Ze ontlasten hun ministers, maar komen daarbij niet zelden vol in de wind te staan: wie zijn de tien staatssecretarissen in het nieuwe kabinet?
Lange tijd bestonden ze niet. Pas in 1936 bepleitte een staatscommissie dat veel ministers wel wat hulp konden gebruiken op hun departement. De term ‘staatssecretaris’ werd gemunt. De oorlog kwam er tussendoor, maar in 1949 trad de eerste dan toch aan: Wim van der Grinten op Economische Zaken. Dat beviel zo goed dat premier Willem Drees er nog diezelfde regeerperiode een paar staatssecretarissen bij nam. Dat scheelde de ministers toch al gauw een paar Kamerdebatten per maand.
Sindsdien is de ‘stas’ niet meer weg te denken uit het Nederlandse staatsbestel, maar het ambt heeft zich in de politieke hiërarchie toch nooit helemaal weten te ontworstelen aan het stempel van ‘deerniswekkend figuur’ dat oud-premier Dries van Agt er ooit op drukte: op het eigen departement ondergeschikt aan de minister, slechts af en toe welkom in de ministerraad, maar wel vaak belast met hoogst ingewikkelde en tijdrovende dossiers vol bananenschillen – daar zorgen veel ministers wel voor bij de taakverdeling.
Minister-president Rob Jetten krijgt er dit keer tien. Sommigen zullen in de praktijk bijna niet van een minister te onderscheiden zijn: Judith Tielen krijgt op Onderwijs, Cultuur en Wetenschap traditiegetrouw de helft van het onderwijsveld in handen en zal het daarmee niet minder druk hebben dan minister Rianne Letschert. Claudia van Bruggen, die straks op Justitie onder meer over de gevangenissen gaat, weet van haar PVV-voorganger Ingrid Coenradie dat die portefeuille haar hele reeksen spoeddebatten in de Kamer kan gaan brengen. Sandra Palmen, de partijloze bewindsvrouw die mag aanblijven op Financiën, heeft met de afhandeling van de toeslagenaffaire meteen een van de hoofdpijndossiers in handen.
In het ideale geval gaan zij hechte duo’s vormen met hun ministers, die dan hun belangen verdedigen in de ministerraad en zorgen dat hun begroting niet geplunderd wordt. In minder ideale gevallen is er sprake van botsende karakters en wordt het haat en nijd, zoals in het beroemde voorbeeld van VVD-staatssecretaris Annette Nijs die in 2004 in Nieuwe Revu publiekelijk en zeer uitvoerig haar beklag deed over haar gespannen relatie met CDA-onderwijsminister Maria van der Hoeven: ‘Ik blijf iedere keer hopen dat Maria me zal gaan vertrouwen. Ik blijf dat hopen.’
Van der Hoeven bleef aan, Nijs ging af door een zijdeur.
Partij: D66
Geboorteplaats: Oldebroek, 1980
Voorheen: bestuurder bij Mesdag
Claudia van Bruggen studeerde rechten en forensische criminologie en volgde postacademisch onderwijs in penitentiair recht. Tussen 2022 en 2024 haalde ze nog haar MBA.
In Zwolle was zij jarenlang actief binnen de gemeenteraad. Later werkte ze bij het Leger des Heils als regiodirecteur en binnen het gevangeniswezen als plaatsvervangend hoofd detentie en re-integratie bij de Penitentiaire Inrichting (PI) in Zwolle. In 2024 werd Van Bruggen bestuurder bij de forensisch-psychiatrische zorgorganisatie Mesdag in Groningen. Afgelopen jaar nog werd ze daarnaast benoemd tot bestuurder bij de Nederlandse ggz, de branchevereniging voor de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.
Partij: VVD
Geboorteplaats: Amsterdam, 1965
Voorheen: staatssecretaris Asiel en Migratie, Eerste Kamerlid, wethouder te Amsterdam
Tijdens zijn studietijd in Amsterdam werd Eric van der Burg al lid van de stadsdeelraad in Amsterdam-Zuidoost. Daarna ging hij daar aan het werk als stadsdeelwethouder. In 2001 werd Van der Burg lid van de Amsterdamse gemeenteraad, waarna hij in 2010 de stap maakte naar het wethouderschap. Daarna was hij nog een jaar fractievoorzitter van de Amsterdamse VVD.
In 2022 werd hij staatssecretaris van Asiel en Migratie in het kabinet-Rutte IV, waar hij een van de zwaarste dossiers van dat moment op zijn bord kreeg.
Van der Burg staat te boek als een gedreven liberaal. Door de jaren heen toonde hij zich meermaals kritisch over de partijlijn, met name op het gebied van asielopvang, al bleef hij de partij uiteindelijk altijd trouw. ‘Zijn’ Spreidingswet, waar intens over werd gedebatteerd, werd op 1 februari 2024 ingevoerd en blijft volgens het nieuwe regeerakkoord ‘voorlopig in stand’.
Partij: VVD
Geboorteplaats: Arnhem, 1972
Voorheen: staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport
Judith Tielen is een bekende in Den Haag en blijft staatssecretaris, maar wijzigt van portefeuille. Tussen 2017 en 2025 was zij Tweede Kamerlid. In haar vroege Kamerperiode was ze woordvoerder over het onderwijsbeleid.
Tielen studeerde geneeskunde in Utrecht en deed een aanvullende studie zorgmanagement, om daarna aan het werk te gaan als marketeer bij onder andere de multinational Procter & Gamble.
In 2014 werd Tielen gemeenteraadslid in Utrecht. Drie jaar later trad ze toe tot de Tweede Kamerfractie van de VVD. In 2025 ging Tielen aan het werk als staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Partij: D66
Geboorteplaats: Tegelen, 1982
Voorheen: Tweede Kamerlid
Nathalie van Berkel werd in de afgelopen zomer door D66 groots binnengehaald als politieke nieuwkomer. De bedoeling was om haar direct achter lijsttrekker Rob Jetten op de lijst te zetten, maar daar staken de leden een stokje voor: het werd plek 6.
Dat Rob Jetten zelf onverminderd vertrouwen heeft in haar bestuurlijke kwaliteiten blijkt uit haar aanstaande benoeming op Financiën. Eerder was zij werkzaam voor de gemeenten Rotterdam en Amsterdam, onder andere als juridisch- en politiek adviseur en stadsdeelsecretaris Amsterdam-Zuidoost. In de afgelopen tijd was ze bestuurder bij uitkeringsinstituut UWV.
Als bestuurder was Van Berkel kritisch op het ingewikkelde verzekeringsstelsel en de vele regels waardoor het systeem regelmatig vastliep. De aanhoudende uitvoeringsproblemen bij de Belastingdienst zullen haar in haar nieuwe portefeuille dan ook bekend voorkomen.
Partij: partijloos
Geboorteplaats: Cuijk, 1972
Voorheen: staatssecretaris Herstel Toeslagen, Tweede Kamerlid NSC
Sandra Palmen studeerde fiscale economie en fiscaal recht. Na haar studie ging ze werken bij het ministerie van Financiën, onder meer als adviseur rechtsstatelijk overheidshandelen.
Sinds 2024 is zij als staatssecretaris verantwoordelijk voor de afwikkeling van de toeslagenaffaire, eerst namens Nieuw Sociaal Contract (NSC), maar daarna partijloos toen NSC het kabinet verliet en zij toch opnieuw benoemd werd in deze functie. Het nieuwe kabinet wil met haar in die rol door.
Voordat Palmen Tweede Kamerlid en daarna staatssecretaris werd, werkte ze als ambtenaar bij de Belastingdienst en bij het ministerie van Financiën. In 2017 sloeg zij alarm en waarschuwde de top van de Belastingdienst voor ernstige tekortkomingen in het toeslagensysteem. Pas in 2020 kwam haar advies boven water.
Partij: CDA
Geboorteplaats: Woerden, 1989
Voorheen: Tweede Kamerlid CDA
Derk Boswijk zit sinds 2021 in de Tweede Kamer en voert daar het woord over onder meer buitenlandse zaken en algemene zaken. Daarvoor vielen ook defensie, ontwikkelingssamenwerking, justitie en veiligheid, en inlichtingendiensten in zijn portefeuille.
Eerder was Boswijk lid van de Provinciale Staten in Utrecht. Voordat Boswijk de politiek in ging, was hij bouwkundige en projectontwikkelaar en richtte hij zijn eigen ingenieursbureau op.
Boswijk is reservist bij de Koninklijke Landmacht. Vanwege zijn bouwtechnische achtergrond wordt hij ingezet als reservist specifieke deskundigheid.
Partij: CDA
Geboorteplaats: Noordwijk, 1959
Voorheen: secretaris-generaal Asiel en Migratie, directeur-generaal Migratie
Annet Bertram was nog niet eerder actief in politiek Den Haag, maar heeft wel een lange loopbaan als bestuurder en topambtenaar achter de rug. Als gemeentesecretaris van de stad Den Haag was ze tien jaar lang nauw betrokken bij de oprichting van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, waar ook het metronetwerk dat nu de RandstadRail wordt genoemd onder valt.
Sinds 2023 is Bertram directeur-generaal Migratie en sinds 2025 secretaris-generaal op het ministerie van Asiel en Migratie. Bertram is daarmee de hoogste ambtenaar binnen het ministerie, verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering en de uitvoering van het beleid over onder andere asielzaken, grensbewaking en internationale migratie.
Partij: D66
Geboorteplaats: Ermelo, 1983
Voorheen: docent en onderzoeker, Eerste Kamerlid
Willemijn Aerdts studeerde rechten en internationale betrekkingen in Utrecht, waarna ze aan de slag ging als onderzoeker bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Naast haar werk voor de overheid was ze werkzaam als onderzoeker en docent inlichtingen- en veiligheidsstudies aan de Universiteit Leiden en de Universiteit van Amsterdam (tot 2016). Ze promoveerde in Leiden met haar onderzoek over het toezicht op de veiligheidsdiensten AIVD en MIVD.
In 2023 werd Aerdts Eerste Kamerlid voor D66 als woordvoerder Financiën en Economische Zaken en Klimaat. Ook hield ze zich in de Eerste Kamer bezig met alles wat met vrijheid en veiligheid te maken heeft.
Aerdts was tot 2023 voorzitter van het Els Borst Netwerk: het landelijke vrouwennetwerk van D66, opgericht om meer vrouwen in de politiek te krijgen en hun positie te versterken.
Partij: CDA
Geboorteplaats: Kloetinge, 1980
Voorheen: Provinciale Statenlid en gedeputeerde in Zeeland, wethouder te Goes.
Met de benoeming van Jo-Annes de Bat als staatssecretaris verliest de provincie Zeeland een van haar meest ervaren en betrokken bestuurders. De afgelopen elf jaar was De Bat gedeputeerde, met onder meer de portefeuilles energietransitie, economie, financiën, cultuur en digitalisering onder zijn hoede.
Hij was al vroeg verbonden met zijn partij, het CDA. In 2003 begon een jonge De Bat als fractiemedewerker van de CDA-Statenfractie. In 2006 raakte hij verbonden met de politiek in Goes: De Bat werd eerst raadslid in 2006, om in 2010 wethouder te worden.
Als staatssecretaris Klimaat zal De Bat belangrijke knopen moeten doorhakken over de komst van kerncentrales in zijn provincie. Tegen Omroep Zeeland zei hij vorig jaar dat ‘wij als provincie niet beslissen over het bouwen van kerncentrales; dat doet het ministerie van Klimaat en Groene Groei’.
Partij: VVD
Geboorteplaats: Heerlen, 1990
Voorheen: Tweede Kamerlid
Erkens studeerde politicologie in Nijmegen. Tijdens zijn studententijd was hij vicevoorzitter van de Nijmeegse afdeling van de liberale jongerenorganisatie JOVD. Erkens vulde zijn academische studie aan met een master internationale betrekkingen in Londen, aan de London School of Economics and Political Science.
Na zijn studie werkte hij in Boston als projectleider bij de Boston Consulting Group. Ook behaalde hij nog een MBA aan Columbia University en liep hij stage bij de Verenigde Naties.
In 2021 werd Erkens Tweede Kamerlid: hij kreeg 4.043 voorkeurstemmen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant