Op haar middelbare school zag Alexandra decennia geleden een jongen buiten de boot vallen. Een serie over mensen die spijt hebben van hun beslissing.
Barbara van Beukering is journalist. Voor Volkskrant magazine interviewt zij wekelijks mensen over spijt.
Alexandra (58, docent Frans): ‘Na mijn middelbare school ging ik een jaar naar Parijs omdat ik de behoefte had om weg te gaan uit Enschede, waar ik ben opgegroeid. Ik kwam in een leuk gastgezin terecht met twee zoons en ging daar ook naar school. Het was een groot Frans lyceum, midden in Parijs, waar ik de eerste dag verloren door de gangen liep. Ik werd aangesproken door een meisje, ze vroeg wie ik was. Ze stelde zich voor als Muriel en vanaf dat moment waren we hartsvriendinnen. Het was een ontzettend leuke klas waarin ik terechtkwam, een combinatie van muziek- en literatuurstudenten. De leerlingen waren erg in mij geïnteresseerd omdat ik uit Nederland kwam. Binnen de kortste keren voelde ik me als een vis in het water.
In die klas zat ook Xavier, een jongen die duidelijk buiten de boot viel. Hij had een dikke bril, waardoor hij verschrikt de wereld inkeek. Hij had halflang, vettig haar met een slag erin tot op zijn schouders. De broeken die hij droeg waren iets te kort, de jasjes ook. Hij ging altijd net iets te dicht tegen me aan zitten, wat ik heel vervelend vond, omdat hij een onaangename geur had. Ik kan het me nog steeds voor de geest halen; hij rook naar schoonmaakmiddel. Als ik ostentatief opzij schoof, begreep hij niet dat hij afstand moest houden. Die sociale antenne had hij niet. Hij vertelde dat hij alleen met zijn vader woonde en dat zijn moeder was overleden. Dat vond ik heel verdrietig om te horen, maar tegelijkertijd wilde ik niets met hem te maken hebben.
Xavier maakte altijd lijstjes waarop hij schreef wie hij de leukste meisjes vond, en de knapste en de grappigste. Ik stond steevast in zijn top-3. Het was niet seksistisch, maar wel ongepast. De jongens moesten heel hard om die lijstjes lachen, maar de meisjes vonden het echt vervelend, ze wilden dat hij daarmee ophield. Dat begreep hij niet. Hij wilde er heel graag bij horen en opgenomen worden in de groep.
Niemand nam de moeite om hem te helpen, of te corrigeren door te zeggen: ‘Xavier, je kunt beter een beetje afstand houden’, of: ‘Stop toch met die lijstjes, dat vinden de meisjes niet leuk.’ Hij werd niet gepest, hij werd genegeerd. Ik worstelde ermee want ik vond hem zielig, maar ik wilde niet met hem worden geassocieerd.
Op een dag in december deelde hij briefjes uit met een uitnodiging voor zijn verjaardag. Hij had de hele klas uitgenodigd, we waren met ongeveer twintig leerlingen. Het was meteen duidelijk dat niemand zin had om te gaan. We zaten een beetje op elkaars reactie te wachten, wilden niet voor elkaar onderdoen. Ik polste Muriel die stellig reageerde: ‘Natuurlijk ga ik niet!’ Uiteindelijk is niemand gegaan.
Dat beeld, Xavier die in zijn eentje op ons zit te wachten met z’n frisdrank en z’n chips, achtervolgt mij al veertig jaar. We hebben hem keihard laten vallen. Ik voel intense spijt dat ik toen niets heb gedaan. Ik was al lang en breed opgenomen in de groep dus ik had makkelijk kunnen zeggen: ‘Kom op jongens, we gaan, die jongen zit op ons te wachten, kleine moeite. Desnoods gaan we maar even en gaan we daarna nog iets anders doen.’ We hebben hem daar op een afgrijselijke manier laten zitten en ik vind dat heel wreed.
De dag na zijn verjaardagsfeestje kwam Xavier de klas binnen alsof er niets aan de hand was. Het is heel gek hoe dat werkt: wij laten iemand keihard vallen, en vervolgens schaamt diegene zich dood. Vermoedelijk durfde hij er uit gêne niet over te beginnen. Iedereen ging gewoon verder en niemand heeft er ooit een woord aan vuil gemaakt. Met Muriel heb ik het er nog wel over gehad, maar zij zat er niet mee.
Ik heb eigenlijk van twee dingen spijt. Ik heb spijt dat ik Xavier heb laten zitten, maar ook dat ik me heb laten intimideren door Muriel. Ik was te onzeker en was misschien bang dat ze mij stom zou vinden als ik had willen gaan. Maar dat is geen excuus. Ik voel me verantwoordelijk voor het feit dat ik hem dit heb aangedaan. Als mensen je op een vormende leeftijd zo laten vallen en zo negeren, doet dat iets met je. Het kan niet anders of het heeft hem tot in zijn ziel geraakt.
Aan het eind van het schooljaar traden de muziekstudenten op in de aula. De zaal zat vol met ouders en leerlingen, ik zat helemaal vooraan. Xavier kwam op met zijn Spaanse gitaar. Hij ging op een kruk zitten, en met zijn tong uit zijn mond en het halflange haar dat voor zijn gezicht viel begon hij gitaar te spelen. Het klonk niet bijster goed. Toen hij klaar was, stond hij op en maakte een buiging. De zaal was beleefd en gaf hem een groot applaus. Hij bleef staan en boog weer. Wederom applaus. Hij bleef maar staan op dat podium, bleef maar buigen. Ik besefte: dit is wat mensen willen. Mensen willen gezien worden. Omdat hij daar niet genoeg van kon krijgen, bleef hij maar staan. Dat vond ik zo intens verdrietig. Ieder mens wil gezien en gewaardeerd worden en wij hadden hem dat ontnomen. Ik ben huilend de zaal uitgerend.
De spijt heeft me op een bepaalde manier ook positief gevormd. Aan Xavier heb ik te danken dat ik sindsdien zeer alert ben op mensen die buiten de boot dreigen te vallen. Als docent houd ik de klas altijd scherp in de gaten. Ik herken de Xaviers, maar ik herken ook de Alexandra’s. Met de Alexandra’s kan ik meer bereiken, omdat ik die leerlingen kan proberen duidelijk te maken hoe belangrijk hun rol is. Ik geef ze altijd mee dat genegeerd worden het allerergste is.
Je hoeft niet dikke vette vrienden te worden, maar spreek iemand even aan. Ik had vorig jaar een meisje in de vierde klas dat buiten de groep viel. Een Xavier, het had zijn zusje kunnen zijn. Achter haar zat een populaire jongen met veel vrienden in de klas. Op een gegeven moment zag ik dat die jongen naar voren boog en zei: ‘Heb je een nieuwe trui? Staat je leuk.’ Het onzekere meisje glom van oor tot oor. Ik was ten diepste geraakt.
Ik heb Xavier na dat optreden nooit meer gezien. Ik heb geprobeerd om hem te zoeken via Facebook, maar dat is niet gelukt omdat ik zijn achternaam niet meer weet. Ik zou graag tegen hem willen zeggen dat het me ontzettend spijt. Tegelijkertijd ben ik er ook een beetje bang voor. Stel dat hij zich op zijn 19de wat heeft aangedaan met een briefje in zijn zak: het komt allemaal door Alexandra.
Anderzijds zou de wetenschap dat het in zijn verdere leven goed met hem is gegaan me geruststellen. Misschien is hij tijdens zijn studie wel opgebloeid, heeft hij een fijne job en een mooi huis. Het kan zijn dat ik het allemaal veel te groot heb gemaakt. Maar dat vind ik toch minder belangrijk. Het gaat om mij, ík had een andere keuze moeten maken. Ik heb ontzettend veel spijt dat ik niet heb gehandeld. Ik leef mijn leven niet met een beeld van een hiernamaals, maar de gedachte bekruipt me weleens dat er een dag komt dat ik hier verantwoording voor moet afleggen. Waarom heb ik niet ingegrepen? Waarom ben ik niet voor hem opgestaan? Die spijt blijft aan me knagen.
Alexandra wil niet met haar achternaam worden genoemd. Barbara van Beukering is speciaal op zoek naar mannen met diepe spijt. Stuur een mailtje naar: b.vanbeukering@gmail.com
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant