Duizenden bedrijven en instellingen staan te springen om een aansluiting op het volle elektriciteitsnet. Een nieuwe aanpak moet een groot deel van hen van de wachtlijst halen. Dat vraagt wel flexibiliteit van de verbruikers. ‘Het nieuwe energiesysteem vraagt om nieuw gedrag.’
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
De maatregelen moeten tussen nu en 2030 5 tot 10 gigawatt extra capaciteit opleveren, in theorie genoeg om een groot deel van de wachtenden de komende jaren te kunnen aansluiten. Wie er geholpen kan worden, en in welke mate, hangt af van de lokale situatie, aldus het ministerie van Klimaat en Groene Groei.
Verlichting moet komen van een nieuw ‘aansluitoffensief’ dat Netbeheer Nederland heeft ontwikkeld in samenspraak met het bedrijfsleven. Daarmee moeten bedrijven worden verleid hun elektriciteitsverbruik te verplaatsen naar minder drukke tijdstippen op het overbelaste stroomnet. Dan is er vaak nog genoeg ruimte.
Netbeheerders stuitten aanvankelijk op weinig enthousiasme bij ondernemers. ‘Het verplaatsen van de productietijd met een paar uur lijkt misschien simpel, maar het aanpassen van het logistieke proces en de personeelsbezetting vergt nogal wat’, aldus een woordvoerder van Netbeheer Nederland.
Bij de nieuwe benadering kunnen netbeheerders een betere financiële vergoeding bieden om ondernemingen te laten toehappen. Hiervoor is een flinke bak geld klaargezet: de komende twee jaar is jaarlijks naar verwachting 500 miljoen euro beschikbaar. ‘Geen ruimte maken leidt ook tot kosten en onwenselijke gevolgen’, verklaart een woordvoerder van het ministerie.
De almaar wassende stroomfiles (inmiddels wachten veertienduizend bedrijven en instellingen op een aansluiting) leidde tot groot chagrijn bij bedrijven, die niet konden uitbreiden of verduurzamen.
Ook de Autoriteit Consument en Markt (ACM) was ontevreden. De toezichthouder constateerde in november dat de contracten waarmee netbeheerders op de proppen kwamen vaak niet aansloten bij de wensen van afnemers. ACM sommeerde de sector begin dit jaar met een verbeterplan te komen.
Netbeheerders opereerden tot nu toe te voorzichtig, luidt de klacht. Voor hen was een betrouwbare stroomvoorziening vaak het belangrijkste streven. Dit wordt iets minder belangrijk, wat betekent dat de kans op storingen groeit. Dat komt onder meer doordat zij hun netten zwaarder gaan belasten. Ook wordt de zogenoemde vluchtstrook vaker ingezet.
Dit vergroot de kans op stroomuitval, erkent minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer. Maar zij rekent erop dat ondernemingen in ruil voor een nieuwe aansluiting bereid zullen zijn zichzelf soms tijdelijk los te koppelen van het stroomnet. Als bedrijven zich flexibel opstellen, blijft de kans op calamiteiten beheersbaar, aldus Hermans.
Maar er is meer nodig: netbeheerders weten nu vaak niet wanneer en hoe zwaar hun netten worden belast, met name op het laagspanningsnet, waar de meeste bedrijven en huishoudens op zijn aangesloten. Onder de nieuwe plannen moet dit inzicht sneller worden verkregen, aldus Netbeheer Nederland.
Ten slotte gaan netbeheerders hun gesprekken met de vijftig grootste elektriciteitsverbruikers intensiveren. Als zij verleid kunnen worden hun stroomverbruik flexibeler te maken, kunnen grote klappers worden gemaakt.
Grote deelnemers kunnen rekenen op een hogere vergoeding als ze hun energieverbruik verplaatsen. Het demissionaire kabinet laat een definitief besluit over de hoogte van die vergoeding aan de nieuwe regering, die binnenkort op het bordes staat en vorige week liet weten dat de strijd tegen netcongestie een speerpunt van het beleid wordt. Ook de Kamer steunt een snellere aanpak van de files.
Als de nieuwe benadering succesvol is, verwacht Netbeheer Nederland tussen een of twee jaar concrete resultaten.
Het bedrijfsleven is tevreden. Werkgeversorganisatie VNO-NCW spreekt van ‘een kansrijk initiatief’. Als de plannen goed worden uitgevoerd, verwacht VNO-NCW dat ‘een aanzienlijk deel van de bedrijven die in de wachtrij staan kan worden aangesloten’.
Netbeheer Nederland waarschuwt wel dat terugkeer ‘naar het oude’, waarbij altijd op elk moment genoeg elektriciteit beschikbaar is, niet zal gebeuren. Ook niet als begin volgend decennium het stroomnet fors is verzwaard. ‘Het nieuwe energiesysteem vraagt om nieuw gedrag’, aldus de woordvoerder.
Ondernemers die nu wakker schrikken en zich bij hun netbeheerder melden voor een zwaardere stroomaansluiting moeten rekenen op slecht nieuws: zij vissen komende jaren waarschijnlijk achter het net. Na deze flexibiliseringsslag is de meeste netruimte nu echt op en is het wachten op nieuwe kabels. Het leggen daarvan vergt nog vele jaren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant