Met het bewust verslavende ontwerp van zijn app overtreedt TikTok de wet op digitale diensten (DSA). Functies als oneindig scrollen leiden tot dwangmatig gedrag, concludeert de Europese Commissie.
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
TikTok heeft onvoldoende oog voor de ‘verslavende functies’ in zijn app en hoe deze ‘de fysieke en mentale gezondheid van gebruikers, waaronder minderjarigen en kwetsbare volwassenen, kunnen schaden’.
Dit stelt de Europese Commissie in een voorlopige conclusie op het onderzoek dat zij begin 2024 instelde. Die conclusie is helder: TikTok overtreedt de Europese Digital Services Act (DSA), de wet die is ontworpen om burgers meer autonomie en controle te geven. Het onderzoek richtte zich specifiek op wat de Commissie het verslavende ontwerp van de populaire video-app noemt.
Belangrijke onderdelen in TikToks gereedschapskist zijn oneindig scrollen, automatisch afspelen, pushmeldingen en het sterk gepersonaliseerde aanbevelingssysteem. Al deze zaken dragen volgens de Commissie bij aan het doel om gebruikers zo veel mogelijk tijd op de app te laten doorbrengen.
‘Socialmediaverslaving kan schadelijke gevolgen hebben voor de ontwikkeling van kinderen en tieners’, zo zegt Eurocommissaris Henna Virkkunen over het onderzoek.
Door gebruikers constant te belonen met nieuwe video’s, wakkeren de ontwerpkeuzes van TikTok ‘de drang aan om te blijven scrollen en schakelen ze de hersenen van gebruikers over naar de automatische piloot’, schrijft de Commissie, die wijst op wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat dit alles kan leiden tot dwangmatig gedrag en een verminderde zelfbeheersing van gebruikers.
TikTok meet niet alleen waar gebruikers naar zoeken of wat ze liken, maar nadrukkelijk ook bij welke filmpjes ze langer blijven hangen. Op basis daarvan serveert de app meer van hetzelfde. TikTok beheerst dit kunstje als geen ander.
‘Als je in zo’n flow zit, ga je helemaal op in de app en heb je vaak niet door hoeveel tijd er verstrijkt’, zei onderzoeker Troy Smith (Universiteit van Trinidad en Tobago) hierover eerder tegenover de Volkskrant. Volgens de Commissie heeft TikTok ‘geen redelijke, proportionele en effectieve maatregelen’ genomen om de risico’s te beperken.
Het platform voerde wel verschillende maatregelen door, zoals gereedschap voor schermtijdbeheer en ouderlijk toezicht. Maar deze lijken de risico’s die voortvloeien uit het verslavende ontwerp van TikTok volgens de Commissie niet effectief te verminderen, omdat ze ‘gemakkelijk te negeren zijn en weinig weerstand bieden’.
Ook over het ouderlijk toezicht hebben de onderzoekers twijfels, omdat ze ‘extra tijd en vaardigheden van ouders’ vereisen om dit soort functies te implementeren.
De tijd van kleine aanpassingen of wat beter gereedschap is nu voorbij: TikTok moet zijn basisontwerp wijzigen, vindt Brussel. Dat kan door belangrijke verslavende functies zoals oneindig scrollen geleidelijk uit te schakelen of het aanbevelingssysteem aan te passen. Ook denkt de Commissie aan verplichte schermpauzes, met name ’s nachts.
Een ‘historisch moment’, zo reageert GroenLinks-PvdA Europarlementariër Kim van Sparrentak op de conclusie: ‘Tegen de manipulatieve trucjes van techbedrijven kan geen zelfdiscipline meer op. Europa trekt nu een harde grens: mensen moeten weer de controle krijgen over hun eigen tijd en aandacht.’
TikTok heeft nog de mogelijkheid zich te verdedigen. Als de standpunten van de Commissie uiteindelijk overeind blijven, kan TikTok een boete krijgen die kan oplopen tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet.
Alles over tech vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant