De sociale veiligheid voor Joden in het hoger onderwijs is op dit moment onvoldoende, concludeert de Taskforce Antisemitismebestrijding. Joodse studenten en medewerkers van universiteiten en hogescholen voelen zich door pro-Palestijnse protesten ‘in het nauw gedreven’.
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
Volgens de Taskforce, die maandagochtend het eindrapport ‘Gevangen in Vrijheden’ presenteerde, moeten onderwijsinstellingen beter hun best doen om de sociale veiligheid van Joden te verbeteren. Zo kunnen bestuurders vaker ‘resoluut achter Joodse studenten en medewerkers’ gaan staan, ze moeten sneller kwetsende teksten laten verwijderen, zich duidelijker uitspreken als grenzen worden overschreden en meer beveiliging regelen bij Joodse activiteiten op de campus.
‘Het recht om te demonstreren is een groot goed’, zegt voorzitter Jaap Smit van de Taskforce. ‘Ook tegen het beleid van Israël. Dit mag echter niet ten koste gaan van onze algemene veiligheid en die van de Joodse gemeenschap in het bijzonder. Hier was te weinig oog voor.’ Smit is voormalig commissaris van de Koning in Zuid-Holland.
Sinds het uitbreken van de Gaza-oorlog vindt op universiteiten en hogescholen een toenemend aantal protesten en bezettingen plaats uit solidariteit met de Palestijnse zaak. Studenten en medewerkers eisen daar onder meer dat de instellingen hun banden met Israëlische instellingen verbreken.
Die protesten – sinds oktober 2023 naar schatting honderden – verlopen ‘voor het overgrote deel vreedzaam’, concludeert de Taskforce, al was er soms sprake van geweld, bedreigingen en intimidatie. In twintig tot dertig gevallen eindigde een protest in een confrontatie tussen demonstranten en politie. Daarbij was ook regelmatig sprake van vernielingen aan gebouwen, bedreigingen en ‘in een enkel geval geweld tegen bestuurders’.
Voorbeelden van strafbare antisemitische uitingen tijdens de protesten kwam de Taskforce niet of nauwelijks tegen. De leuzen zijn ‘veelal anti-Israëlisch en/of antizionistisch’, aldus het rapport. Niettemin voelen Joden die het bestaansrecht van Israël erkennen zich hierdoor ‘aangesproken en soms zelfs bedreigd’, bijvoorbeeld wanneer ‘Get rid of zionist scum’ wordt gescandeerd.
De Taskforce waarschuwt dat antizionistische retoriek kan fungeren ‘als hondenfluitje voor antisemitisme’, een bedekte toespeling die vooral door ingewijden wordt begrepen. Een deel van de actievoerders ‘lijkt de precieze grenzen te kennen van de uitingsvrijheid en schuurt daar vaak bewust tegenaan’. Soms is daarbij sprake van ‘verhuld antisemitisme’. Bovendien spreken sommige demonstranten hun steun uit voor Hamas, een terroristische organisatie die Israël en de Joden wil vernietigen.
Een deel van de Joodse studenten en medewerkers voelt zich door de protesten in het nauw gedreven, concludeert de Taskforce. Zij ervaren een ‘onveilig werk- en leerklimaat op de instellingen’ en verbergen steeds vaker hun Joodse identiteit. Enkele studenten vertelden door medestudenten te zijn uitgescholden voor ‘kindermoordenaar’ of ‘kankerzionist’.
Joodse medewerkers zeiden tegen de Taskforce door collega’s te worden genegeerd. Ook kregen sommigen te maken met protestacties, zowel fysiek als online. De Taskforce sprak een tiental Joodse medewerkers dat ziek thuis zit ‘vanwege de ervaren onveilige werksfeer’.
Het werk van Joodse studentenverenigingen is de afgelopen jaren geregeld belemmerd of verstoord. Zo werden er posters beklad en bijeenkomsten met sprekers verstoord, schrijft de Taskforce. Soms zette de universiteit vanwege de veiligheid een streep door activiteiten. Dat pro-Palestijnse bijeenkomsten vervolgens wel doorgingen, gaf Joodse studenten ‘een sterk gevoel dat er voor hen geen plek is op de universiteit of hogeschool’.
'Aangrijpend.' Zo noemt voorzitter Caspar van den Berg van Universiteiten van Nederland, de koepel van Nederlandse universiteiten, de verhalen van Joodse studenten en medewerkers. ‘Het is onacceptabel als zij zich onveilig of ongewenst voelen. Wij staan pal achter hen.’
Universiteiten zullen daarom doorgaan met maatregelen die eerder genomen zijn en waar nodig aanvullende maatregelen nemen om het gevoel van veiligheid te verbeteren. ‘Een goed voorbeeld is het trainen van vertrouwenspersonen in het herkennen van antisemitisme en een goede gesprekspartner kunnen zijn bij meldingen en klachten.’
De Taskforce Antisemitismebestrijding ging een jaar geleden van start. Naast Jaap Smit maakten onder anderen Chanan Hertzberger van het Centraal Joods Overleg, Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding Eddo Verdoner, NS-topman Wouter Koolmees en collegevoorzitter van Universiteit Maastricht (en huidige informateur) Rianne Letschert er deel van uit. De opdracht was te komen met voorstellen gericht op de veiligheid van Joodse studenten in het hoger onderwijs en de algemene veiligheid op stations rondom sit-in-demonstraties.
Wat die laatste kwestie betreft, concludeert de Taskforce dat de sit-ins een vreedzaam karakter hadden en dat de gebruikte leuzen binnen de strafrechtelijke grenzen bleven. Voor Joodse reizigers konden ze desalniettemin als bedreigend worden ervaren. ‘Een deel van hen mijdt de stations’ tijdens de demonstraties, aldus het rapport.
Daarnaast leidden de demonstraties op de stations tot enkele algemene veiligheidsproblemen. Het ging daarbij vooral om het geluidsvolume en de omvang van de mensenmassa. De Taskforce pleit daarom voor betere afspraken tussen spoorvervoerders en het lokale bestuur, politie en OM over wat mag op treinstations en wat niet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant