Het plan voor een tolheffing op Belgische wegen veroorzaakt niet alleen in Nederland ophef. Ook in België is onrust ontstaan, met name in Brussel. Door de ingewikkelde Belgische staatsstructuur dreigen automobilisten uit die stad extra te moeten betalen, net als buitenlanders.
Eind januari ontstond in Nederland commotie over het Belgische plan voor een ‘digitaal wegenvignet’, bedoeld om buitenlandse chauffeurs mee te laten betalen aan het wegenonderhoud. De Tweede Kamer riep demissionair minister Robert Tieman van Infrastructuur op het matje.
Ook in België viel het nieuws niet overal in goede aarde. Het vergevorderde plan voor een tolheffing is een een-tweetje tussen de Vlaamse en Waalse regering, waarbij de Brusselse regering werd gepasseerd. Die laatste tekende meteen protest aan tegen het Vlaams-Waalse wegenvignet, en eiste bij het overleg betrokken te worden.
Autoverkeer is in België een gewestelijke bevoegdheid, met drie ministers van Mobiliteit, in Vlaanderen, Wallonië en Brussel, die elk over hun eigen wegen gaan. Er is daarnaast ook nog een nationale minister van Mobiliteit, onder wie treinverkeer en scheep- en luchtvaart vallen.
De Vlaamse en Waalse regering onderhandelden de voorbije maanden over een gezamenlijke tolheffing, zonder de Brusselse regering daarbij te betrekken. De reden: die Brusselse regering is al meer dan zeshonderd dagen demissionair, sinds de verkiezingen van juni 2024. De politieke impasse maakt besluitvorming extra lastig.
‘Bij gebrek aan een regering met volheid van bevoegdheid hebben we daar (in Brussel, red.) geen gesprekspartner’, legde de Vlaamse minister van Begroting en Financiën Ben Weyts (N-VA) uit, in de krant De Tijd. ‘We kunnen moeilijk vooruitgaan in het tempo van de traagste, want in dit geval is dat gewoon stilstand.’
Gevolg: terwijl Vlaanderen en Wallonië een manier bedachten om hun eigen inwoners voor het wegenvignet te compenseren met een lagere verkeersbelasting, werd er voor de Brusselaars niets geregeld. Als het wegenvignet er komt, moeten zij betalen zodra ze op Vlaamse of Waalse wegen komen. Zonder compensatie, net als buitenlanders.
Volgens de automobilistenorganisatie Touring is dat onrechtvaardig voor de Brusselaars. ‘Een Brusselaar steekt regelmatig de gewestelijke grenzen over, om te werken, zijn familie te zien, naar de luchthaven of het ziekenhuis te gaan’, aldus Touring-woordvoerder Lorenzo Stefani in de krant La Capitale. Brussels Airport – in Zaventem – ligt naast de ring van Brussel, maar wél in het gewest Vlaanderen.
Touring laakt ook de versnippering van het verkeersbeleid. ‘We gaan naar een onbegrijpelijke millefeuille voor de burgers’, aldus Stefani, verwijzend naar een gebakje met – volgens de Franse naam – duizend laagjes. ‘In zo’n gevoelige materie heb je duidelijke, stabiele en coherente regels nodig voor het hele land.’
Na protest van de Brusselse regering wordt nu opnieuw over het tolplan overlegd, met de drie gewesten. Vorige week vond een eerste bijeenkomst plaats, met zes ministers: drie uit Brussel, twee uit Wallonië en een uit Vlaanderen. De stevige Brusselse delegatie was volgens een ingewijde ‘een signaal dat Brussel deze kwestie ernstig neemt’.
Bovendien lijkt de Brusselse regeringsformatie deze week – na meer dan zeshonderd dagen van impasse – in beweging te komen. Zeven partijen zitten in besloten overleg bijeen, en doen een ultieme poging om een doorbraak te forceren. Betrokkenen spreken van ‘de onderhandelingen van de laatste kans’.
Maar zelfs met een volwaardige Brusselse regering kan het overleg over het tolplan met drie partijen nog lastig worden. Terwijl Vlaanderen en Wallonië aansturen op een eenvoudig wegenvignet waarbij buitenlandse automobilisten meebetalen, is Brussels demissionair minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) voorstander van ‘slimme systemen’, zoals rekeningrijden, om autoverkeer tijdens drukke uren te ontmoedigen.
Veelzeggend: aan Vlaamse zijde is te horen dat het nog steeds de bedoeling is de tolheffing volgend jaar in te voeren. ‘We willen in de eerste maanden van dit jaar met dit systeem naar buiten komen, want het is de bedoeling dat het volgend jaar ingaat’, aldus Michaël Devoldere, woordvoerder van Vlaams minister Weyts.
Aan Brusselse zijde klinkt het dan weer dat 1 januari 2027 moeilijk haalbaar wordt, en dat de Brusselse regering over instrumenten beschikt om de besluitvorming te vertragen als Vlaanderen en Wallonië hun wil doordrukken.
Overigens merken critici ook op dat de Europese Unie niet toestaat dat lidstaten hun eigen inwoners volledig compenseren bij de invoering van een wegenvignet, omdat dit buitenlanders discrimineert. Ook daarvoor is volgens Devoldere een oplossing te vinden. ‘Europa staat een gedeeltelijke compensatie toe, je kunt daar creatief en flexibel in zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant