Na een jarenlange strijd tegen de snelwegverbreding van A27 heffen activisten het glas: hun alternatieve plan komt er. ‘De tijd werkt in ons voordeel.’
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
‘Jeeeeee!’ Op een bospad op landgoed Amelisweerd reageren Kate (26) en Sjoukje (27) bijna net zo dolenthousiast als hun opspringende hond Riley (‘hij heeft een beetje ADHD, sorry’). Het goede nieuws: het bos waar zij wandelen, het meest bevochten stukje natuur van Nederland, blijft in volle glorie behouden.
‘Ik ben heel blij’, zegt Kate. ‘Ik ben hier aan de rand van het bos opgegroeid, ik kom hier al mijn hele leven en heb gezien hoe er telkens over gevochten werd, hoe de mensen in de bomen klommen om het kappen tegen te gaan.’
Die bomenklimmers verloren de slag om Amelisweerd in 1982: de actievoerders tegen de aanleg van de A27 werden letterlijk het bos uitgeknuppeld door de politie en met hoogwerkers uit de bomen geplukt. Een half uur later waren de bomen platgewalst door bulldozers. Zo kwam de snelweg er.
Maar het was niet genoeg. Al sinds 2008 ligt er een plan om de A27, gelegen in een tunnelbak, te verbreden, wat aan beide zijden van de weg nog zo’n 50 meter aan bos zou gaan kosten; 800 bomen moesten gekapt en geofferd voor een betere doorstroming van het verkeer rond Utrecht.
Dankzij een motie van GroenLinks-PvdA is er nu een Kamermeerderheid tegen de verbreding. Sjoukje vindt het verstandig. ‘Er zijn allerlei onderzoeken die aantonen dat meer rijstroken alleen maar leiden tot meer verkeer en net zo veel opstopping.’
De Utrechtse studenten zijn hier in de zomer bijna elk weekend te vinden, vertellen ze, en ook in de winter komen ze er graag wandelen met de hond. ‘Er is hier ook een grote populatie herten’, zegt Kate. ‘Het is fijn dat die toch niet verstoord worden.’
Op deze zachte winterdag, de eerste zaterdag na het heugelijke nieuws, is het historische landgoed Amelisweerd vol met wandelaars en hardlopers. Jan van Schooten en zijn vrouw Tineke, beiden 78, zijn gekomen uit het nabijgelegen Vleuten, vooral om de sneeuwklokjes bij kasteel Nieuw-Amelisweerd te inspecteren.
‘Ze staan in knop en barsten bijna open’, zegt Jan. ‘Over een week of twee staat het hele veld daar in een witte gloed. Vroeger kwamen er hele busladingen Engelse toeristen om de sneeuwklokjes te bewonderen.’
Jan en Tineke hebben net gewandeld en een krentenbroodje gekocht bij de Veldkeuken, de bakker in het oude koetshuis van het landhuis. ‘We komen hier drie of vier keer per jaar’, zegt Tineke. ‘Het is altijd mooi.’
Velen hadden zich er al bij neergelegd dat de snelwegverbreding er uiteindelijk zou komen. Maar een harde kern van activisten bleef procederen en protesteren. Met een onverwacht resultaat.
Na jarenlange strijd was er afgelopen woensdag opeens een plotwending: een motie van GroenLinks-PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop constateerde dat er ‘grote tekorten zijn voor het onderhoud van onze wegen en spoornetwerk’ en dat Alternatief Ring Utrecht – een plan met meer en smallere rijstroken – veel goedkoper is om uit te voeren.
‘Gefeliciteerd, geweldig!’, zegt een vrouw tegen Cor van Angelen (77), die als ingenieur in de jaren tachtig betrokken was bij de aanleg van de 560 meter lange tunnelbak en nu aan de basis staat van het alternatieve plan. ‘Niet om de natuur, hè, om het geld!’, zegt ze, een tikje sarcastisch. Van Angelen nuanceert dat: het was juist de strijd op vele fronten, juridisch, politiek, ecologisch, financieel en straatprotest, die de doorslag gaf.
Aanhangers van drie actiegroepen zijn zaterdagmiddag samengekomen in het Milieucentrum, in de binnenstad van Utrecht, om het glas te heffen en hun succes te vieren. Het zijn betrokkenen van de Kerngroep Ring Utrecht, AmelisweerdNietGeasfalteerd en de Vrienden van Amelisweerd.
Aan de muur hangen actieposters uit de jaren tachtig en op tafel staan veganistische taarten. Het gezelschap bestaat vooral uit activisten van het eerste uur. Velen waren er al bij in 1982 en zijn inmiddels grijs en gepensioneerd, maar nog even strijdbaar-links als altijd.
‘Wij hebben altijd gezegd: de tijd werkt in ons voordeel’, zegt Jos Kloppenborg (70). ‘Het verbredingsplan, stammend uit 2008, is niet meer van deze tijd. Thuiswerken gebeurde toen nog haast niet. Niemand reed op een e-bike. Mobiliteit is enorm veranderd sindsdien.’
De groep heeft allerlei experts in huis, vertelt Kloppenborg. Hij was zelf Statenlid voor GroenLinks. Onder hen zijn er juristen, ecologen, een stikstofspecialist en verkeerskundigen. ‘We realiseerden ons dat we de strijd moesten professionaliseren en dat ons bezwaar tegen het plan pas echt een kans zou maken als we een alternatief konden bieden.’
In dat alternatieve plan komen er twaalf smallere banen in plaats van de tien huidige rijstroken, waar je niet harder dan 80 kilometer per uur mag rijden. Dat moet de doorstroming ten goede komen. Of er dan nog ruimte is voor vluchtstroken is een punt dat open is voor discussie. Van Angelen: ‘Dat hoeft geen probleem te zijn. De Westerscheldetunnel is 6,6 kilometer lang en heeft geen vluchtstrook. Als er een ongeluk is, sluit je gewoon een baan af met een rood kruis.’
Er is wel één zin in het regeerakkoord waar Van Angelen zich nog zorgen over maakt: ‘de voorgenomen verbreding (...) ‘lossen we op binnen de bestaande snelwegbak, bij voorkeur binnen het bestaande Tracébesluit’. ‘Dat is een fout, het Tracébesluit moet juist vernietigd worden om het alternatieve plan uit te voeren.’
‘We moeten dus nog steeds waakzaam zijn?’, vraagt een jonge activiste aan Van Angelen. Hij antwoordt: ‘Dat sowieso.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant