is verslaggever van de Volkskrant.
Draai het eens om, suggereerde een lezer. Zou in de Volkskrant op dezelfde manier over vrouwen geschreven kunnen worden?
De man reageerde op het verhaal van schrijver Carolien Spaans in Volkskrant Magazine, waarin zij de loftrompet stak over haar single-leven. Een leven zonder man, om precies te zijn. Spaans is een liefhebber van mannen, benadrukte ze aan het begin van het essay, maar wil geen relatie meer met ze.
‘Het einde van haar liefdesverhaal’, zoals Spaans zelf schreef, begon tien jaar geleden, toen haar man overleed bij een skiongeluk en zij alleen met de baby achterbleef. Haar boek Ga terug naar start, aanleiding voor de publicatie in het magazine, gaat vooral over de inmiddels bewuste keuze voor alleenstaand ouderschap en de bijzondere band die ze heeft met haar zoon.
In het essay lag de focus meer op het afzweren van mannen, na omzwervingen op datingapps. ‘Dat ego, de vaagheid en de zelfoverschatting, het ghosten, de smoezen en achterdocht, de ongelofelijke sááiheid van sommigen, de pruillip als de eerste date niet meteen wordt geconsumeerd’, aldus Spaans.
Het verhaal maakte nogal wat los. Op Instagram kreeg het stuk veel hartjes, het werd daar ook opvallend veel gedeeld. In mijn inbox klonk ook kritiek. ‘Waarom plaatsen jullie zo vaak mannenhatende artikelen’, reageerde een andere lezer. ‘Mannen hebben ook gevoel en worden keer op keer geschoffeerd door jullie hysterisch feministische gekrijs.’
Nu is de Ombudsvrouw ook maar een vrouw, dus de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de nekharen pavloviaans omhoog gaan staan bij kwalificaties als ‘hysterisch feministisch gekrijs’. Dat verhalen van vrouwen al eeuwenlang worden weggezet als ‘hysterisch’ dan wel ‘gekrijs’ is een van de redenen dat u zoveel over de vrouwenzaak leest in de Volkskrant, zullen we maar zeggen.
De lezer verklaarde zich nader. Hij wil ‘meer ruimte voor de lieve man’ in de krant. ‘Leed is van beide seksen, dus alsjeblieft, vrouwenredactie, doe man en vrouw eer aan en denigreer niemand.’ Eerder meldde een abonnee zich al in mijn inbox met zijn ‘bijna dagelijkse irritatie’: ‘Als er in columns of bijdragen iets niet goed gaat bij situaties voor een vrouw, of vrouwen, komt binnen de kortste keren ‘de man’, mannen of het patriarchaat om de hoek kijken.’ Hij schreef ook: ‘Soms krijg ik de indruk dat ik abusievelijk op Opzij geabonneerd ben.’
Is er inderdaad sprake van slechte pr voor de man, in de kolommen van de Volkskrant? Dat geldt vooral voor columns, essays en soms een interview. ‘Vergeet de wolf: mannen zijn het gevaar’, aldus de aankondiging van een column op de voorpagina. ‘Hoe kunnen jullie als feministen nog omgaan met mannen?’, vroeg een andere columnist bij een vergadering van de Dolle Mina’s. Econoom Sophie van Gool in een interview: ‘Ik denk eerlijk gezegd dat veel mannen ook gewoon niet willen zorgen.’
Hiertegenover staat dat een columnist (m) onlangs het gebrek aan waardering laakte voor ‘het harde, zakelijke, hiërarchische, rationele en functionele gedrag dat kenmerkend was voor een klassieke mannelijke cultuur’. Een ander pleitte ervoor om Brigitte Bardot op de eurobankbiljetten te plaatsen, simpelweg omdat hij haar de mooiste vrouw ooit vond. Kom daar nog maar eens om, in Opzij.
Toch zijn die geluiden inderdaad zeldzamer. Dat komt in ieder geval niet doordat de Volkskrant ‘een vrouwenredactie’ heeft. In het colofon staan nog altijd meer mannen dan vrouwen (55 procent), op leidinggevende posities zijn mannen eveneens in de meerderheid (66 procent). Voorheen waren de verhoudingen wel schever, het onderwerp heeft de aandacht van deze hoofdredactie.
Veel stukken hebben een feministische insteek, ziet ook de chef van het literatuur- en essaykatern Zondag. ‘Kunst en literatuur hebben altijd een emancipatoire functie gehad. Hoewel vrouwen dezelfde rechten hebben als mannen, lopen zij toch nog tegen ongelijke behandeling aan. Daarom is dit logischerwijs een belangrijk thema in stukken over cultuur.’
Babyboete, loonkloof, orgasmekloof, catcalling, seksisme, online geweld, huiselijk geweld, seksueel geweld en femicide: er is veel om boos over te zijn, en dus is er terechte journalistieke aandacht voor. Die aandacht verhevigde afgelopen zomer, waarin zaken van seksueel geweld en femicide zich opstapelden en de moord op Lisa tot grote maatschappelijke beroering leidde. De eerdergenoemde columns over mannen stammen uit die periode.
Daar komt bij dat conservatieve bewegingen wereldwijd de wind in de rug hebben. ‘Welkom terug in het patriarchaat’, heet dan ook de theatertour die de Volkskrant-podcast Culturele Bagage momenteel doet. Die titel zal de kritische lezers wellicht tegen de borst stuiten, toch ziet de presentator – die als coördinator van het magazine ook veel verhalen begeleidde en schreef – een kern van waarheid in hun klacht: ‘In de patriarchale structuren die we in de krant onderzoeken, hebben we soms te weinig oog voor de mannelijke ervaring’, zegt ze. ‘Ik zie dat wel als een taak die we in 2026 moeten oppakken.’ Binnenkort komt ze daarom met een interviewserie over mannelijkheid en de veronderstelde mannelijkheidscrisis.
In de theatershow zit ook een mannenpanel. ‘Je merkt dat een zaal daar echt naar snakt: om te horen dat niet alles de schuld van mannen is, en zij ook hun kwetsbaarheden hebben.’
Opvallend is dat essays over man-vrouwverhoudingen vrijwel uitsluitend door vrouwen zijn geschreven. Dat komt door het aanbod. ‘Vrouwen die met een voorstel voor een essay komen, doen dat vaak vanuit hun persoonlijke beleving’, zegt de chef van Zondag. ‘Voor vrouwen zijn hun lichaam, moederschap en relaties eerder maatschappelijkere onderwerpen dan het voor mannen zijn. Die willen in essays vooral laten zien dat ze slimmer zijn dan Rutger Bregman, of het fascisme uitleggen.’
Deze disbalans is een probleem, vinden beiden. Want er is behoefte aan een mannelijk perspectief op dit soort kwesties. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de lof die er was voor het verhaal over de cursus vingeren die een Volkskrant-redacteur volgde. ‘Een integer stuk’, zegt de chef van Zondag. ‘Gevoelig, zonder het sorry-dat-ik-een-man-ben-toontje’. De podcastpresentator: ‘Zelfs aan de tafel van Vandaag Inside werd het positief besproken.’
De vraag die de lezer aan het begin van het stuk stelde, is lastig te beantwoorden. Er is nog altijd een machtsverschil tussen mannen en vrouwen en dat maakt dat de retorische ruimte voor vrouwen groter is: omhoog trappen kan, naar beneden niet. De klager las in het essay van Spaans vooral dedain voor de mannen die langer op een datingapp staan, omdat ze minder goed liggen op de relatiemarkt. Dan is het machtsverschil weer omgedraaid. Een goed onderwerp, waarover we in de krant hopelijk nog eens meer lezen. Van een mannelijke auteur, bij voorkeur.
Ombudsvrouw Loes Reijmer behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de journalistiek van de Volkskrant. U kunt haar per mail bereiken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant