Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
De militaire les zal voor de grote strategen zo vanzelfsprekend zijn geweest, dat ze niet luid verkondigd hoefde worden: leer van de vijand. Toch ontgaat ze de partijen die vandaag in de Tweede Kamer hun coalitieakkoord verdedigen. Ze weigeren te leren van Poetin.
In de film Mr Nobody Against Putin dringt die les zich op, als Poetin groot op tv in de Russische huiskamers verschijnt. Zijn dooie ogen boren de woonkamer in als hij spreekt: oorlog wordt niet gewonnen op het slagveld, oorlog wordt gewonnen in de klas.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Wat Poetin bedoelt, zien we door de lens van Pavel Talankin, videograaf en evenementenorganisator van een middelbare school in een Oeralstadje onder de giftige dampen van de kopersmeltfabriek. Zijn kantoor is een vrolijk, rebels toevluchtsoord voor de wat eigenzinnige leerlingen van wie Pavel de mentor is.
Na de invasie in Oekraïne in februari 2022 is de school verplicht nationalistische en militaristische orders uit te voeren. Ineens moeten de leerlingen ’s ochtends marcheren, met een vaandel zwaaien en de Russische vlag hijsen. Docenten lezen teksten voor over ‘denazificatie’ van Oekraïne. Paramilitairen van Wagner tonen in de klas hun nieuwste wapentuig. Leerlingen doen wedstrijden granaatwerpen.
Als bewijs dat ze patriottische geschiedenisles geven en militaire oefeningen laten uitvoeren moeten scholen filmbeelden overleggen. Dus registreert Pavel alles. Aanvankelijk met grote tegenzin, tot hij zich realiseert dat hij een binnenlandse invasie van propaganda en militaire verleiding documenteert. Hij volgt net afgezwaaide leerlingen die zich melden voor het leger. Hij is er met zijn camera bij als de rekruten in het leger worden opgenomen. Tegen hen wordt gezegd: ‘Jullie gaan allemaal sterven. Maar jullie zijn de helden van het vaderland. Tot in de eeuwigheid zullen jullie namen worden opgelezen. Op jullie graf brandt altijd een kaars.’ Hij is erbij als een van zijn oud-leerlingen in zijn kist de aarde in zakt.
De kleine en goedmoedige Pavel toont zich uiteindelijk een alledaagse held. Hij weet dat hij zijn moeder nooit meer zal zien, maar smokkelt zijn filmbanden naar Denemarken. Daar wordt er een indrukwekkende documentaire van gemaakt.
De les die Poetin ons leert: om te strijden, heeft een volk samenhang en solidariteit nodig. De samenhang van West-Europese landen sinds de Tweede Wereldoorlog kwam – behalve van gedeelde geschiedenis en het nationale elftal – voort uit de onderlinge solidariteit van de verzorgingsstaat. Na de vernietiging was iedereen ervan doordrongen dat alleen met gezamenlijke inspanning het land kon worden opgebouwd en veilig gehouden. Publiek belang stond voorop, een besef dat zich vertaalde in gedeelde zorg voor mensen met pech, in de matiging van individuele rijkdom, en in trots over het floreren onder die vereende kracht.
Opnieuw is er een existentiële dreiging. De Finnen beantwoorden die al decennia met een whole-of-society-verdediging. Om de vrije samenleving te beschermen, heb je een verbonden samenleving nodig. De nieuwe coalitie heeft de mond vol van veiligheid, maar vergroot de onzekerheid voor mensen die het minder treffen. Ze snijdt grof in sociale voorzieningen. Wreed zijn de bezuinigingen op de noodlijdende geestelijke gezondheidszorg en de zorg voor gehandicapte kinderen. Vermogens blijven onaangetast groeien. De eerste zet van het aanstaande D66-kabinet: hogere bonussen voor bankiers.
De rijken rijker, de armen armer, een beroerde beweging in een tijd van dreiging. Voor de verdediging in deze hybride oorlog moet iedereen samen aan de lat staan. Verdeeldheid is desastreus – daar weten allereerst de binnenlandse populisten raad mee. Om de boel bij elkaar te houden, moet er wel nog een boel zijn, een ‘wij’ die het waard is om voor te vechten.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant