DEN HAAG - Rotterdam heeft Erasmus. Dat weet iedereen. Maar dat filosoof Benedictus Spinoza zijn laatste jaren aan de Paviljoensgracht in Den Haag doorbracht en daar zijn meesterwerk Ethica afmaakte, is een stuk minder bekend. Dat moet anders vinden de eigenaren van het Spinozahuis. Zij pleiten voor een volwaardig Spinozamuseum en Spinozakwartier. 'Wat Erasmus is voor Rotterdam, moet Spinoza voor Den Haag worden.'
'Doe goed en wees blij.' Was getekend, Benedictus Spinoza. De uitspraak van Spinoza (1632-1677) spreekt Henk Janssen van Stichting Domus Spinoza bijzonder aan. 'Het gedachtegoed van Spinoza is actueler dan ooit', vindt hij.
De stichting heeft Paviljoensgracht 72-74 in 2021 aangekocht en van het pand een Spinozahuis gemaakt. Elke vrijdagmiddag is het een paar uur te bezichtigen.
'Als we het pand niet hadden gekocht dan was het in de commerciële verhuur zijn gegaan', vertelt Janssen. 'Dat zou zonde zijn, want hij woonde, werkte en stierf hier op zijn zolderkamer.'
In Den Haag voltooide Spinoza zijn belangrijkste werken: de Ethica en het Politiek Traktaat. Janssen: 'In de Ethica beschrijft hij, kort samengevat, hoe je zou moeten leven en in het Politiek Traktaat hoe de staatsinrichting in elkaar zou moeten zitten.'
En de thema’s die toen speelden zijn juist ook in deze tijd nog altijd belangrijk. 'Spinoza was een politiek vluchteling', vertelt Janssen. 'Hij was verbannen uit Amsterdam vanwege zijn geloofsovertuiging die niet strookte met de Joodse religie en het christendom. Hij was een gevaar.'
Spinoza verhuisde van Amsterdam naar Rijnsburg en streek uiteindelijk neer aan de Paviljoensgracht in Den Haag. Daar schreef hij dus zijn belangrijkste werken.
'Spinoza bepleit een democratische samenleving waarin alle burgers het recht hebben om te geloven, te denken en te zeggen wat zij willen', legt Janssen uit. 'Een maatschappij waarin kerk en staat gescheiden zijn en waarin tolerantie centraal staat. Hij verenigt alle mensen, los van religie. Dat hebben we hard nodig.'
Spinoza overleed in 1677 in Den Haag en is begraven in de Nieuwe Kerk. Zijn overlijden hangt samen met het werk dat hij deed. 'Hij verdiende zijn geld met het slijpen van lenzen voor Constantijn Huijgens', vertelt Janssen. 'Spinoza is uiteindelijk overleden aan het slijpsel dat daarbij vrijkwam.'
Ondanks de betekenis van Spinoza eert Den Haag de filosoof te weinig, vindt Janssen. 'Spinoza is wereldberoemd en zijn leer wordt onderwezen op de middelbare scholen', zegt hij. 'Maar we vergeten in Den Haag dat hij hier verankerd is en dat hij hier zijn belangrijkste werken heeft geschreven.'
Hoe anders is dat in Rotterdam, waar de stad Erasmus op handen draagt. 'Rotterdam heeft Erasmus tot een icoon gemaakt', zegt Janssen. 'Dat heeft de stad geen windeieren gelegd. Spinoza zou een icoon van Den Haag als internationale Stad van Vrede en Recht kunnen worden.'
Janssen heeft plannen klaarliggen om dat te bereiken en is daarover in gesprek met de gemeente, maar heeft de handen nog niet op elkaar gekregen. 'We willen het Spinozahuis vaker openstellen dan we nu doen en er een volwaardig museum van maken', vertelt hij. 'Zo kunnen we het gedachtegoed van Spinoza verder uitdragen.'
Richard de Mos van Hart voor Den Haag is enthousiast over de plannen. 'Wij omarmen Haagse helden', zegt De Mos. 'Wat Erasmus is voor Rotterdam, moet Spinoza van Den Haag worden. Hij zou een uithangbord van de stad en de vrijheid van meningsuiting moeten worden.'
De Mos ziet graag een volwaardig Spinozamuseum komen, maar vindt dat het gebied eromheen tegelijkertijd aangepakt moet worden. Recht tegenover het Spinozahuis is bijvoorbeeld de raamprostitutie in de Doubletstraat gevestigd.
De gemeente probeert de raamprostitutie al jaren te verplaatsen, omdat bewoners overlast ervaren. Maar Den Haag is daar tot nu toe niet in geslaagd. Als het aan De Mos ligt wordt er nu vaart gemaakt met de verhuizing ervan.
'Het hele gebied kan opgewaardeerd worden door een einde te maken aan de prostitutiezone en het oude plan van een Avenue Culinaire uit de kast te halen', denkt De Mos. 'Dan zorgen we ervoor dat het hier gezellig flaneren is. Samen met een Spinozamuseum trek je op die manier mensen uit de hele wereld naar Den Haag.'
[lees ook:https://www.omroepwest.nl/nieuws/o99914308/restauratie-spinozahuis-begonnen][lees ook:https://www.omroepwest.nl/nieuws/o99913490/portret-spinoza-tijdelijk-in-den-haag]
Source: Omroep West Den Haag