Niet alleen internationale studenten blijven vaker weg van de universiteit, ook het aantal Nederlanders dat een studie begint, daalt. Aan het begin van het collegejaar 2025-2026 schreven 3,3 procent minder Nederlandse bachelorstudenten zich in dan een jaar eerder. De krimp in het hoger onderwijs komt daarmee van twee kanten.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
De daling hangt onder meer samen met ontwikkelingen in het voortgezet onderwijs. In 2025 deden minder scholieren eindexamen op vwo-niveau, de belangrijkste vooropleiding voor de universiteit. Ook lag het slagingspercentage iets lager dan een jaar eerder, waardoor de doorstroom afnam. Universiteiten signaleren daarnaast dat meer geslaagde scholieren kiezen voor een tussenjaar voordat zij aan een studie beginnen. Tot slot speelt demografie een rol: het aantal jongeren neemt af, waardoor universiteiten nu al met kleinere lichtingen te maken krijgen.
Tegelijkertijd zet de daling van het aantal internationale studenten door. Aan het begin van dit collegejaar schreven 3,6 procent minder buitenlandse bachelorstudenten zich in dan een jaar eerder. Daarmee daalt de instroom voor het derde jaar op rij, na een lange periode van groei.
Vooral uit Europa komen minder studenten. Het aantal nieuwkomers uit landen binnen de Europese Economische Ruimte (EER) daalde met 4,4 procent, terwijl de instroom van buiten Europa met 1,3 procent afnam. Universiteiten schrijven die daling toe aan maatregelen die zij de afgelopen jaren namen, onder druk van de politiek.
Zo stopten universiteiten grotendeels met actieve werving in het buitenland, behalve voor opleidingen in tekortsectoren zoals techniek en gezondheidszorg. Ook waarschuwen instellingen internationale studenten nadrukkelijk voor het gebrek aan studentenkamers, om te voorkomen dat zij zonder huisvesting naar Nederland komen (‘don’t come if you don’t have housing’).
Daarmee braken universiteiten met hun eerdere beleid om juist meer internationale studenten aan te trekken. Na 2015 groeide hun aantal snel, mede doordat steeds meer opleidingen in het Engels werden aangeboden. Met name in steden als Amsterdam, Utrecht en Groningen leidde dat tot overvolle collegezalen, een tekort aan studentenkamers en een hogere werkdruk voor docenten. De snelle groei van het aantal internationale studenten kwam daardoor ter discussie te staan.
Intussen benadrukken universiteiten, werkgeversorganisaties en het kabinet dat buitenlandse studenten helpen personeelstekorten op te vangen, vooral in sectoren als techniek, IT en de zorg. Een deel van hen blijft na afstuderen in Nederland werken, waardoor zij bijdragen aan de beroepsbevolking. In die tekortsectoren nam het aantal internationale studenten dit collegejaar licht toe. In andere studierichtingen, zoals economie en sociale wetenschappen, daalde hun aantal duidelijk.
Structurele krimp
De daling onder zowel Nederlandse als internationale studenten wijst op een structurele krimp van het wetenschappelijk onderwijs. In totaal staan dit collegejaar 332 duizend bachelor- en masterstudenten ingeschreven aan Nederlandse universiteiten. Volgens het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zal dat aantal de komende tien jaar met bijna 10 procent dalen.
Volgens Universiteiten van Nederland (UNL), de koepelorganisatie van veertien universiteiten, onderstreept dat de noodzaak van gericht beleid. ‘De krimp is geen toekomstscenario meer, maar realiteit’, zegt UNL-voorzitter Caspar van den Berg. ‘Zonder een uitnodigende talentstrategie ondermijnen we onze wetenschap, innovatie en economie.’
Ook in het hoger beroepsonderwijs (hbo) liep de instroom afgelopen jaar terug, al is de afname daar kleiner. Het aantal nieuwe studenten daalde met 0,6 procent. Opvallend is dat de pabo’s, die opleiden tot leraar in het basisonderwijs, juist groeiden: daar begonnen 7,6 procent meer studenten dan een jaar eerder. Tegelijkertijd nam het aantal nieuwe studenten bij technische hbo-opleidingen, waaronder ict, af, terwijl de vraag naar technisch personeel onverminderd groot blijft.
Strategie
Het kabinet heeft in het coalitieakkoord aangekondigd een nationale strategie uit te werken om voldoende talent aan te trekken en te behouden voor sectoren met personeelstekorten. Ook wil het de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verbeteren en Nederland aantrekkelijk houden voor internationale studenten en onderzoekers. Hoe de strategie er concreet uit komt te zien, is nog niet bekend.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant