is verslaggever en columnist van de Volkskrant en schrijft veel over (sociale) media en emancipatie.
Grote denkers schreven niet, schrijft Jeffrey Epstein in de Epstein-files, maar hijzelf schreef veel en slecht. Wat Epstein voor de kost deed is me nog altijd niet duidelijk, maar het is een wonder dat hij naast het e-mailen nog tijd had voor grootschalig kindermisbruik. Drie miljoen documenten werden deze week online gekwakt, en dus werd ik met miljoenen anderen een Epstein-vortex ingezogen die ten koste ging van mijn persoonlijke hygiëne en professionele verplichtingen.
Terwijl de theorettes door mijn tijdlijn schoten, kozen veel nieuwsmedia van de weeromstuit voor afstandelijkheid. Overal las je dat ex-handelscommissaris Lord Mandelson, die gevoelige informatie naar Epstein lekte, ‘verstrikt raakte’ in de Epstein-files, alsof het konijntje in een doornenstruik was gelopen. Dat het ‘heel pijnlijk’ was voor kroonprinses Mette-Marit. Ik las zelfs over ‘minderjarige vrouwen’ die naar Epsteins eiland werden verscheept − een kulbegrip dat ook Epsteins handlanger Ghislaine Maxwell gebruikte. Waarom las dit alsof we met een lange stok naar een nog niet geïdentificeerde kwal wezen?
Om te beginnen zijn journalisten natuurlijk ontzettend bang voor complottheorieën. Grotendeels terecht. Zelf heb ik weleens te veel vertrouwen gesteld in een Argos-onderzoek naar een geheim pedofielennetwerk: na noest speurwerk van mijn collega Anneke Stoffelen stortte het als een kaartenhuis in elkaar. Maar ja: soms zweren mensen dus samen. Er bestond een wereldwijd netwerk van kindermisbruikers en oligarchen dat stelselmatig minderjarigen misbruikte, en als je dat opschrijft voelt dat onecht. Moet je nagaan welk ongeloof journalist Julie K. Brown in 2017 op de redactie van The Miami Herald moest overwinnen, voor ze over Epstein publiceerde. Ze had een hele extra slaapkamer vol documenten.
Met miljoenen half weggelakte files wanen de thuisspeurders zich allemaal een beetje Brown, of Woodward en Bernstein die bíjna Watergate blootleggen (bakjes afhaalchinees, licht van één dappere bureaulamp), maar dat zijn we niet: we consumeren die files als ware het een nieuw The White Lotus-seizoen. De ‘slow-drip’ van de Epstein-files, schreef auteur Stacey Patton, is de tactiek die ervoor zorgt dat de morele climax uitblijft. ‘Als misdaad wordt geconsumeerd als content, wordt het publiek getraind om te kijken en niet in te grijpen.’
Het gevaar is dat al die amateurspeurders zelf onderdeel worden van de Amerikaanse rookmachine, die voor verwarring en onverschilligheid zorgt. Meer ronddolende (complot)theorieën zonder enige basis maken ook dat zeldzame echte complotten nóg onwaarschijnlijker lijken. Zoals de QAnon-theorie dat deed, vlak nadat Epsteins zaak aan het licht was gekomen: een groep spiri-influencers bleef maar wauwelen over een ‘satanistische bloeddrinkende elite’.
Alsnog claimden Nederlandse influencers als Isa Kriens en Kim Feenstra deze week dat ze al die tijd gelijk hadden. Ze lieten maar weg dat de man die ze toen aanwezen als grote redder (Trump) en zijn maten (Thiel, Bannon) zelf onderdeel blijken te zijn van de elite die ze zo verafschuwen. Als je dat zegt, is het populistische sprookje uit. Er zit overigens ook een (dunne) aanwijzing in de files dat Epstein zelf betrokken was bij de oprichting van het 4Chan-kanaal /pol, waaraan dit QAnon-complot ontsproot. Een complottheorietje waar ik overigens best gevoelig voor ben.
Dit woud aan wilde horrorverhalen maakt de mogelijkheid van een waanzinnige realiteit die daar wat van wegheeft onaannemelijker. Onechter. Vandaar dat het nog altijd gek voelt om op te schrijven, hoewel het dus bestond: een netwerk van kindermisbruikers. Ik hoop dat het voorstellingsvermogen van onderzoeksjournalisten zo wijds is als de wereld, en hun onderzoeksstandaarden intergalactisch. En dat er onomstotelijk bewijs wordt opgedregd in slaapkamers en op zolders bezaaid met bakjes afhaalchinees en documenten. Dat er iets recht zal doen aan de slachtoffers, die er in deze sensatiegolf toch wat bekaaid van afkomen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant