Cabaret Al in zijn vorige programma liet Ruud Smulders zien dat hij geen doorsnee cabaretier wil zijn. In zijn nieuwe show, ‘Rüdsichtslos’, kiest hij opnieuw een gewaagde vorm, waarmee hij het publiek grandioos op het verkeerde been zet.
Ruud Smulders in ‘Rüdsichtslos’.
Ruud Smulders: Rüdsichtslos. Gezien: 3 februari, Kleine Komedie, Amsterdam. Tournee t/m 7 mei. Info: ruudsmulders.nl
Wat is het toch heerlijk om uit een voorstelling te komen en te voelen dat je op sleeptouw bent genomen door iemand die je heeft weten te verrassen met een originele aanpak van het genre. Zoals Ruud Smulders doet in zijn vierde soloprogramma Rüdsichtslos.
Al in zijn vorige voorstelling, Rudiversum, liet Smulders zien dat hij geen doorsnee cabaretier wil zijn. In Rudiversum mengde hij stand-up met een ernstig verhaal over de verslaving van zijn moeder. Het viel te prijzen dat hij dat durfde en het moeder-verhaal was aangrijpend, maar hij wisselde die twee lijnen zo bot af dat het programma er incoherent van werd, en kapseisde onder zijn ambitie. Dat de VSCD-Cabaretjury hem alsnog een Neerlands Hoop-nominatie gunde, was een welkome aanmoediging.
Voor zijn vierde soloprogramma heeft de 38-jarige Smulders opnieuw een bijzondere vorm bedacht en die is nog gedurfder en nog spannender. En dit keer weet hij zijn opzet wel organisch en vanzelfsprekend uit te werken. Het is een concept dat Micha Wertheim in zijn jonge jaren graag had bedacht. Smulders raakt ook aan zijn werk, bijvoorbeeld in het gebruik van herhaling als stijlmiddel, door Wertheim geperfectioneerd in zijn Voor de Zoveelste Keer.
Ik doe een poging dit toe te lichten zonder al te veel te verklappen. Kijk anders naar die 5 ballen en ga het zelf zien.
Wat Smulders doet, is gedurfd te noemen, omdat sommige mensen bij cabaret uitsluitend de grappen meten: die grap is voorspelbaar, die is flauw, die is leuk, enzovoort. Terwijl cabaret zoveel meer kan zijn, en zoveel meer theatrale potentie heeft. Smulders beseft dat. Hij durft te beginnen met een set die bestaat uit rechttoe-rechtaan comedy van de goedkoopste soort, waarin een lange, bizarre seksfantasie centraal staat. Die keuze is deel van het plan. Smulders wil het hebben over persoonlijke groei, over de man die hij nu is versus de man die hij was. Maar hij wil er niet alleen over praten, hij wil ook demonstreren wie de man is die hij achter zich heeft gelaten. En die man laat hij zien. Dat is wel lef hebben.
Die seksfantasie heeft wel een aanleiding, namelijk een existentieel verschil van mening met zijn vriendin over kinderen krijgen. Hij wil ze wel, zij niet. Hoe los je dat op? Daar kun je op verschillende manieren naar kijken en over praten en Smulders laat zien dat zijn opvattingen steeds verschuiven. Daarvoor heeft hij een centrale metafoor bedacht, een inzicht afkomstig van zijn nieuwe liefde voor wandelen. Dat idee is: ook al maak je dezelfde wandeling, je ziet steeds iets nieuws. Een cliché, beaamt hij, maar een waar cliché. De metafoor is ook een uitleg voor de vorm die hij aan zijn voorstelling heeft gegeven, en hij staat voor wie hij nu is: een man in beweging, een man die verandert.
Deze aanpak laat hem steeds terugkeren naar het beginpunt, om vanuit daar nieuwe perspectieven te openen. En dat leidt weer naar nieuwe verhalen en nieuwe grappen, die hij slim uitwerkt. Zoals in een lang verhaal over een bezoek aan een wandelbeurs en over je heil moeten zoeken in middelmaat als je niet wilt groeien als mens. Schitterend op de spits gedreven is hoe hij een grap over de enge ziektes die op sigarettenpakjes staan afgebeeld als consequentie van roken doorvoert naar alle producten in de supermarkt.
En dan heeft Smulders, die zijn carrière begon als lid van een fysieke cabaretgroep in de stijl van Waardenberg & De Jong, ook nog het vermogen lijf en leden in te zetten bij zijn optreden. Mooi hoe hij, vallend en springend en handelingen tot in het absurde uitbeeldend, een extra laag toevoegt aan zijn comedy.
Rüdsichstlos is niet tot in alle details en grappen een perfecte show, maar die brandende ambitie om geen gemakzuchtig cabaret te maken, is uitermate bevredigend. Het is wel een voorstelling die het publiek zal verdelen. Wie bij cabaret graag met zijn jas ook zijn hersens inlevert bij de garderobe, zal het misschien matig vinden. Maar wie graag intelligent cabaret ziet, waar de maker zichzelf op het spel zet, heeft een fantastische avond.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC