard – alweer vrij: Hongarije zou enkele wetten hebben aangenomen die volgens de Commissie „de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht” zouden versterken.
Een meerderheid van het Europees Parlement zag een cynisch ruilspel. Het besluit om het geld weer vrij te geven kwam vlak voor een belangrijke EU-top waarop Orbán dreigde een groot steunpakket voor Oekraïne te dwarsbomen. De timing maakte dat Europarlementariërs vermoedden dat er spraken was van politieke chantage door Orbán. In maart 2024 stapte het Parlement naar het Hof.
Ook de christendemocratische Europese Volkspartij (EVP) schaarde zich achter de rechtszaak. Naast dat deze partij familie is van bijvoorbeeld het Nederlandse CDA, maakt ook het CDU van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen hier deel van uit. Fidesz, de partij van Orbán, was tot 2021 lid van de EVP.
Advocaat-generaal Capeta verwijt de Commissie een gebrek aan transparantie. Het gaf ten tijde van het besluit te weinig uitleg, de wetten die voor verbetering zouden zorgen waren nog niet in werking gesteld en de hervormingen zijn niet adequaat geëvalueerd. De beslissing om het geld weer vrij te geven zou daarom moeten worden teruggedraaid.
Het Hof zal naar verwachting binnen een paar maanden uitspraak doen in de zaak, maar het advies van Capeta komt op een ingewikkeld moment. In april zijn er in Hongarije verkiezingen en voor het eerst in tijden loopt Orbán achter in de peilingen, op oppositieleider Peter Magyar. Voor de verkiezingen lijkt de Commissie zich niet te veel te willen mengen in de Hongaarse politiek. De vrees is dat kritiek op Orbáns beleid averechts zou uitpakken en hem munitie geeft in zijn campagne.
De Commissie, zo schrijft nieuwssite Politico, weigert vooralsnog om te reageren op het advies van Capeta.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU