Nederland blijft moeite hebben met de bestrijding van corruptie. In veel democratieën verslechtert de situatie en de VS jaagt corruptie inmiddels aan. Waakhond Transparency International is bezorgd. "Geen overheid gaat natuurlijk zeggen: goh, ik heb steekpenningen ontvangen."
Nederlands score is de laatste jaren afgegleden naar 78 punten en ons land blijft dit jaar op die score hangen. Daarmee staat Nederland nog steeds onderaan in de top tien van de corruptie-index van Transparency International. Daar is de organisatie niet enthousiast over.
De corruptiebestrijding stagneert volgens Transparency door zwakke politieke leiding. "In Nederland is nog steeds geen nationale coördinatie", zegt Lousewies van der Laan, directeur van Transparency International Nederland. "Ministeries werken nog steeds niet samen."
Van der Laan geeft als voorbeeld het gebrek aan consequenties van straffen. "Als een Nederlands bedrijf wordt veroordeeld voor omkoping, mogen ze datzelfde jaar gewoon weer mee op handelsmissie." Dat komt doordat twee verschillende ministeries verantwoordelijk zijn: één voor rechtspraak en één voor handelsmissies.
Transparency adviseert bijvoorbeeld om één minister verantwoordelijk te maken. "Of stel een regeringscommissaris aan als centraal aanspreekpunt", zegt Van der Laan. "We hebben gezien hoe goed dat kan werken met met Mariëtte Hamer als aanspreekpunt voor seksueel geweld."
Verder is in Nederland de toegang tot informatie een probleem. "Zowel de pers als maatschappelijke organisaties hebben hier last van", zegt Van der Laan. "Dat ligt deels aan het voortdurend niet naleven van de Wet open overheid, maar ook aan het verdacht maken van de onafhankelijke journalistiek en bedreigingen aan het adres van journalisten."
Net als Nederland zagen de meeste andere ontwikkelde democratieën een verslechtering in de publieke sector. Transparency noemt onder meer België, Zwitserland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.
Grote zorgen bestaan over de ontwikkeling van de Verenigde Staten, dat is veranderd van een bestrijder van corruptie in een aanjager ervan. Politieke druk wordt ingezet om critici monddood te maken, belangenconflicten worden steeds normaler, en de onafhankelijke rechtspraak wordt ondermijnd op een manier die niet vaak voorkomt in ontwikkelde democratieën.
Toch valt de score van de VS met 64 punten maar één punt lager uit dan vorig jaar. Dat komt volgens Transparency onder meer doordat de scores over een tijd van twee jaar worden berekend, waardoor effecten van beleid vertraagd doorwerken.
Transparency kijkt bovendien met de corruptie-index niet naar het effect van corruptie buiten de eigen grenzen. De VS mag dan wel wereldwijd subsidies hebben stopgezet aan organisaties die corruptie bestrijden, maar de verslechtering in andere landen komt niet terug in de score van de VS.
De corruptie-index zelf ligt in de VS onder vuur. De VS heeft namelijk de financiering van Freedom House stopgezet. Dat is een van de instellingen die onderzoek doet waarop Transparency International zich baseert voor de index.
De Oekraiënse tak van Transparency International ziet gestage verbetering, maar de score blijft met 36 punten laag. In november werd de regering nog getroffen door een groot corruptieschandaal.
"De score in Oekraïne is natuurlijk nog steeds bedroevend laag", zegt Van der Laan. "Het is mooi dat ze tien punten zijn gestegen in tien jaar, maar dit moet echter beter. Juist nu, tijdens de oorlog tegen Rusland, moet het geld op de goede plek terechtkomen."
Opvallend is dat Saoedi-Arabië bezig met een eigen corruptie-index. "Een groep landen onder leiding van Saoedi-Arabië vindt dat overheden zelf moeten bepalen hoe integer zij zijn, in plaats van onafhankelijke instellingen", vertelt Van der Laan. "Maar geen overheid gaat natuurlijk zeggen: goh, ik heb steekpenningen ontvangen."
Nederland zou volgens Transparency een gidsland kunnen worden. "Het zou Nederland ook aantrekkelijker maken als investeringsland", zegt Van der Laan. "Een gezond handelsklimaat met eerlijke concurrentie is precies waar bedrijven op letten wanneer zij investeringen doen."
Source: Nu.nl algemeen