Een in het regeerakkoord weggestopte maatregel kan veel uitkeringsgerechtigden hard raken. Hun uitkering kan honderden tot duizend euro per maand lager uitvallen. Voor sommige mensen kan dat leiden tot een diepe inkomensval en mogelijk financiële problemen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
In het regeerakkoord dat D66, VVD en CDA vrijdag presenteerden werd er met geen woord over gerept, maar in de financiële bijlage dook het op als een duveltje uit een doosje. Met een verlaging van 20 procent van het ‘maximumdagloon’, een maatstaf waarop onder meer de werkloosheidsuitkering (WW) en arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA) worden gebaseerd, wil het nieuwe kabinet 600 en op termijn zelfs 800 miljoen euro per jaar bezuinigen.
De complexe dagloonsystematiek werd op het eerste gezicht overschaduwd door de vele bezuinigingsmaatregelen op sociale zekerheid en de zorg die in het regeerakkoord aan bod kwamen, zoals de inkorting van de WW naar maximaal één jaar en de verhoging van het eigen risico in de zorgverzekering. Maar dat neemt niet weg dat het nieuwe kabinet juist door aan het dagloon te sleutelen een grote groep mensen hard kan raken.
Het is namelijk een van de fundamenten van het sociale vangnet. Voor het berekenen van onder meer arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en werkloosheidsuitkeringen kijkt het UWV naar het laatstverdiende loon van mensen, ook wel dagloon genoemd. Om te voorkomen dat uitkeringen voor veelverdieners te hoog uitvallen, stelt het ministerie van Sociale Zaken een grens: het maximumdagloon. Wat iemand ook heeft verdiend, er kan geen hoger bedrag worden gebruikt dan die grens om de uitkering op te baseren.
Gaat die grens met 20 procent naar beneden, zoals D66, VVD en CDA willen, dan betekent het niets minder dan dat de hoogste uitkeringen tot 20 procent dalen.
Een berekening op basis van de huidige bedragen laat de ingrijpende financiële gevolgen zien. Nu bedraagt het maximumdagloon per maand ongeveer 6.600 euro bruto. Een uitkering voor volledige arbeidsongeschiktheid is maximaal 75 procent daarvan. Daarmee komt zo’n uitkering uit op bijna 5.000 euro bruto per maand. Daalt het maximumdagloon met 20 procent, dan blijft daarvan nog geen 4.000 euro bruto over: een achteruitgang van maandelijks 1.000 euro bruto.
Het grootste verlies treft de hoogste inkomens, maar ook mensen die een middeninkomen verdienden, voelen de gevolgen. De maatregel lijkt ook impact te hebben op mensen die zijn uitgevallen op hun werk en nog worden uitbetaald door hun werkgever. Volgens de huidige wet is die verplicht om minimaal 70 procent van het loon door te betalen, met ook hier weer als bovengrens het maximumdagloon.
De berekening komt wel met een disclaimer. Omdat de maatregel pas in 2029 moet ingaan, zullen de bedragen door bijstellingen uiteindelijk verschillen. Bovendien is onduidelijk of de verlaging alleen geldt voor nieuwe uitkeringen en heeft het kabinet veel andere plannen met de sociale zekerheid, die ook weer van invloed kunnen zijn op de hoogte van uitkeringen.
Maar wat wel zeker is: als het nieuwe kabinet de verlaging doorzet, heeft dat financiële impact. Mensen die arbeidsongeschikt raken of buiten hun schuld hun baan verliezen, maken hoe dan ook een inkomensval, maar die zal voor mensen met hogere inkomens straks nog dieper zijn. Sommigen zullen daardoor financieel in de knel komen, bijvoorbeeld doordat ze hun hypotheek niet meer kunnen betalen.
De verlaging doet ook andere verzachtende maatregelen van D66, VVD en CDA grotendeels teniet. Zo wil het nieuwe kabinet de inkorting van de WW deels compenseren door de uitkering in de eerste maanden te verhogen. Maar veel mensen met een midden- tot hoog inkomen zullen van die verhoging niets zien als de verlaging van het maximumdagloon doorgaat.
In Den Haag zal er ongetwijfeld nog uitgebreid naar de maatregel worden gekeken. Omdat het kabinet geen meerderheid heeft, moeten de coalitiepartijen onderhandelen voor voldoende steun. Dat lijkt gezien de aanzienlijke bezuinigingen op sociale zekerheid nog een behoorlijke uitdaging. Vakbond FNV heeft al bezorgd gereageerd op de maatregel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant