Gaza De afgelopen dagen zijn iets meer dan honderd Palestijnen de grens tussen Egypte en Gaza overgestoken. Veel Palestijnen durven niet terug, anderen mogen niet terug van Israël.
Vrachtwagens met hulpgoederen wachtend totdat ze de Gazastrook in kunnen rijden via de grensovergang Rafah aan de Egyptische kant, 4 februari 2026. De foto is genomen met een mobiele telefoon.
De grens was even open, maar het was een heel klein kiertje. Iets meer dan honderd Palestijnen zijn er maandag en dinsdag in geslaagd om de grens bij Rafah over te steken. Het gaat om 52 mensen die van Egypte terug naar Gaza gingen, en 21 patiënten plus 42 begeleiders de andere kant op. Woensdag was de grens gesloten, Israël zegt niet wanneer die weer opengaat.
Israël opende de grens maandag, en maakte daarmee een begin aan het nakomen van een afspraak met Hamas uit oktober vorig jaar. Verwacht werd dat er per dag zo’n honderdvijftig à tweehonderd Palestijnen zouden kunnen terugkeren naar Gaza, en ongeveer evenveel patiënten uit Gaza behandeling konden zoeken in Egypte.
Vooralsnog zijn dat er veel minder. Israël onderwerpt beide groepen aan strenge controles. De vrouwen en kinderen die naar Gaza terugkeerden moesten een urenlange procedure doorlopen. Ze meldden dat ze een blinddoek en handboeien om kregen, ze werden ondervraagd en er werden spullen van hen in beslag genomen.
In de maanden na 7 oktober 2023 was de grensovergang bij Rafah de enige mogelijkheid voor Palestijnen om aan het oorlogsgeweld te ontkomen. In mei 2024 nam Israël de grensovergang in bezit. Daarna was het voor Palestijnen soms alleen tegen betaling van flinke bedragen mogelijk om Gaza te verlaten.
Er zijn naar schatting zo’n 130.000 Palestijnen in Egypte, van wie een groot deel terug wil naar Gaza. Veel Palestijnen in Egypte zijn evenwel bang om terug te gaan, zegt Nadia Mohammed, directeur bij Save the Children in Egypte, telefonisch vanuit Caïro. Haar organisatie verleent daar onder meer ondersteuning aan getraumatiseerde kinderen. „Israël bombardeert Gaza immers nog steeds.”
Woensdagochtend meldden internationale persbureaus dat Israël negentien Palestijnen gedood had. Volgens het Israëlische leger waren de aanvallen een reactie op beschietingen van vijf Palestijnse militanten waarbij één Israëlische soldaat gewond raakte.
Bij de aanvallen van woensdag kwamen vooral vrouwen en kinderen om, aldus Palestijnse ziekenhuizen. Zo zouden bij beschietingen van een gebouw in het noorden van Gaza onder meer twee ouders en hun tien dagen oude dochter gedood zijn. Volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid heeft Israël sinds het staakt-het-vuren meer dan 530 Palestijnen gedood – volgens het Israëlische leger in reactie op beschietingen van Hamas.
Een andere belemmering voor Palestijnen om terug te keren naar Gaza, zegt Mohammed, is dat velen van hen in Egypte een medische behandeling ondergaan. Die kunnen ze in Gaza, waar veel ziekenhuizen na Israëlische aanvallen gesloten zijn, niet altijd voortzetten.
Sommigen hebben kinderen in Gaza én kinderen die voor behandeling in Egypte moeten blijven. De patiënten kunnen niet terug, de kinderen in Gaza kunnen ook niet naar Egypte komen. Dat is voor veel ouders „een hels dilemma”, zegt Mohammed.
Israël werpt bovendien bureaucratische obstakels op, zegt Mohammed. Zo mogen Palestijnse baby’s die in Egypte geboren zijn Gaza niet in; Israël beschouwt hen niet als rechtmatige inwoners van Palestijns gebied.
Zo leidt de situatie aan de grens tussen Gaza en Egypte tot wel meer schrijnende gevallen. Grootouders in Egypte met een kleinkind in Gaza van wie de ouders gedood zijn kunnen elkaar niet opzoeken. Mensen die vlak voor 7 oktober 2023 zonder hun kinderen naar Egypte gingen om een medische behandeling te ondergaan, zijn al twee jaar van hun gezin gescheiden en mogen ook nu niet terug; de terugkeerregeling geldt alleen voor mensen die Gaza ná 7 oktober verlieten.
Save the Children houdt de situatie aan de grens in de gaten, maar kan geen invloed uitoefenen op de doorgang van Palestijnen. Aan de andere kant van de grens, in Gaza, mag de organisatie van Israël vanaf eind deze maand niet meer actief zijn: het is een van de 37 ngo’s waarvan Israël de registratie ingetrokken heeft.
Ondanks het Israëlische verbod is Save the Children voornemens haar werk in Gaza voort te zetten, bijvoorbeeld door te proberen om hulpgoederen Gaza binnen te krijgen. Ook werken er in Gaza nog altijd lokale Palestijnse medewerkers die onder meer actief zijn in de kinderbescherming en de geestelijke gezondheidszorg.
Source: NRC