De 25e Olympische Winterspelen beginnen vrijdag in Milaan en Cortina d'Ampezzo. Door het klimaatprobleem staat de toekomst van het grootste wintersportevenement ter wereld onder druk. "Bij 4 graden opwarming kunnen we het in Europa vergeten."
Een flink pak sneeuw wekt eind november de indruk dat Cortina d'Ampezzo de hele winter onder een witte deken ligt. Op de olympische skipiste ligt 2,5 maand voor de Winterspelen al zo'n 10 centimeter. "Geloof het of niet, maar gisteren was het hier nog helemaal groen", vertelt een bouwvakker die aan het finishgebied werkt.
De snelle opwarming van de aarde is zichtbaar in het sneeuwrijke zuiden van de Dolomieten, waar Cortina op nog geen 2.000 meter ligt. Daar valt wel neerslag, maar steeds vaker in de vorm van regen. En als er wel sneeuw ligt, dan smelt die sneller.
"Het gaat heel hard in de bergen", zegt glacioloog Harry Zekollari, verwijzend naar belangrijk klimaatonderzoek. Opwarming gaat er sneller doordat een berg meer warmte absorbeert als er geen sneeuw ligt.
In de grafiek hieronder zie je de gemiddelde temperaturen voor februari en maart in Cortina d'Ampezzo door de jaren heen. Sinds 1956, toen de vorige Winterspelen in het Italiaanse skidorp waren, is het in dat gebied in februari gemiddeld 3,6 graden warmer, berekende Climate Central.
Deze ontwikkelingen kunnen grote gevolgen hebben voor de toekomst van de Olympische Winterspelen. Een studie uit 2023, uitgevoerd in opdracht van het internationaal olympisch comité (IOC), concludeerde dat in 2040 nog ongeveer tien landen geschikt zullen zijn voor de sneeuwsporten op de Winterspelen.
Recent onderzoek van universitair hoofddocent Robert Steiger van de Universiteit van Innsbruck schetst een vergelijkbaar beeld. Hij ontdekte dat van de 93 mogelijke gastlocaties voor de Olympische Winterspelen er in 2050 nog 52 geschikt zijn. Het aantal betrouwbare locaties hangt af van hoeveel er wordt uitgestoten, maar de trend is duidelijk dalend. "Het organiseren van de Winterspelen wordt een stuk uitdagender", zegt Steiger, die onderzoek doet naar duurzaam toerisme.
Het IOC erkent die uitdaging. Voormalig IOC-voorzitter Thomas Bach zei drie jaar geleden dat de olympische beweging "de dramatische impact van klimaatverandering op de wintersport zeer snel moet aanpakken". Een werkgroep kwam met het voorstel om de organisatie op de lange termijn te laten rouleren tussen een klein groepje landen.
Bachs opvolger Kirsty Coventry wil zich nog niet vastleggen op dat idee. "Maar het is duidelijk dat we niet meer op dezelfde manier naar de traditionele wintersportregio's kunnen kijken", zei ze zondag op een persconferentie in Milaan. "Dus hoe gaan de Winterspelen er dan uitzien? Moeten ze misschien op een andere plek op de kalender? Daar moeten we met de hele sportfamilie over praten."
Kunstsneeuw kan een deel van het probleem oplossen. De olympische skipiste van Cortina kleurt de hele winter al wit: het werk van maar liefst 32 sneeuwkanonnen. Tijdens de Winterspelen in Italië zullen de geelkleurige robotarmen voor ruim 1,5 miljoen kuub kunstsneeuw zorgen.
Want ook als het 'echt' gesneeuwd heeft, zijn de dure sneeuwmachines niet meer weg te denken uit de olympische sporten. Bij de Spelen in Peking in 2022 werden voor het eerst bijna alle pistes bedekt door kunstsneeuw. De rest van het landschap kleurde bruin.
Kunstsneeuw is eenvoudiger te onderhouden en veiliger voor de sporters dan de natuurlijke variant. Maar er is ook een keerzijde. De productie van kunstsneeuw slurpt water en elektriciteit. En als het te warm is, kun je geen sneeuw maken.
"Voor ons snowboarders maakt het niet echt uit of we op nepsneeuw of echte sneeuw rijden", zegt de Nederlandse olympiër Melissa Peperkamp. "Maar ik vind het jammer dat er tegenwoordig zo weinig echte sneeuw in de bergen ligt."
Peperkamp is geen uitzondering. Negen op de tien olympische wintersporters en coaches maken zich zorgen om klimaatverandering, blijkt uit een peiling onder 339 sporters in twintig landen. Ze zijn bang dat de gevolgen van de opwarming de toekomst van hun sport in gevaar brengt.
"Ik ben nu vaak midden in de winter op pistes waar normaal veel sneeuw lag, maar waar het nu vooral groen is", vertelt de Nederlandse snowboardster Michelle Dekker. "We hebben in het voorseizoen moeite een plek te vinden waar we kunnen trainen."
Het blijft moeilijk het 'gedrag' van het klimaat in de toekomst te voorspellen. Daarom zijn wetenschappers daar meestal voorzichtig mee. Toch verwachten experts Steiger en Zekollari beiden dat de Winterspelen een toekomst hebben. Die zal er anders uitzien: meer in het noorden en op grotere hoogte. Ook zal er een groter prijskaartje aanhangen.
"Bij meer dan 3 graden opwarming wordt het voor de meeste Europese skigebieden extreem moeilijk om open te blijven of economisch rendabel te zijn", zegt glacioloog Zekollari. "Bij 4 graden opwarming kunnen we het in Europa vergeten."
Voor sporters als Peperkamp is dat slecht nieuws. "Of ik de toekomst van de Winterspelen rooskleurig zie? Goede vraag", zegt de snowboardster. "Ik hoop dat we de Spelen van Salt Lake City in 2034 nog halen."
Lees alles over de Olympische Spelen van Milaan op onze dossierpagina
Source: Nu.nl algemeen