Een gevoelstemperatuur van -15, zoals die van afgelopen nacht, gaat Nederland steeds minder vaak meemaken. Voor de berekening van dit "gevoel" gebruikt het KNMI een internationaal erkende formule. Die zegt veel, maar niet alles.
De berekening van de gevoelstemperatuur is geen "nattevingerwerk", benadrukt KNMI-meteoroloog Lone Mokkenstorm. Uitgangspunt van het fenomeen: hoe harder het waait, hoe lager de gevoelstemperatuur ten opzichte van de temperatuur gemeten door de thermometer.
Het KNMI maakt gebruik van de zogeheten JAG/TI-methode, de internationale standaard sinds 2001. Die berekening combineert de windsnelheid en de temperatuur. Hierbij wordt gekeken naar het warmteverlies van een gemiddeld volwassen persoon.
Hieronder een voorbeeld. Op de stippellijn zie je dat het -5 graden is. Naarmate de windsnelheid toeneemt, wordt de gevoelstemperatuur lager. Bij een snelheid van 20 kilometer per uur voelt het buiten al aan als -11,6 graden.
Volgens de klimaatscenario's krijgt Nederland steeds minder van dit soort lage gevoelstemperaturen. Naar verwachting blijft de gemiddelde windsnelheid in De Bilt 's winters hetzelfde. De gemiddelde dagminimumtemperatuur in de winter warmt wel op.
Sinds 2021 is gevoelstemperatuur -15 zoals afgelopen nacht één keer eerder gemeten, in het Drentse Eelde. In het huidige klimaat gaan we dit eens in de zes à zeven jaar meemaken. Dat is een behoorlijk verschil met bijvoorbeeld de periode voor de Industriële Revolutie, in de periode 1850-1900. Toen gebeurde dat eens in de anderhalf jaar, vertelt Mokkenstorm. "Codegeelwaardige situaties worden dus steeds zeldzamer."
In de onderstaande tabel zie je hoe de temperatuur verandert per windkracht (gemeten in Beaufort, kortweg Bft). Als voorbeeld wordt windkracht 5 genomen, waardoor een temperatuur van -10 graden kan aanvoelen als -20.
Toch zegt deze tabel niet alles, legt Mokkenstorm uit. In de formule wordt niet specifiek rekening gehouden met de temperatuur van de wind of de windrichting. Die twee zaken hebben namelijk invloed op de lokale temperatuur. "En die temperatuur wordt al meegenomen in de formule", zegt de meteoroloog.
Mokkenstorm maakt een kleine kanttekening bij JAG/TI-methode. Zonnestraling heeft namelijk ook invloed op de ervaren temperatuur, maar die wordt niet gemeten. De methode is specifiek ontwikkeld om te berekenen hoeveel warmte het lichaam verliest door de wind. Het effect van de zon verschilt sterk wanneer je wel of niet beschut bent.
Bij zonnig weer kan de gevoelstemperatuur wel 5 tot 10 graden hoger zijn dan de methode aangeeft. "In Engeland noemen ze het wind chill. Gevoelstemperatuur is misschien niet de beste vertaling."
Source: Nu.nl algemeen