Sociale zekerheid
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Betalen de zwaksten in de samenleving straks de hoogste prijs voor de noodzakelijke versterking van defensie?
De gevolgen van een al geplande bezuiniging op sociale zekerheid kunnen dienen als waarschuwing voor het aanstaande kabinet-Jetten. Een plan om de werkloosheidsuitkering WW met een half jaar in te korten naar maximaal anderhalf jaar, blijkt ook gedeeltelijk arbeidsongeschikten te raken. Zij kunnen hierdoor een half jaar eerder in een zeer sober uitkeringsregime terechtkomen, de zogenoemde ‘Vervolguitkering’ binnen de arbeidsongeschiktheidsregeling WIA, met bedragen tot ver onder het bestaansminimum. En dus ook: een groot risico op armoede en schulden.
Wie de doorgerekende verkiezingsprogramma’s van D66, CDA en VVD leest, weet dat dit bezuinigingsplan van het kabinet-Schoof waarschijnlijk niet zal worden teruggedraaid in het regeerakkoord dat vrijdag wordt gepresenteerd. De coalitiepartijen die een minderheidskabinet gaan vormen, stellen vergelijkbare of zelfs verdergaande bezuinigingen op de sociale zekerheid voor.
In een tijd waarin de wereldorde kantelt en geopolitieke allianties afbrokkelen is het noodzakelijk dat Den Haag geld zoekt voor het vergroten van de eigen en Europese afweercapaciteit. En dat mag een prijs hebben: naast belastingverhogingen lijkt het onvermijdelijk dat Den Haag moet bezuinigen op de twee grootste begrotingsposten: zorg en sociale zekerheid. Maar de les van eerdere grote bezuinigingsrondes, bijvoorbeeld tijdens de economische crisis vanaf 2008, is dat de politiek al te gemakkelijk doorschiet en de menselijke maat uit het oog verliest, zoals ook toenmalige politieke kopstukken al erkend hebben.
Het woord ‘bestaanszekerheid’, dat in de nasleep van het Toeslagenschandaal een politiek dominant thema was, is al langere tijd naar de achtergrond verdwenen. Nu dreigt het volledig van de agenda te verdwijnen. Maar nog steeds komen kwetsbare mensen in de knel. Door ingewikkelde inkomensregelingen, of in het geval van de Vervolguitkering: door een mensbeeld.
In deze uitkering zitten 30.000 gedeeltelijk arbeidsongeschikten die van uitvoeringsinstantie UWV méér eigen salaris moeten bijverdienen naast hun uitkering. De eerste maximaal twee jaar krijgen zij 70 procent van hun laatste loon. Daarna keldert dat bedrag als ze volgens het UWV nog steeds te weinig bijverdienen. Dat leidt tot schrijnende situaties, zoals de man van 61 die in NRC zijn verhaal vertelde. Zijn aanvankelijke uitkering van 2.500 euro bruto per maand zou dalen tot onder de 600 euro. Het bestaansminimum voor een eenpersoonshuishouden is 1.400 euro.
Het mensbeeld dat hier achter zit: mensen moeten met een extra lage uitkering naar een baan worden ‘geprikkeld’ omdat zij anders lui op de bank blijven zitten. En ook de onterechte aanname: wie solliciteert vindt altijd een baan. Helaas worden mensen met een beperking op de arbeidsmarkt nog altijd gediscrimineerd.
Deskundigen pleiten voor afschaffing van de „lelijke prikkel” in dit spijkerharde regime. Maar door de aanstaande bezuiniging haalt Den Haag de harde inkomensval van arbeidsongeschikten een half jaar naar voren.
Nieuwe bezuinigingen op de sociale zekerheid kunnen goed te verdedigen zijn. Maar wanneer de meest kwetsbaren diep in de knel komen, zal Den Haag de moed moeten blijven houden om in te grijpen of bij te sturen. Ook als dat geld kost. Wat voor land willen politici met deze hogere defensie-uitgaven beschermen? Een weerbaar land kan niet zonder weerbare inwoners.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC