Het barokke meesterbouwwerk Castle Howard is al decennia het decor van menig kostuumdrama. Het gebouw is ontworpen door een 17de-eeuwse dramaturg, en lijkt dan ook gemaakt om gefilmd te worden. ‘De graaf waande zich een acteur in zijn eigen huis.’
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Het is rond negenen in de avond. Na een diner in de Long Gallery nodigt curator Matthew Wood enkele genodigden uit om het walhalla van Castle Howard te bezoeken. Na een wandeling door een passage vol Romeinse beeldhouwwerken en door de Ierse kamer, opent hij de deur naar een slaapvertrek.
In het oog springt een immens hemelbed. ‘Hier stierf Laurence Olivier als Lord Marchmain in Brideshead Revisited’, zegt Wood, ‘en hier bedreven Simon en Daphne uit de serie Bridgerton de liefde. De acteurs moesten wel voorzichtig zijn. Het is een 18de-eeuws bed.’
Deze ‘slaapkamer van de aartsbisschop’ (welke geestelijke dat was kan de geschiedschrijving zich niet herinneren) is een van de ongeveer 145 kamers in het barokke meesterwerk uit het begin van de 18de eeuw.
Jaarlijks trekken een kwart miljoen mensen naar Castle Howard, de zetel van een zijtak van het eeuwenoude adellijke geslacht Howard in het graafschap Yorkshire, gelegen tussen York en de onheilspellende heidegronden van North-Yorkshire.
Het is wereldberoemd geworden als huis van de fictieve Marchmain-familie uit Brideshead Revisited – zowel de serie in 1981 als de film in 2008 – en dat van de hertog van Hastings in de serie Bridgerton.
Castle Howard is de parel van een even ruig als pittoresk graafschap, dat steeds vaker wordt bezocht door de filmindustrie. Op de heidegronden en in de kleinere landhuizen speelt Wuthering Heights zich af, de nieuwe verfilming van Emily Brontës klassieker met Margot Robbie en Jacob Elordi.
Aan de Noordzeekust is het havenstadje Whitby het gotische decor van de roman Dracula (1897), en diverse verfilmingen ervan. Tom Cruise reisde op de North Yorkshire Moors Railway voor een nieuwe Mission Impossible. En inwoners van het dorp Knaresborough konden Kiefer Sutherland en Danny Dyer bewonderen bij opnamen van de film Tinsel Town (2025).
Het kasteel van de Howards, meer een paleis dan een kasteel, heeft veel concurrentie. Groot-Brittannië staat vol met landhuizen, kastelen en paleizen die zich lenen voor films, met name voor kostuumdrama’s. Zo heeft Downton Abbey het Highclere Castle op de toeristische route gezet, is Alnwick Castle een bedevaartsoord geworden voor Harry Potter-adepten en speelde The King’s Speech zich af in Knebworth House.
Maar Castle Howard, het eerste Engelse privé-onderkomen met een koepel, heeft iets bijzonders: het lijkt te zijn gebouwd als decor voor de podiumkunsten.
De ontwerper was een dramaturg, John Vanbrugh. Deze telg van een Vlaamse immigrantenfamilie van wevers stond in het laat-17de-eeuwse Londen vooral bekend als schrijver van komedies als The Relapse en The Provoked Wife.
Hij toonde daarnaast een grote interesse in architectuur, mede door de tijd die hij als jongeman in Parijs had doorgebracht. Daar zat hij enkele jaren in gevangenschap in de Bastille, op verdenking van spionage voor de Engelse koning Willem III van Oranje. Hij vond deze gevangenis zo indrukwekkend dat hij een kleine kopie maakte: zijn eigen Vanbrugh Castle in Greenwich.
Vanbrugh was een graag geziene gast van de Kit-Cat Club, een club voor de progressieve culturele en politieke elite. Daar kreeg hij van George Howard, de derde graaf van Carlisle, het verzoek om een spectaculair landhuis te ontwerpen in Yorkshire.
De jonge aristocraat Howard, rijk geworden door de landbouw en aan de goktafel, had politieke ambities. Een grote, theatrale familiezetel zou hem onder de aandacht brengen van de koning, van wie bekend was dat een grote interesse toonde in tuinen en bouwkunde.
Vanbrugh nam de opdracht aan, en samen met de ervaren architect Nicholas Hawksmoor ontwierp hij Castle Howard.
‘De derde graaf waande zich een acteur in zijn eigen huis’, zegt curator Wood bij het knapperende haardvuur in de Great Hall. Hij vertelt dat de Venetiaanse schilder Giovanni Pellegrini het interieur mocht ontwerpen, zoals de koepel met het plafondschilderij van De val van Phaëton, een Griekse mythe.
De hal staat vol met Romeinse beelden, waaronder een van een stervende gladiator. ‘Dit huis is het resultaat van de zogeheten grand tours die de aristocraten destijds maakten, met name naar Italië’, legt Wood uit. ‘De derde graaf ging erheen voor de architectuur, de vierde graaf kocht er beelden en de vijfde graaf schilderijen. Wat je nu ziet, is Tivoli in Yorkshire.’
In de marmeren vloer van de Great Hall zit een grote barst. Dat is een overblijfsel van de brand die op 9 november 1940 uitbrak in het kasteel, toen deels in gebruik als meisjesinternaat. De koepel kwam naar beneden. Twintig schilderijen gingen verloren, waaronder twee van de 16de-eeuwse Venetiaanse kunstschilder Tintoretto.
Na de Tweede Wereldoorlog toonde de Britse monumentenzorg geen interesse om deze ruïne over te nemen. De Howards moesten zelf een manier vinden om het enorme pand van de ondergang te redden. ‘Drie van de twintig verwoeste ruimtes zijn in volle glorie hersteld’, zegt Wood. ‘Het herstel verloopt langzaam, maar zeker.’
Het leefbaar houden van Castle Howard is de taak van bewoners Nick en Vicky Howard. Dat de twee geen adellijke titel dragen heeft te maken met het radicalisme van Nicks overgrootmoeder. De negende gravin van Carlisle streed voor gelijkheid en vrouwenrechten.
‘Ze leidde ook de geheelonthoudersbeweging en leegde de hele wijnkelder van het kasteel in het meer op het landgoed’, aldus Wood. ‘De Howards zijn altijd progressief geweest. De zevende graaf speelde als politicus een belangrijke rol bij de afschaffing van slavernij.’
Castle Howard was in 1952 een van de eerste landhuizen die de deuren openden voor bezoekers, het voorbeeld volgend van de markies van Bath, die dat drie jaar eerder had gedaan met Longleat.
Halverwege de jaren zestig kwam de eerste filmploeg langs, voor opnamen van Peter Ustinovs Lady L. Gezien de Italiaanse achtergrond van het huis was het passend dat Sophia Loren de hoofdrol speelde in deze romcom.
‘Nick praat nog steeds met genoegen over hoe hij als klein kind aan de eettafel zat met Loren’, zegt Wood. In 1975 kwam Stanley Kubrick naar Castle Howard voor de verfilming van William Thackerays roman Barry Lyndon.
De doorbraak voor het landgoed kwam begin jaren tachtig met Brideshead Revisited, gebaseerd op de roman van Evelyn Waugh uit 1945. Voor het verhaal, over de bromance tussen de aristocraat Sebastian Flyte en de burger Charles Ryder, had de schrijver zich laten inspireren door Madresfield Court (bijgenaamd ‘Mad House’), het West-Engelse landgoed van de teruggetrokken familie-Lygon.
Maar Castle Howard leverde de visuele en architectonische inspiratie voor het huis. Bij zijn bezoek aan Castle Howard in 1937 werd de katholieke estheet Waugh overrompeld door met name de koepel en de kapel, alsmede de fontein.
Door de jaren heen zijn films en series als Victoria, Garfield: A Tale of Two Kitties en Death Comes to Pemberley hier opgenomen, alvorens Netflix Vanbrughs meesterbouwwerk scoutte als typisch Engels landhuis – Clyvedon Castle – voor de succesvolle serie Bridgerton.
Daar was ook een rol weggelegd voor bewoners van het nabije dorp Coneythorpe, gelegen op het landgoed van 8.800 hectare, die mochten dienen als figuranten. Voor de Howards was Bridgerton gratis publiciteit die leidde tot veel nieuwe bezoekers, waaronder relatief veel jongeren.
Voor Vanbrugh, wiens driehonderdste sterfdag in maart wordt herdacht, was Castle Howard een droomdebuut. Hij mocht vervolgens Blenheim Palace ontwerpen, een cadeau van koningin Anne aan de hertog van Marlborough, die de Fransen had verslagen bij Blenheim.
Net als in Castle Howard introduceerde hij daar het continentale en privacy-verhogende concept ‘gang’. ‘Wat is een corridor?’, vroeg de verbaasde hertogin.
Castle Howard werd ook een triomf voor de opdrachtgever: koning Willem III was zo onder de indruk dat hij George Howard benoemde tot kamerheer, de meest vertrouwelijke positie aan het hof.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant