Over mensenrechten werd nauwelijks gesproken bij het bezoek van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz aan de Golfstaten. In Qatar, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten was Merz vooral op zoek naar gas, olie en orders voor het Duitse bedrijfsleven.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking. Hij woont in Berlijn.
De Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman was lange tijd een internationale paria, nadat de journalist Jamal Khashoggi in 2018 op het Saoedische consulaat in Istanbul werd vermoord en in stukken gezaagd. Die tijd is voorbij. Saoedi-Arabië en de andere Golfstaten zijn in trek, ondanks hun autocratische regeringsvorm, schending van mensenrechten en hun rol in de burgeroorlogen in Jemen en Soedan.
Volgens Merz moest zijn bezoek aan de Golf worden gezien in het licht van een nieuwe wereldorde, waarin Duitsland niet meer kan vertrouwen op de Verenigde Staten en China. ‘Meer dan ooit’ heeft Duitsland nieuwe partners nodig, ‘in een tijd waarin de grootmachten in toenemende mate de politiek bepalen’.
Duitsland wil een netwerk van ‘strategische partners’ opbouwen om zijn positie in de wereld te versterken. Daarbij zijn de Golfstaten interessant, omdat ze geld, macht en natuurlijke hulpbronnen hebben. Bovendien spelen ze een bemiddelende rol in de conflicten in het Midden-Oosten en Oekraïne.
Na de Russische inval in Oekraïne in 2022 maakte Duitsland een einde aan zijn afhankelijkheid van Russisch gas. Inmiddels is daar een nieuwe afhankelijkheid voor in de plaats gekomen. Van het vloeibare aardgas (lng) dat in Duitsland wordt ingevoerd, is 94 procent afkomstig uit de Verenigde Staten. Dat maakt Duitsland kwetsbaar voor druk van de Amerikaanse president Donald Trump. De Golfstaten bieden ‘mogelijkheden om onze aanvoerketens van olie en gas te diversifiëren’, aldus Merz.
De rijke Golfstaten worden ook gezien als een belangrijke afzetmarkt voor het Duitse bedrijfsleven. Siemens bouwt al treinstellen voor de metro van de Saoedische hoofdstad Riad. Maar er liggen meer orders in het verschiet, zeker in Saoedi-Arabië, waar kroonprins Mohammed Bin Salman zijn ambitieuze moderniseringsprogramma Vision 2030 heeft afgekondigd. Daarnaast hoopt Merz dat de staatsfondsen van de Golfstaten in Duitsland willen investeren.
Het ‘partnerschap’ met de Golfstaten omvat tevens de export van Duitse wapens. Daartoe zijn exportrestricties versoepeld. ‘Bij het partnerschap hoort ook dat wij wederzijds vertrouwen opbouwen. Dat geldt ook voor wapenexporten’, zei Merz. Duitsland zal ‘niet onkritisch zijn’, zei hij, maar de Golfstaten worden niet meer onder ‘algemene verdenking’ geplaatst.
De mensenrechten werden de afgelopen dagen ter sprake gebracht, aldus Merz, ‘maar we doen dat niet openlijk en ik zal niet openlijk stelling nemen’. Tegen het autocratische karakter van de Golfstaten maakte hij geen bezwaar. ‘Onze partners delen misschien niet allemaal dezelfde waarden, maar ze delen toch het inzicht dat we een orde nodig hebben waarin we op afspraken kunnen vertrouwen en elkaar met respecten bejegenen’, aldus Merz.
De conservatieve Frankfurter Allgemeine Zeitung juichte ‘het nieuwe realisme’ van Merz toe. Duitsland heeft aan invloed verloren door de vorige regering, waarin minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock (Groenen) met een ‘bovenmeesterachtige houding’ aandacht vroeg voor seksuele minderheden of klimaatbeleid. Onder Merz draait het weer om de (economische) belangen van Duitsland.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant