Liefst 10 miljard euro wil het kabinet-Jetten in de komende regeerperiode minder uitgeven aan de zorg. Waar moet al dat geld vandaan komen?
is zorgverslaggever van de Volkskrant.
Een artikel over zorgbezuinigingen behoort te beginnen met die ene onwrikbare zekerheid: de zorgkosten gaan altijd omhóóg. Ook bij een besparing van 10 miljard euro, gaat het om ‘minder meer’.
Maar toch: hoe is die 10 miljard opgebouwd?
Waarschijnlijk zo’n beetje de allereerste maatregel waar Jetten, Bontenbal en Yesilgöz het over eens konden worden: het terugdraaien van het voornemen van het kabinet-Schoof om per 2027 het eigen risico te halveren. Dat levert volgend jaar al 3,7 miljard op, en op termijn jaarlijks zelfs 4,7 miljard.
Het kabinet-Jetten gaat nog een stap verder, want het verhoogt het eigen risico eenmalig met 60 euro, en laat het vervolgens meestijgen met de inflatie. Kassa: nog een miljard structureel erbij.
Om die plannen een zacht randje mee te geven, presenteert het kabinet een nieuwe maatregel. Een behandeling in het ziekenhuis, een ritje met de ambulance, het kost straks per zorghandeling maximaal 150 euro eigen risico per keer. Een dotterbehandeling gaat dus nooit meer in één keer het volledige eigen risico opmaken.
Toch boekt het kabinet voor die maatregel óók een besparing in van 200 miljoen. Als mensen vaker moeten kiezen of zij een deel van hun eigen risico willen opmaken, zullen zij daar vaker vanaf zien, is het idee. Dat scheelt zorgkosten.
De eigenrisico-plannen zijn zeker te verdedigen, zegt Bram Wouterse, universitair hoofddocent aan het Radboudumc in Nijmegen op het gebied van de betaalbaarheid van zorg. ‘Je haalt er enorm veel geld mee op, terwijl vooral mensen die het niet nodig hebben van de verlaging profiteren.’ Daarbij groeit de vraag naar zorg bij een lager eigen risico, waardoor de zorgkosten en de wachtlijsten stijgen, en daar hebben vooral chronisch zieken last van.
En: de laatste verhoging van het eigen risico komt uit 2016, ‘dus je kunt je voorstellen dat we dat weer eens aanpassen aan de inflatie’. (Was het eigen risico elk jaar geïndexeerd geweest, dan had het nu op 525 euro gestaan.)
Probleem is wel, zegt Wouterse, ‘dat het kabinet het eigen risico nu gebruikt als een makkelijke manier om geld op te halen, maar de fundamentele vragen helemaal niet onderzoekt. Het doel van het eigen risico is dat mensen geen onnodige zorg gaan gebruiken, maar of we dat hiermee bereiken, en of 460 euro dan het juiste bedrag is, dat weten we helemaal niet.’
Uit internationaal onderzoek blijkt dat toegangsdrempels in de zorg inderdaad leiden tot minder ondoelmatige zorg, maar ook tot minder zorg die mensen wel degelijk nodig hebben.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
De ouderenzorg is, in een snel vergrijzende samenleving, de snelst groeiende kostenpost. Er moet 2 miljard van die groei af.
Het kabinet wil daarom doorgaan met de grote beweging in de ouderenzorg dat mensen langer thuis blijven wonen, en dus zo min mogelijk aanspraak maken op een plek in een verpleeghuis.
In de plannen noemt het kabinet dit ‘scheiden van wonen en zorg’, maar dat betekent dus niet dat mensen in het verpleeghuis huur moeten gaan betalen, vermoedt Wouterse. ‘Als ik de tekst goed lees, zet het kabinet er vooral op in dat mensen de langdurige zorg waar zij recht op hebben thuis ontvangen, in wat voor soort woonvorm dat ook is.’
Daarbij wil het kabinet de tarieven die ouderenzorgorganisaties ontvangen minder laten stijgen, gaan mensen die het zich kunnen veroorloven weer betalen voor huishoudelijke hulp, en komt er een eigen bijdrage voor de wijkverpleging.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Het is een wat achteloos zinnetje, diep weggestopt op pagina 54 van het regeerakkoord. ‘Bij het streven naar passende zorg, hoort ook het afschaffen van de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg’. Alsof er nooit een kabinetscrisis is geweest over precies dit punt (was er wel, in 2015).
Het kabinet wil een eind maken aan ondoelmatige zorg; aan de zorg die wel de begroting van zorginstellingen helpt, maar niet de patiënt. Zorgverzekeraars moeten daarom alleen nog maar zorg vergoeden die bewezen meerwaarde heeft, het Zorginstituut moet nieuwe behandelingen strenger beoordelen voordat ze het basispakket ingaan, en de richtlijnen van artsen moeten strakker (750 miljoen). Ook medicijnen worden minder snel vergoed (150 miljoen).
Dat alles betekent dat zorgverzekeraars een strengere regisseur van ons stelsel moeten worden, en dat kunnen zij alleen als ze een contract hebben met een zorgverlener. Nu is het zo, (en daar ging die kabinetscrisis over, onder het mom van de vrije-artsenkeuze), dat verzekeraars ook de zorg bij niet-gecontracteerde zorgverleners ruimhartig moeten vergoeden: tot zo’n 70 procent van de rekening.
Zorgverzekeraars - en ook ziekenhuizen - klagen daar al jaren over: het zou de achterdeur van de zorg wagenwijd open zetten. Spreek je met de ene partij af bepaalde zorg niet meer te leveren, verdient een andere ongecontracteerde partij er toch nog een lekkere omzet aan.
Die vergoeding van 70 procent wil het nieuwe kabinet daarom afschaffen. Gevolg is wel dat verzekeraars straks bepalen welke zorgverleners in aanmerking komen voor een contract, en dat het gevaar van een verdere tweedeling bestaat. De rijke bovenlaag zoekt om wachtlijsten te ontlopen de weg naar de privékliniek en betaalt de behandeling zelf. Een luxe die de kwetsbaren zich niet kunnen veroorloven.
Wouterse: ‘Opmerkelijk genoeg levert dit voornemen maar 150 miljoen euro op. Je kunt je afvragen of je voor dit bedrag je zoveel ruzie met zoveel zorgverleners op de hals wilt halen.’
En dan is er nog een aantal typische kaasschaafmaatregelen. Zorgkosten die buiten de vergoeding van de verzekeraar vallen (tandarts, fysio, taxivervoer naar het ziekenhuis) zijn straks niet meer aftrekbaar van de belasting. Levert 618 miljoen op. Umc’s krijgen 100 miljoen minder voor wetenschappelijk onderzoek, en die ziekenhuizen krijgen 110 miljoen euro minder om medisch specialisten op te leiden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant