De Verenigde Staten en Rusland moeten onmiddellijk beginnen met nieuwe onderhandelingen over een kernwapenverdrag. Die oproep deed VN-chef António Guterres woensdag, een dag vorodat het New START-verdrag tussen beide kernmachten verliep.
"Voor het eerst in meer dan een halve eeuw leven we in een wereld zonder enige bindende grenzen aan strategische nucleaire wapenvoorraden voor de twee staten die over de overgrote meerderheid van die wapens bezitten", zei de secretaris-generaal van de Verenigde Naties woensdag in een verklaring.
Donderdag verliep het New START-verdrag tussen de VS en Rusland, dat in 2011 tussen beide landen werd gesloten en in 2021 met nog eens vijf jaar werd verlengd. Guterres drukt beide landen op het hart om snel te beginnen met onderhandelingen over een nieuw kernwapenverdrag.
De VN-chef spreekt van een "ernstig moment voor internationale vrede en veiligheid". Met het verlopen van het oude kernwapenverdrag zijn de VS en Rusland in feite bevrijd van beperkingen op hun kernwapenprogramma's. De vrees is dat beide kernmachten dat als kans aangrijpen om die programma's uit te breiden, wat zou kunnen leiden tot een wereldwijde nucleaire wapenwedloop.
"Het tenietdoen van tientallen jaren aan vooruitgang kan op geen slechte moment komen", zegt Guterres. "Het risico op het gebruik van kernwapens is het grootst in decennia." Rusland heeft meermaals gehint op inzet van tactische kernwapens in Oekraïne, als is het vooralsnog nooit zover gekomen.
Rusland en de VS beschikken gezamenlijk over meer dan 80 procent van de wereldwijde kernkoppen. Naar schatting gaat het voor beide landen om meer dan vijfduizend van die kernkoppen, waarvan ongeveer twee derde direct kan worden ingezet. Ter vergelijking: China (de derde kernmacht ter wereld) beschikt naar schatting over minder dan zeshonderd kernkoppen.
Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog in de jaren zeventig beschikten de VS en Rusland over tienduizenden kernwapens. Sinds het SALT I-verdrag tussen de toenmalige Sovjet-Unie en de VS werd dat aantal fors teruggedrongen. Het was het grootste kernwapenverdrag tussen beide grootmachten.
Het New START-verdrag werd in 2011 gesloten door toenmalige presidenten Barack Obama en Dmitry Medvedev. Beide presidenten spreken hun zorgen uit over het verlopen van het akkoord. In 2021 besloten toenmalige presidenten Joe Biden en Vladimir Poetin om het verdrag met vijf jaar te verlengen, vlak voordat spanningen tussen beide landen hoog opliepen om de Russische invasie van Oekraïne.
Donald Trump heeft al vaker uitgehaald naar internationale beperkingen op het Amerikaanse kernwapenprogramma. Toch betwijfelen experts of de huidige president principieel tegen verlenging van het verdrag is, of dat het gewoon niet zijn prioriteit heeft, schrijft The Guardian. Onder zijn bewind is er weinig ruimte voor onderhandelingen door traditionele diplomaten.
Het Kremlin heeft aangegeven open te staan voor onderhandelingen over verlenging, maar zegt dat het door Washington genegeerd wordt. Een voorstel van president Poetin om New START op z'n minst met een jaar te verlengen werd door de Amerikanen niet beantwoord, stelt Rusland.
Daardoor kon het vijftien jaar oude verdrag verlopen terwijl in Washington en Moskou schouderophalend werd toegekeken. Trump zegt deze week te laten weten hoe de toekomst van kernwapenbeperking eruit moet komen te zien. Mogelijk wil hij China daarbij ook betrekken. Maar intussen is de wereld wel een stukje onveiliger geworden, waarschuwt Guterres.
Source: Nu.nl algemeen