Een documentaire maken over koning Willem-Alexander en koningin Máxima is een uitdaging. Willen mensen die het koningspaar persoonlijk kennen wel praten voor de camera? En is niet alles al verteld over deze publieke figuren? Regisseur Joost van Ginkel waagde zich eraan voor Videoland.
"Het leek me inderdaad heel moeilijk", vertelt Van Ginkel, die eerder al documentaires over Prins Bernhard (2023) en Prinses Beatrix (2025) maakte voor de streamingdienst, aan NU.nl. Van Ginkel werkte wederom samen met koningshuisdeskundige Sam Hoevenaar, die het onderzoek voor de documentaire op zich nam. "Dit was wel de spannendste in de reeks, omdat je te maken hebt met een regerend koningspaar."
Hoe krijg je mensen die het koningspaar van dichtbij hebben meegemaakt dan aan het praten met een camera op de neus? "Ik zit best zacht in de wedstrijd", zegt Van Ginkel. "Als we bijvoorbeeld een hofdame spreken die Willem-Alexander en Máxima persoonlijk kent, zeggen we: vertel alles dat in je opkomt. Waar je je toch niet comfortabel bij voelt of waarvan je denkt dat je erdoor in de problemen komt, gebruiken we niet. Verhalen moeten weglaten voelt misschien als een nadeel, maar je hebt er juist veel voordeel van als mensen vrij en open met je durven praten. Als mensen zich veilig bij je voelen, vertellen ze juist vrijuit."
Een van de personen die in de documentaire voor het eerst hun verhaal doen, is Jaap Leeuwenburg. Hij begeleidde Willem-Alexander in zijn studententijd en stoomde hem klaar voor zijn tijd als koning.
Volgens Van Ginkel is het niet zo dat veel uitspraken van mensen die het koningspaar van dichtbij mee maakten, geschrapt moesten worden. "En wat we niet konden gebruiken moet je ook zeker niet zoeken in grote breaking news-verhalen, maar meer in een detail dat misschien net te intiem is om te delen", legt Hoevenaar uit.
De regisseur heeft zich niet beperkt gevoeld in het bespreken van de kritiek op het koningspaar. Hij zegt dat zijn serie onafhankelijk is gemaakt. "We hebben de Rijksvoorlichtingsdienst wel verteld van ons plan, maar niet om toestemming te vragen. Ze hebben het eindresultaat ook niet kunnen bekijken en wisten niet wie we allemaal zouden spreken. Ze hebben ons alleen aan contacten van het Koninklijk Huisarchief geholpen die ons toestemming gaven om de kroon en scepter te filmen, die normaal alleen voor een ceremonie tevoorschijn worden gehaald."
Kritiek op de koning en koningin wordt dan ook zeker niet geschuwd. Vooral in de laatste van drie afleveringen van zo'n veertig minuten worden misstappen, zoals de vakantie naar Griekenland in de coronaperiode, uitgebreid besproken. "Het moeilijkste van deze documentaire is de balans tussen de terechte kritiek op hun handelen en het laten zien dat ze ook maar mensen zijn", vindt Van Ginkel. "In de derde aflevering zit wel een pittig kwartiertje voor ze. Maar we laten ook zien hoe ze voor verbinding in ons land proberen te zorgen."
Dat hij Willem-Alexander en Máxima zelf niet voor de camera kreeg, vindt hij geen groot gemis. "In interviews doen mensen zich toch vaak beter voor dan ze zijn. Je krijgt vaak een eerlijker beeld als je de juiste personen naast elkaar zet om een beeld te schetsen van iemand. Daar zijn uitzonderingen op, zoals de interviews van Wilfried de Jong en Paul Witteman met Willem-Alexander, waarvan we beelden hebben gebruikt."
Het is niet eenvoudig de levens van Willem-Alexander en Máxima in zo'n twee uur te vatten, maar tegelijkertijd ook moeilijk om nieuwe informatie te geven over misschien wel de twee bekendste mensen in Nederland. "Omdat we zo weinig te zien krijgen over het privéleven van deze mensen, kunnen kleine details al een nieuwtje zijn", vindt Hoevenaar. "Daar hebben we er wel veel van in deze documentaire en daar ben ik trots op."
Volgens Van Ginkel is het brengen van groot nieuws ook niet de opzet. "We merkten bij de documentaires over Bernard en Beatrix dat we dingen vertelden die zelfs de experts niet zo hadden onthouden. Dat zal nu ook zo zijn. Maar wat we vooral beogen is inzicht geven in hoe Willem-Alexander en Máxima de personen zijn geworden die nu als koning en koningin regeren."
Hoevenaar zegt door het maken van de documentaire anders te kijken naar hoe goed de match tussen de koning en koningin eigenlijk is. "Je hebt een rebelse kroonprins die eigenlijk helemaal geen zin heeft in het koningschap en een getalenteerde jonge vrouw die alles op alles zet om de top te bereiken. Wanneer ze elkaar ontmoeten, blijkt het een perfecte samenwerking te zijn. Zij laat hem inzien dat je echt iets kunt met de positie waar hij in geboren is en hij geeft haar het wereldtoneel waar ze de impact heeft die ze wilde. Zij heeft het zijn van koning voor hem draaglijker gemaakt en het huwelijk heeft haar veel kansen geboden. Dat doet trouwens niet af aan hoe gek ze op persoonlijk vlak op elkaar zijn, want dat geloof ik ook echt."
Willem-Alexander & Máxima is vanaf vandaag te zien op Videoland.
Source: Nu.nl algemeen