AfD en Trump Leden van de AfD zijn weer welkom op de geopolitieke conferentie in München, eind deze week. Binnen de radicaal-rechtse partij bestaat tweespalt over Trump: zijn bemoeienis met Europa laat zich lastig rijmen met nationale soevereiniteit.
Alice Weidel, co-voorzitter van de Alternative für Deutschland (AfD), bekritiseerde de inval van de VS in Venezuela.
Aanvankelijk liep de radicaal-rechtse AfD weg met de Amerikaanse president Donald Trump, maar daarin is de laatste tijd verandering gekomen. Met zijn „inmenging in andere staten” heeft Trump een „wezenlijke verkiezingsbelofte gebroken”, aldus Alice Weidel, co-voorzitter van de Alternative für Deutschland (AfD). De kritiek van Weidel klonk in januari, kort na de ontvoering van de Venezolaanse president Nicolás Maduro en Trumps dreigementen over inname van Groenland. De kritiek is opvallend, want de AfD dweept normaal gesproken met Trump en is zeer dankbaar met de steun uit het MAGA-kamp. In dagblad Die Welt noemde een vertegenwoordiger van de Republikeinse Partij de kritiek van Weidel op de regering-Trump dan ook „dom”.
De koers van Trump stelt de rechtsbuiten partij in Duitsland, net als gelijkgezinde partijen elders in Europa, voor een dilemma. De AfD wil de steun van Trump, en de partij was in haar nopjes met de aankondiging in de Amerikaanse veiligheidsstrategie dat de regering-Trump het „verzet” tegen het Europese establishment wil ondersteunen. Maar voor een partij die nationale soevereiniteit hoog in het vaandel zegt te hebben, is Trumps bemoeienis met Europa een probleem. De voorzitter van de jongerenafdeling van de AfD, Jean-Pascal Hohm, schreef op X dat het als „Duitsers en Europeanen onze plicht is de Denen en de Groenlanders bij te staan”. Minder Trump, meer Europa, en dat voor een rechts-nationalistische partij.
Vrijdag begint de Munich Security Conference (MSC), de jaarlijkse veiligheidstop in München. De conferentie is volgens voorzitter Wolfgang Ischinger door de vele internationale crises zo relevant als in de meest dreigende jaren van de Koude Oorlog. In München worden zo’n zestig regeringsleiders verwacht en ongeveer honderd ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken.
Leden van de AfD waren de afgelopen twee jaar niet welkom op de conferentie. Dit jaar weer wel – en volgens Ischinger heeft dat niets te maken met druk van de Amerikanen. „De MSC laat zich door niemand intimideren. Er was op geen enkel moment een Amerikaan die zei dat we de AfD moeten uitnodigen. Maar ik sta ervoor dat we politici van alle partijen uitnodigen, óók van de grootste oppositiepartij”, zegt Ischinger enkele dagen voor het begin van de conferentietegen NRC.
Alice Weidel is dit jaar weer niet uitgenodigd, hoewel ze er volgens Duitse media alles aan doet om dat nog te veranderen. Vorig jaar, toen ze evenmin welkom was, sprak ze in een hotel in München met de Amerikaanse vicepresident JD Vance, kort nadat die zich in een veelbesproken toespraak had beklaagd over wat hij omschreef als de uitsluiting van onwelgevallige stemmen in Europa.
Wél uitgenodigd dit jaar is AfD-Bondsdaglid en portefeuillehouder defensie Rüdiger Lucassen. De oud-kolonel van de Bundeswehr zit sinds 2017 in het parlement voor de partij. Telefonisch relativeert hij de kritiek van AfD-voorzitter Weidel op Trump: „Soms betekent ‘America First’ en de eigen belangen op de eerste plaats zetten juist wél inmenging in andere staten.”
Lucassen (74) heeft andere kritiek op het Amerikaanse buitenlandbeleid: „De VS als belangrijkste NAVO-partner trekken zich terug uit de rol van Europees beschermer. Maar daar wil ik niet moraliserend over doen, dat neem ik ter kennisgeving aan.” Volgens Lucassen is van belang welke conclusies Duitsland trekt uit de Amerikaanse focus op het westelijke halfrond. Lucassen: „Voor mij is het enige antwoord: meer strategische autonomie voor Europa. Misschien op langere termijn zelfs een soort Europese NAVO.” Als grootste economie van Europa kan Duitsland daarin vooropgaan, meent Lucassen, en daarvoor wil hij pleiten in München.
AfD-Bondsdaglid Rüdiger Lucassen op campagne in 2025. Hij is voorstander van meer Europese samenwerking op het gebied van defensie, misschien zelfs voor een ‘Europese NAVO’.
Gevraagd naar de nadrukkelijke tendens binnen de AfD om minder in Europees verband te doen (de AfD eist in het verkiezingsprogramma de opheffing van de EU) zegt Lucassen: „Binnen de partij zijn hier zeker uiteenlopende opvattingen over. Maar ik ben degene die over het defensiebeleid van de partij gaat.”
Die uiteenlopende opvattingen binnen de partij werden de afgelopen maanden zichtbaar in het debat over dienstplicht. De invloedrijke, extreem-rechtse voorzitter van de AfD-fractie in Thüringen, Björn Höcke, is tégen een dienstplicht omdat het huidige Duitsland volgens hem het verdedigen niet waard is. Op 3 december zei hij in het deelstaatparlement in Erfurt: „Stelt u zich voor hoe uw [kind of kleinkind] met afgereten armen en benen in een mijnenveld ligt en langzaam doodbloedt, […] of hoe het als krijgsgevangene de genitaliën wordt afgesneden”, aldus Höcke. „Wat moet de dienstplichtige verdedigen? Dragqueenoptredens in de kinderopvang en massa-immigratie […]. Voordat iemand in dienstplicht aantreedt, moet deze staat weer een staat voor Duitsers worden.”
Daags daarna viel Lucassen Höcke hard aan in een toespraak in de Bondsdag – zozeer dat Lucassen officieel berispt werd door de AfD-leiding omdat hij „negatieve media-aandacht” had gegenereerd. Een deel van de AfD vindt dienstplicht juist een belangrijke uiting van „patriottisme”. Lucassen: „Wij zijn een patriottische partij. Dat betekent dat wij allereerst opkomen voor de belangen van het Duitse volk en alle mensen die rechtmatig in ons land leven. Het betekent nationale soevereiniteit.”
In een ander deel van de AfD – vooral in de oostelijke deelstaten, waar Höcke actief is – probeert de partij een pacifistisch imago te cultiveren, ook omdat er daar meer sympathie is voor Rusland en minder begrip voor de Duitse wapenleveranties aan Oekraïne. AfD-co-voorzitter Tino Chrupalla herhaalde zondagavond bij tv-zender ARD dat hij niet inziet dat Rusland een bedreiging vormt voor Duitsland.
Björn Höcke, voorzitter van de AfD-fractie in Thüringen, vindt Duitsland niet het verdedigen niet waard.
Bij wijze van compromis eist de AfD een dienstplicht waarbij dienstplichtige soldaten uitsluitend Duits grondgebied zullen verdedigen. Lucassen: „Voor dienstplichtigen geldt: die zetten we niet in Timboektoe of waar dan ook in, maar die zijn alleen verantwoordelijk voor de verdediging van de eigen Heimat.”
Hoogleraar militaire geschiedenis Sönke Neitzel noemt dat in een reactie een „wereldvreemde” eis. „De Bundeswehr denkt sinds 1955 over de nationale veiligheid in het kader van allianties – in eerste instantie in het kader van de NAVO, maar ook in EU-verband”, stelt Neitzel. „Moet de Bundeswehr zich weer in de Seelower Höhen voor Berlijn ingraven [waar in april 1945 Duitse soldaten probeerden het Rode Leger tegen te houden]? Duitsland wordt aan de NAVO-oostflank verdedigd – een feit dat een deel van de AfD weigert onder ogen te zien.”
Sommige AfD’ers zijn bereid vrij ver te gaan in het tevreden stellen van Trump. Zo stelt Bondsdaglid Maximilian Krah op X dat „Groenland ons tot nu toe niet van nut is geweest”, en dat de „AfD ruzie met Trump moet vermijden, aangezien hij ons beschermt tegen een partijverbod-proces”. Krah denkt kennelijk dat de Duitse regering bij de rechter voor een verbod op de AfD zou pleiten als Trump niet in het Witte Huis zou zitten.
De Oostenrijker Martin Sellner, voormalig hoofd van de extreemrechtse Identitaire Beweging, zei onlangs in een podcast: „Demografie is belangrijker dan soevereiniteit”. Sellner blijft invloedrijk binnen de AfD, al mag hij op grond van een besluit van de partijtop deze week niet meer optreden onder de vlag van de partij. Hij vindt het belangrijker dat de AfD aan de macht komt om Duitsland zo „etnisch homogeen” te maken, dan met Trump over diens „imperialistische” buitenlandpolitiek te ruziën.
In München wordt dit jaar de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio verwacht, en zo’n vijftig Amerikaanse Congresleden. In Berlijn wordt met enige spanning afgewacht of Rubio een verzoenlijker toon aanslaat dan Vance vorig jaar, en of de Duitse kanselier Friedrich Merz (CDU) wordt gepasseerd door Amerikaanse regeringsvertegenwoordigers die weer onderonsjes met AfD-politici organiseren.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC