Noordzee Het kabinet wil robuuster kunnen optreden tegen schepen onder valse vlag die door het Nederlandse deel van de Noordzee varen en sancties tegen Rusland ontduiken.
Een schip van de Franse marine (rechts) bij de vermeende schaduwvloottanker Grinch, die onder valse vlag zou varen en zondag is opgebracht naar kustwateren bij Marseille.
Er moet snel wetgeving komen om strenger op te treden tegen schepen uit de Russische schaduwvloot die onder valse vlag door het Nederlandse deel van de Noordzee varen. Dat heeft het demissionaire kabinet woensdag bekendgemaakt.
Het gaat dan om „systematische inspectie” [op zee], het „verplicht laten uitwijken naar een aangewezen ankerplaats voor inspectie” en, „in uiterste gevallen inbeslagname” van een schip onder valse vlag, aldus de ministers Tieman (Infrastructuur en Waterstaat, BBB) en Van Weel (Buitenlandse zaken, VVD) in een brief aan de Kamer. Een Kamermeerderheid had in oktober strengere wetgeving gevraagd. Een wetsvoorstel komt er voor de zomer, aldus de ministers.
Binnen zijn territoriale zee (TZ), een strook tot twaalf zeemijl (zo’n 20 kilometer) uit de kust, heeft een staat uitgebreide bevoegdheden, maar daarbuiten, in de zogeheten Exclusieve Economische Zone (EEZ), is de juridische armslag beperkt.
Dat blijft overigens zo voor schepen die onder een door de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) erkende vlag varen. Zij behouden volgens het VN-zeerechtverdrag het recht op ‘onschuldige doorvaart’ in de TZ en de ‘vrijheid van navigatie’ in de EEZ. De rechtsmacht over zo’n schip behoort primair bij de vlaggenstaat, en alleen in uitzonderlijke situaties – zoals illegale lozing van olie – kan de kuststaat binnen de EEZ ingrijpen.
Maar steeds vaker varen schepen onder valse vlag en met vervalste certificaten door de Nederlandse EEZ van en naar havens in Rusland. Vaak zijn deze schepen niet of slecht verzekerd en verkeren ze in slechte staat van onderhoud, wat grote milieu- en veiligheidsrisico’s oplevert. Schaduwvlootschepen worden ook verdacht van het veroorzaken van schade aan onderzeese infrastructuur, zoals data- en energiekabels.
Het gaat recent onder meer om schepen die de vlag van Aruba voerden. Dat heeft geen eigen internationaal scheepsregister en kan per definitie geen vlaggenstaat zijn. Onderzoeksplatform Follow the Money onthulde in juli vorig jaar dat tientallen schaduwvlootschepen onder frauduleuze vlag van Caribische delen van Nederland proberen internationale sancties te omzeilen. Behalve om Aruba gaat het om Sint-Maarten en Curaçao. Curaçao heeft overigens wel een eigen scheepsregister.
Er zijn wereldwijd nog talloze andere landen en eilandstaatjes die frauduleus als vlaggenstaat worden opgevoerd door schaduwvlootschepen.
Om robuuster tegen dergelijke schepen op te treden zeggen de ministers zich onder meer te willen spiegelen aan wetgeving van Frankrijk. De Franse marine hield zondag met Britse hulp in het westelijk deel van de Middellandse Zee, buiten de eigen TZ, een tanker aan die onder een valse vlag zou varen, bracht het schip op naar Marseille en arresteerde de kapitein, een 58-jarige Indiër.
De tanker, Grinch, voer onder de vlag van de Comoren en was begin januari uit de Russische haven Moermansk vertrokken. In oktober vorig jaar hielden de Franse autoriteiten aan de Bretonse kust een schaduwvloottanker aan, de Boracay, die in verband was gebracht met dronevluchten in het Deense luchtruim, omdat het schip zich op dat moment verdacht zou hebben gedragen in Deense wateren.
Een Finse rechtbank verklaarde in oktober vorig jaar niet bevoegd te zijn in de zaak tegen drie officieren van de schaduwvloottanker Eagle S, die eind 2024 met een slepend anker moedwillig zeekabels zou hebben beschadigd in opdracht van Rusland. Finland bracht de tanker op en arresteerde de drie. Maar het hof in Helsinki zei geen jurisdictie in de zaak te hebben omdat het incident in de Finse EEZ gebeurde. Volgens het hof valt de zaak onder jurisdictie van de Cookeilanden, waar het schip is geregistreerd, of het land van nationaliteit van de gedaagden: twee Georgiërs en een Indiër.
Binnen de EEZ van sommige Europese kuststaten bevinden zich gebieden waar de autoriteiten wel meer bevoegdheden hebben, onder meer voor inspectie van papieren. Dat zijn zogeheten Mandatory Ship Reporting Systems, of MRS-gebieden. Die bevinden zich in grote zeestraten als het Kanaal, de Grote Belt (Denemarken) en de Straat van Gibraltar. Schepen zijn daar verplicht hun documenten aan de autoriteiten te verzenden.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC