Terwijl een machtige Amerikaanse armada zich verzamelt in de Perzische Golf, blijven de VS en Iran in gesprek. Maar zelfs als het regime in Teheran een Amerikaanse aanval weet te voorkomen, wordt het in eigen land bedreigd zoals nooit tevoren.
Een bron binnen de Iraanse regering zei maandag tegen staatspersbureau Fars dat de Iraanse president Masoud Pezeshkian opdracht heeft gegeven om directe onderhandelingen met de Verenigde Staten te openen over het Iraanse nucleaire programma.
Egypte, Turkije en Qatar treden op als bemiddelaar en hebben een ontmoeting geregeld tussen Donald Trumps vredesgezant Steve Witkoff en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi. Die moeten elkaar vrijdag treffen in de Turkse hoofdstad Ankara. Amerikaanse bondgenoten in de regio maken zich zorgen over een nieuwe geweldsuitbarsting, maar zullen voorlopig met die onzekerheid moeten leven. "We kunnen hen niet vertellen wat het plan is", zei de Amerikaanse president Trump eind vorige week.
Intussen waarschuwt Israël, een andere medestander van Washington, juist dat Iraanse onderhandelaars zullen proberen de VS te misleiden. Dat meldde het Israëlische N12 News maandag. Helemaal onverwacht is die scepsis niet: de Israëlische regering is fel tegen een nieuw kernakkoord met Iran. Premier Benjamin Netanyahu zou liever zien dat de Amerikanen een grootscheepse aanval lanceren om het Iraanse regime omver te werpen.
Terwijl er wordt gepraat, hangt de naderende Amerikaanse armada zwaar boven de markt. Het vliegdekschip USS Abraham Lincoln en zijn escorteschepen kwamen vorige week aan in de Perzische Golf. Verschillende andere oorlogsschepen zijn nog onderweg. Ook de militaire aanwezigheid op andere plekken in de regio, zoals op Amerikaanse basissen in bevriende landen, wordt opgeschroefd.
Trump heeft twee eisen voor het regime in Teheran: dat het alle activiteiten rond kernenergie staakt en dat het geen demonstranten meer doodschiet.
"De Amerikanen moeten weten dat als ze een oorlog beginnen, het dit keer een regionale oorlog zal zijn", zei de Iraanse hoogste leider, ayatollah Ali Khamenei, zondag op een bijeenkomst in Teheran, meldde staatspersbureau Tasnim. De VS wil Iran "verslinden", aldus Khamenei.
Trump reageerde later die dag op de waarschuwing van de ayatollah. "Natuurlijk zegt hij dat. Maar wij hebben de grootste, krachtigste schepen ter wereld en die zijn heel dichtbij, nog maar een paar dagen. Hopelijk kunnen we een deal sluiten. Komt er geen deal, dan komen we erachter of hij gelijk had."
Dat wil niet zeggen dat Trump er zelf al helemaal uit is. De Amerikaanse president is door zijn militaire adviseurs voorzien van een uitgebreide verzameling mogelijke acties, van symbolische luchtaanvallen tot regimeverandering. Ingewijden uit het Witte Huis zeggen dat hij nog niet heeft besloten wat de VS zal doen als de onderhandelingen met Iran mislukken.
Tijdens de recente protesten in Iran waarschuwde Trump het regime in Teheran dat de VS zou ingrijpen als er op burgers werd geschoten. Hij spoorde de demonstranten aan om vol te blijven houden. "Hulp is in aantocht", beloofde hij op 14 januari. Amerikaanse media meldden dat de president op dat moment weinig militaire middelen tot zijn beschikking had om die belofte waar te maken. De Abraham Lincoln voer bijvoorbeeld nog in de Zuid-Chinese Zee.
Volgens het Iraanse regime hebben de recente protesten het leven gekost aan 3.117 mensen. Deskundigen en activisten beschouwen dat als een grove onderschatting. Mensenrechtenorganisaties hebben al vastgesteld dat meer dan 6.500 mensen zijn gedood en proberen de overlijdens van 17.000 anderen te bevestigen. De hoofdredactie van Iran International, een in het Verenigd Koninkrijk gevestigde televisiezender van de Iraanse oppositie, zegt een vertrouwelijk rapport van het Iraanse regime te hebben ingezien. Daarin zouden 36.500 dodelijke slachtoffers worden gemeld.
In de begindagen van de protesten, eind december vorig jaar, toonde het regime in Teheran nog enig begrip voor de demonstranten. Nu worden zij alleen nog maar weggezet als "terroristen" en "Israëlische agenten". Vernedering wordt op vernedering gestapeld. Familieleden die de lichamen van gedode demonstranten willen ophalen, moeten eerst betalen voor de kogels die een einde aan het leven van hun geliefde maakten. Uitvaarten vinden plaats onder streng toezicht van de autoriteiten.
Soms gaat de hardvochtigheid zelfs aanhangers van het bewind te ver. Op een staatstelevisiezender kwam een presentator recent met een "prijsvraag" over de gedode demonstranten: "Wat denkt u, in welk type koelkast bewaart de Islamitische Republiek de lijken?" De mogelijke antwoorden: "side-by-side koelkast", "ijsmachine", "supermarktvriezer" en "ik ben ijsverkoper, verpest mijn onderneming niet". Als reactie schreef een conservatieve journalist: "Willen we dat mensen weer de straat opgaan?" De directeur van de zender werd de laan uitgestuurd.
Amerikaanse aanval of niet, meer geweld lijkt onvermijdelijk in Iran. Ondanks een voortdurende internetblokkade wordt steeds duidelijker dat de diepe rouw over het dodental van de protesten vergezeld gaat met een nog diepere woede. Die beperkt zich niet tot traditionele tegenstanders van het regime. The Economist hoorde dat zelfs aanhangers van Mahmoud Ahmadinejad, een aartsconservatieve oud-president, zich loyaal verklaren aan het Iraanse koningshuis. "Eén mullah (geestelijke, red.) per lantaarnpaal", zou een van hun strijdkreten zijn.
In relatief afgelegen Iraanse provincies zoals Lorestan en Ilam, waar de demonstraties en hun dodelijke onderdrukking het heftigst lijken te zijn geweest, blijft de onrust ook borrelen. Leden van traditionele stammen die nog een belangrijke rol spelen in die regio's zijn het eens met de monarchisten die het koninkrijk willen herstellen: het regime in Teheran heeft duidelijk gemaakt dat het alleen met wapens kan worden bestreden.
Op de foto bij dit artikel is een recente demonstratie in Brussel tegen het Iraanse regime afgebeeld.
Source: Nu.nl algemeen