Sancties Na het gewelddadig neerslaan van demonstraties heeft de EU een jarenlange discussie over de Revolutionaire Garde beëindigd: de Iraanse organisatie wordt op de terreurlijst geplaatst.
Soldaten van de Revolutionaire Garde marcheren in Teheran tijdens de jaarlijkse parade ter herdenking van de Iraakse invasie in 1980, op 21 september 2024.
De Europese Unie bestempelt de Iraanse Revolutionaire Garde tot terroristische organisatie als antwoord op het uiterst gewelddadig neerslaan van de recente demonstraties waarbij duizenden doden zijn gevallen. De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU gaven daar donderdag politiek groen licht voor.
Daarnaast zet de Unie een aantal personen en andere instellingen uit Iran op de zwarte lijst. Het gaat onder andere om functionarissen die betrokken waren bij het neerslaan van de demonstraties, zoals minister van Binnenlandse Zaken Eskandar Momeni. Personen die op een sanctielijst staan mogen niet naar de EU reizen en eventuele tegoeden in de EU worden bevroren.
De Revolutionaire Garde, zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas voorafgaand aan de vergadering, wordt hetzelfde behandeld als Al-Qaida, Hamas en Islamitische Staat. „Als je handelt als een terrorist, moet je ook behandeld worden als een terrorist. Het is duidelijk wat we hier zien: het aantal doden onder de demonstranten in Iran en de maatregelen die het regime nam waren zeer ernstig. Daarom sturen we de heldere boodschap dat het onderdrukken van mensen gevolgen heeft en je daarvoor gesanctioneerd wordt.”
Met het plaatsen van de Garde op de terreurlijst komt een einde aan een lang debat in Europa over de militaire organisatie die werd opgericht om de Iraanse revolutie van 1979 te beschermen en uitgroeide tot de ruggengraat van het regime. Voorstanders van het op de lijst plaatsen, zoals Nederland en Duitsland, wezen herhaaldelijk op de ondemocratische kanten van het bewind. De demonstraties eerder deze maand en het geweld dat tegen demonstranten werd gebruikt, verleenden hun pleidooien extra urgentie. Demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) sprak van „beestachtig geweld waarbij vreedzame demonstranten gewoon in groten getale zijn neergemaaid en zijn afgeslacht”.
Tegenstanders, zoals Frankrijk, vonden het bestempelen van de Garde als terreurorganisatie eerder niet nodig omdat leden van de organisatie al onder een ander sanctieregime vallen. Bovendien vreesden de tegenstanders voor repercussies. De Revolutionaire Garde is niet zomaar een onderdeel van het Iraanse staatsapparaat, de Garde ís in wezen het Iraanse bewind. Frankrijk en Italië gingen als reactie op het recente geweld overstag.
De vermelding op de terreurlijst zou de diplomatieke verhoudingen bemoeilijken, heette het. Of het zo’n vaart zal lopen is niet duidelijk. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken is geen lid van de Garde en komt niet op de terreurlijst. Contact met hem blijft dus mogelijk, aldus van Weel.
Of Iran zelf contacten verbreekt is afwachten. Van Weel: „Als ze dat doen zullen ze zich alleen maar verder isoleren. Dat is niet in hun belang. Dat is dan ook niet mijn grootste zorg. Iran is nu aan zet. Ik hoop dat ze hun kanalen met de VS nu verstandig gebruiken om tot een akkoord te komen. Alle alternatieven zijn alleen maar slechter voor het regime.”
Als het gaat om Iran verschuift de aandacht inmiddels van de demonstraties en hun uiterst gewelddadige einde naar de snelle samentrekking van Amerikaanse oorlogsschepen in de regio en naar dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump. „Ik hoop vooral dat Amerika de druk verder opvoert”, zei van Weel. „Dat is ook de voornaamste reden dat die armada daar nu ligt. Ik hoop dat het een verschil gaat maken. Gebeurt dat niet, dan schromen de Verenigde Staten niet om te dreigen met geweld. Ik vind het nog te vroeg daarover te speculeren.”
Daarnaast, stelde Kallas, nemen de zorgen over Oekraïne snel toe. Er zit ogenschijnlijk weinig schot in vredesbesprekingen en Rusland neemt voortdurend de Oekraïense energievoorziening onder vuur. Kallas heeft weinig vertrouwen in de gesprekken die de VS, Oekraïne en Rusland dezer dagen voeren in Abu Dhabi. „Aan de Russische kant is er alleen maar militair personeel dat geen mandaat heeft om ook maar ergens mee akkoord te gaan, hetgeen betekent dat ze niet serieus vrede willen. Integendeel. Ze bombarderen de Oekraïners en zetten ze in de vrieskou zodat ze zich overgeven. Daar dreigt een humanitaire catastrofe.”
Het jaar is slecht van start gegaan en ook de vooruitzichten zijn niet best. De op regels gebaseerde internationale orde staat onder druk en, zei Kallas enigszins onderkoeld, de Atlantische betrekkingen „zijn niet wat ze waren”.
Tijdens een gezamenlijk ontbijt keken de ministers vooruit naar de rest van het jaar dat zo tumultueus van start is gegaan. Van Weel wilde daar niet veel over prijsgeven, behalve dat iedereen aan tafel zei: „Wat een jaar.”
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
Source: NRC