Criminaliteit Onder ogenschijnlijk onbeweeglijke misdaadstatistieken schuilt „een veranderend veiligheidsbeeld”, zegt de politie over de jaarlijkse cijfers. „De impact van criminaliteit groeit.”
Een afgebroken achterwiel van een fatbike hangt aan een kettingslot.
Al vier jaar liggen de criminaliteitscijfers rond hetzelfde niveau, maar reden voor berusting is er allerminst, zei korpschef van de Nationale Politie Janny Knol onlangs bij de presentatie van de jaarcijfers van de politie in een persbericht. „We moeten uitkijken dat we ons niet in slaap laten sussen door algemene cijfers.”
Sinds 2022 ligt het aantal geregistreerde misdrijven op ongeveer hetzelfde niveau. Afgelopen jaar, zo blijkt uit de recent bijgewerkte misdaadcijfers, nam het aantal bij de politie geregistreerde misdrijven toe tot 806.856 – een groei van 0,2 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Dat de criminaliteitscijfers landelijk gezien stabiel zijn, maskeert „een veranderend veiligheidsbeeld”, zei Knol. „De impact van criminaliteit groeit, terwijl dit minder goed te zien is in politiecijfers.” In een interview met de Volkskrant vroegen zij en OM-baas Rinus Otte om meer investeringen voor de bestrijding van cybercriminaliteit.
Misdaadcijfers interpreteren is lastig, weet iedere criminoloog: de politiecijfers gaan over aangiftes of meldingen en niet over slachtofferschap of maatschappelijke impact. Aangiftebereidheid speelt een belangrijke rol in de statistieken. Net als de ‘pakkans’, want aangifte doen burgers sneller als ze denken dat het zin heeft.
De oorzaken van sommige trends laten zich volgens data-analisten van de politie echter toch enigszins verklaren. Dat zij in 2025 bijna 5.000 meer ‘diefstallen af/uit/van overige voertuigen‘ dan een jaar eerder vastlegden „gaat met name om diefstal van accu’s” van bijvoorbeeld elektrische fietsen, schrijven ze. Nieuwe wetgeving en meer aandacht voor seksueel misbruik, was waarschijnlijk de reden dat het aantal geregistreerde zedendelicten met 13 procent steeg.
De spectaculaire daling van het aantal meldingen van cybercrime in het afgelopen jaar – 18 procent – laat zich minder makkelijk duiden en lijkt in tegenspraak met de oproep van Knol. Een reële daling van de computergerelateerde criminaliteit ligt echter niet voor de hand. In tegendeel.
De daling – tot het niveau van voor de coronapandemie – heeft „voor een belangrijk deel” te maken met gewijzigde tellingen, denken analisten van de politie. De politie maakt sinds een aantal jaar beter onderscheid tussen cybercrime – denk aan hacken – en gedigitaliseerde criminaliteit, zoals identiteitsdiefstal. Misdrijven die eerst als cybercrime golden, tellen daardoor elders mee.
Een deel van de daling van ‘horizontale fraude’ – fraude tussen burgers en/of bedrijven, denk aan oplichting via Marktplaats – zal eerder neerkomen op een verschuiving naar het internet, denken de analisten.
In de realiteit zullen de aantallen slachtoffers van gedigitaliseerde criminaliteit én de traditionele variant elkaar waarschijnlijk niet veel meer ontlopen. In het recentste Veiligheidsonderzoek, naar slachtofferschap uit 2023, ervoer één op de vijf Nederlanders in een jaar tijd enige vorm van traditionele criminaliteit. Van hen gaf 16 procent aan slachtoffer van online criminaliteit te zijn geworden.
Alleen van die online criminaliteit ziet de politie veel minder: de aangiftebereidheid voor deze vorm is bijna de helft lager dan voor de traditionele criminaliteit, zo bleek uit het onderzoek.
„De schaamte bij bijvoorbeeld online fraude of oplichting is groot en de pakkans is relatief laag”, zei Knol ter ondersteuning van haar oproep voor „nieuwe oplossingen”. „Eén dader maakt wereldwijd makkelijk honderden – of nog veel meer – slachtoffers. Het politiebestel is nog vooral ingericht op de bestrijding van traditionele, lokale criminaliteit.”
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren
Source: NRC