De Navo begint een nieuwe missie in het noordpoolgebied onder de naam Arctic Sentry. De missie vloeit voort uit een overeenkomst die president Donald Trump en Navo-chef Mark Rutte bereikten tijdens een overleg om de Groenlandcrisis te bezweren.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
De formele aankondiging dat Arctic Sentry is ‘gelanceerd’, kwam woensdag van de hoogste operationele commandant van de alliantie (Saceur), generaal Alexus G. Grynkewich. Die verwees in een verklaring naar de overeenkomst tussen ‘beide leiders’ in Davos, ‘waar ze afspraken dat de Navo collectief meer verantwoordelijkheid moet nemen voor de verdediging van de regio, gezien Ruslands militaire activiteiten en China’s groeiende belangstelling voor het gebied’. Wat de missie precies behelst, blijft nog vaag.
Tijdens een persconferentie in Brussel verwees Rutte naar twee bestaande en al geplande oefeningen van bondgenoten in het gebied, het door Denemarken geleide Arctic Endurance en de grote, reguliere, door Noorwegen georganiseerde oefening Cold Response, waaraan volgende maand circa 25 duizend mensen uit een dozijn Navo-landen deelnemen (inclusief Nederland).
Gevraagd wat er nieuw is aan de missie, of dat het simpelweg gaat om een nieuw label op bestaande activiteiten, zei Rutte woensdag: ‘Voor het eerst brengen we alles wat we doen in het noordpoolgebied onder een commando. (...) Dit is echt groot.’
Volgens Rutte wordt de komende tijd onderzocht of er leemtes zijn in de defensie van het enorme gebied, en wordt er op grond van die analyse mogelijk verdere actie ondernomen. Als dat tot een nieuwe operatie leidt, staat Nederland ook positief tegenover deelname daaraan, liet demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans donderdag weten.
Alom wordt de nieuwe missie gezien als het bondgenootschappelijk antwoord op Trumps openlijk geuite wens Groenland bij de VS te trekken. Dat een Amerikaanse president en zijn regering simpelweg een stuk land van een bondgenoot wilden afpakken en dit niet onder stoelen of banken staken, schokte de bondgenoten diep. Groenland is een semi-autonoom deel van Denemarken, waar de VS al heel lang militair aanwezig zijn.
De wens van Trump heeft een waterscheiding veroorzaakt in het Europese en Canadese veiligheidsdenken, en de urgentie onderstreept van de opbouw van eigen middelen. Hiermee gaat het goed, zei Rutte, die spreekt over ‘tientallen miljarden’ aan nieuwe investeringen die voortvloeien uit de vorig jaar in Den Haag gemaakte afspraken over structureel hogere defensie-uitgaven.
Rutte bevestigde woensdag nogmaals dat er separaat ook onderhandelingen gevoerd zullen worden tussen de VS, Denemarken en Groenland over toekomstige samenwerking. Denemarken en Groenland hebben zich hiertoe bereid verklaard op voorwaarde dat de VS hun soevereiniteit en autonomie respecteren.
Generaal Grynkewich verwees ook naar de rol van het in december opgezette geïntegreerde militaire hoofdkwartier in Norfolk. Dat hoofdkwartier ‘is de brug tussen Noord-Amerika en Europa, dat de strategische toegangswegen tot beide continenten, en nog veel meer, zal beschermen’. De afgelopen jaren is de alliantie, die zeven landen uit het noordpoolgebied telt, daar al actiever geworden.
In een recent opiniestuk in de Financial Times, schreven de Finse president Alexander Stubb en de Noorse premier [....] dat ‘hoewel het noordpoolgebied goed gereguleerd is en vergeleken met andere hotspots in de wereld stabiel’, er sprake is van ‘toegenomen spanningen’ sinds het begin van Ruslands grote invasie van Oekraïne in 2022.
Ze verwezen naar Ruslands Kola schiereiland, ‘een van de grootste concentraties van strategische kernwapens ter wereld, dicht bij onze grenzen’ en naar het geleidelijk vrijkomen van nieuwe zeeroutes als gevolg van klimaatverandering.
Rusland heeft de afgelopen vijftien jaar hard gewerkt aan het versterken van zijn militaire infrastructuur in het noordpoolgebied. Maar ook Navo-bondgenoten zijn hun deel van het noordpoolgebied steeds beter in de gaten gaan houden, vanuit de lucht en op water.
Donderdag kondigde het Verenigd Koninkrijk ook versterkingen in het noordpoolgebied aan, onder andere door meer oefeningen te houden en door de militaire aanwezigheid in Noorwegen de komende drie jaar te verdubbelen naar tweeduizend militairen.
Dat alle activiteiten van Navo-bondgenoten in het gebied onder één Navo-hoofdkwartier komen, beklemtoonden Grynkewich en Rutte woensdag, zal als een hefboom werken om de invloed en kracht van de alliantie in het noordpoolgebied te versterken.
Toch betwijfelen weinigen dat de nieuwe missie vooral een instrument is om een diplomatieke uitweg te zoeken uit een pijnlijk intern conflict. ‘Ik denk niet dat er een andere reden zou zijn om nu Arctic Sentry te beginnen dan vanwege Trumps offensief om Groenland te bemachtigen’, zei de Finse veiligheidsexpert Minna Alander daarover tegen The New York Times.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant