CDA-congres Een dag na de presentatie van het coalitieakkoord kwam het CDA in Den Bosch bijeen voor een partijcongres. De leden zijn weinig kritisch en vooral dolblij dat het CDA weer relevant is.
CDA-leider Henri Bontenbal met bloemen op het congres in Den Bosch waar zaterdag het coalitieakkoord werd besproken.
„Ik heb echt helemaal geen euforisch gevoel”, zegt CDA-leider Henri Bontenbal als hij het podium afstapt. Het is zaterdagmiddag, het CDA heeft een dag na de presentatie van het coalitieakkoord meteen een congres. Bontenbal is zichtbaar vermoeid, maar krijgt meerdere keren lang applaus van de 1.100 uitgelaten CDA-leden die hij in de Brabanthallen in Den Bosch heeft toegesproken. Hij vindt het zichtbaar ongemakkelijk, soms vouwt hij zijn handen even over elkaar. Dat hij niet euforisch is, zegt hij later, komt door de moeilijke keuzes die ook in het coalitieakkoord zitten. „We zijn er ons van bewust dat de hervormingen echt impact hebben op de levens van mensen.”
Bontenbal doelt op de miljardenbezuinigingen op de zorg en sociale zekerheid die D66, VVD en CDA voorstellen om de hogere defensie-uitgaven te betalen. Die leidde vrijdag direct tot negatieve reacties bij de oppositie en in de maatschappij. En dat is van belang, want het komende minderheidskabinet heeft voor elke maatregel steun nodig, ook voor die moeilijke bezuinigingen. In zijn speech toont Bontenbal zich nederig en zegt hij bij herhaling dat hij met iedereen wil praten en wil werken aan „een nieuwe politieke cultuur”, waarin „samenwerking” het wint van „conflict”.
En ja, dat betekent ook dat de coalitie bereid is om over aanpassingen van de bezuinigingen te onderhandelen. „We reiken daarbij de hand naar sociale partners om dat met ons te doen”, zegt de CDA-leider, „en dagen hen uit om met betere plannen te komen.”
Maar die sociale partners tonen zich vooralsnog weinig meegaand. De interim-voorzitter van vakbond FNV, Dick Koerselman, noemde de aangekondigde bezuinigingen op zorg en uitkeringen vrijdag „onacceptabel, onnodig en oneerlijk”. Ook andere vakbonden reageerden fel, vooral op de plannen om de maximale duur van de WW te halveren naar één jaar en de AOW-leeftijd sneller te laten stijgen. „Voor het eerst in twintig jaar”, zei CNV-voorzitter Piet Fortuin, „gaat er een botte bijl in de werknemersrechten.”
Dat het nog een strijd wordt om de sociale partners weer gunstig te stemmen, weten ze bij het CDA. Kamerlid Bart van den Brink, die de secondant was van Bontenbal bij de onderhandelingen, zegt dat hij vooral kritische reacties heeft gekregen. De euforie na het sluiten van het akkoord is voor hem dan ook snel voorbij. „Je hebt een kort moment van opluchting”, zegt hij. „Maar ik zit eigenlijk al sinds twee dagen geleden te denken: ja, en hoe nu verder?”
In het coalitieakkoord zitten veel lastige maatregelen, zoals de verhoging van het eigen risico naar 460 euro, een bezuiniging op de langdurige zorg en de door het CDA geïntroduceerde ‘vrijheidsbijdrage’, bedoeld om extra defensie-uitgaven te financieren: werknemers brengen daarvoor 3,4 miljard euro op, tegenover 1,7 miljard euro van werkgevers. Volgens Van den Brink zijn juist de hervormingen die mensen direct raken het lastigst te verdedigen. „De arbeidsongeschiktheidshervorming — daar zitten natuurlijk veel mensen in een kwetsbare positie”, zegt hij. Toch noemt hij de ingrepen „nodig”. „Het systeem is gewoon onhoudbaar geworden.”
Bontenbal zegt zaterdag dat hij „weet waar de pijn zit”. De nieuwe coalitie heeft ook verzachtende maatregelen genomen, benadrukt hij. Hij wijst op de 350 miljoen euro compensatie voor chronisch zieken en gehandicapten en extra geld voor armoedebestrijding. „Je moet altijd het totaalpakket bekijken: waar hervormen we, en wat zetten we er tegenover?”
De meeste CDA’ers in de zaal hoor je zaterdag niet klagen over het coalitieakkoord. Bij doorvragen zeggen leden wel dat ze het jammer vinden dat de hypotheekrenteaftrek voorlopig blijft — terwijl het CDA die in het verkiezingsprogramma wilde afbouwen — en dat de bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid „natuurlijk moeilijke maatregelen zijn”. Ze voegen er dan wel snel aan toe: „Er ligt nog niks vast.” En: „Met een minderheidskabinet kan alles nog veranderen.”
De luidste ovatie van de middag klinkt wanneer Bontenbal herhaalt dat hij fractievoorzitter in de Tweede Kamer blijft, en dus niet in het kabinet gaat. „Zo kan ik het CDA kleur op de wangen blijven geven in de Kamer”, zegt hij.
Dat de stemming in Den Bosch jubelend is, hangt ook samen met de wederopstanding van de partij. Tweeënhalf jaar geleden stond Bontenbal hier ook, in Den Bosch, toen nog als net aangekondigd lijsttrekker voor de verkiezingen van 2023. Die eindigden in mineur, het CDA hield nog maar vijf zetels over. Nu zijn dat er alweer achttien en regeert de partij weer mee.
Volgens Hellendoorn-voorzitter Jelle Beintema – die veertig jaar lid zegt te zijn van het CDA – doet de huidige sfeer denken aan eerdere kantelmomenten in de partijgeschiedenis, zoals begin jaren 2000. „Na de moord op Fortuyn en de opkomst van Balkenende was er ook weer dat gevoel”, zegt een van hen. „We zijn weer relevant.”
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC