De miljardensteun die de Nederlandse staat aan Tata Steel wil geven, levert mogelijk veel minder klimaatwinst op dan het kabinet voorstelt. Het gaat om 2 miljard euro om de staalfabriek in IJmuiden te vergroenen, vastgelegd in een conceptakkoord dat vorig jaar is gesloten met het ministerie van Klimaat en Groene Groei. Verschillende deskundigen die met de NOS spraken, twijfelen sterk of de CO2-uitstoot wereldwijd echt daalt door deze deal. Zij vrezen dat Nederland schoner lijkt op papier, maar dat een deel van de vervuiling simpelweg verschuift naar andere landen.
Kern van de kritiek is dat de fabriek wel minder CO2 in Nederland uitstoot, maar dat de extra vraag naar gas en later groen gas in het buitenland meer uitstoot kan veroorzaken. Tata Steel is nu de grootste uitstoter van Nederland en is verantwoordelijk voor bijna een kwart van de industriële CO2-uitstoot. Het bedrijf wil in stappen van kolen overstappen op aardgas en later op groen gas om in 2045 klimaatneutraal te zijn. Volgens experts zijn beide stappen onzeker en mogelijk schadelijk op wereldschaal. Hoogleraar Herman Vollebergh zegt dat nog niet overtuigend is aangetoond dat de plannen tot voldoende CO2-reductie leiden en dat er nu geen garanties zijn.
De overstap van kolen naar gas is vooral omstreden door de herkomst van dat gas. Sinds de gaskraan in Groningen dicht is, zal Europa steeds meer gas uit het buitenland halen, onder meer uit de Verenigde Staten. Bij de winning van Amerikaans schaliegas lekt veel methaan weg, een broeikasgas dat veel sterker werkt dan CO2. Een adviescommissie waarschuwde eerder al dat de wereldwijde uitstoot juist kan stijgen als Tata meer afhankelijk wordt van dit soort gas. Methaanexpert Thomas Röckmann noemt het opvallend dat Nederland miljarden wil steken in een gasroute zonder goed zicht op de methaanlekken. Hij vindt dat er eerst strenge metingen moeten komen, voordat belastinggeld wordt ingezet.
Daarnaast is het vervolgplan om over te stappen op groen gas onzeker. De huidige productie van groen gas uit bijvoorbeeld afval of mest is veel te klein om Tata volledig te bedienen. Het staalbedrijf zou rond 2035 willen omschakelen, maar heeft dan ongeveer anderhalf keer de totale huidige Nederlandse productie nodig, terwijl ook andere bedrijven dit gas willen afnemen. Deskundigen vrezen dat er grote tekorten en hoge prijzen blijven en dat Tata daardoor langer aan aardgas vastzit dan nu wordt voorgesteld. Een adviescommissie spreekt over serieuze risico’s op vertraging. Tegelijkertijd zeggen Tata, het ministerie en enkele experts dat juist de grote vraag van Tata de productie van groen gas kan aanjagen, omdat langlopende contracten investeerders zekerheid geven.
Het ministerie wijst erop dat de overheid bij dit soort afspraken alleen mag rekenen met de uitstoot op het eigen terrein van het bedrijf, omdat daar directe invloed mogelijk is. Kritische wetenschappers noemen dat een papieren benadering, omdat het klimaat geen landsgrenzen kent. Volgens Vollebergh zal staalproductie uiteindelijk toch volledig moeten elektrificeren en is het de vraag of het verstandig is om nu miljarden in een gasfase te steken als er later alsnog een omslag naar elektriciteit nodig is. De komende maanden werken Tata en het ministerie de afspraken verder uit. Het nieuwe kabinet en een nieuwe minister moeten daarna beslissen of de deal in deze vorm doorgaat.
Source: Fok frontpage