Er gebeurt iets geks op de financiële markten: terwijl de goudprijs blijft stijgen, wordt de dollar ten opzichte van andere valuta juist minder waard. Wat zegt dat over het vertrouwen in de Amerikaanse economie?
1. Waarom is de combinatie van een stijgende goudprijs en dalende dollar zo bijzonder?
Goud geldt vanouds als veilige belegging in tijden van financiële onzekerheid. Gezien de grote geopolitieke spanningen is het dus niet zo gek dat die koers hard oploopt. Maandag brak goud voor het eerst door de grens van 5.000 dollar per troy ounce (31,1 gram) en steeg woensdag door naar ruim 5.250 dollar. Daarmee is de goudprijs in een jaar tijd bijna verdubbeld.
Net als goud wordt ook de dollar historisch gezien als een betrouwbaar bezit in turbulente tijden. Maar nu is er iets geks aan de hand: beleggers verkopen juist hun dollars. Sinds Donald Trump in de VS president werd, heeft de munt zo’n 15 procent aan waarde verloren. Afgelopen week ging er weer een flinke hap af, dinsdag maar liefst 1,1 procent (woensdag ging de prijs overigens weer licht omhoog).
2. Hoe is dat te verklaren?
Daarvoor zijn meerdere redenen aan te voeren, die veelal te herleiden zijn naar het beleid en de uitspraken van Trump. Naast zijn rechtsstaat ondermijnende acties in eigen land en zijn invallen en ontregelende machtspolitiek in het buitenland gaat het dan vooral om enkele specifieke economische ingrepen.
Om te beginnen zijn er de importtarieven waarmee hij handelspartners onder druk zet en hoopt de Amerikaanse industrie te stimuleren. Dat beleid veroorzaakt wereldwijd economische onzekerheid en jaagt in eigen land de inflatie licht aan (2,9 procent voor 2025). Hoe duurder het is om goederen te importeren, hoe hoger de prijs die Amerikanen ervoor betalen.
Daarbij bemoeit Trump zich al maanden zeer actief met het beleid van de centrale bank. Hij vindt dat de Federal Reserve de rente verder moet verlagen om zo de economie te stimuleren. Bij een lage rente geven bedrijven meer geld uit, worden hypotheken goedkoper en stijgen aandelenkoersen.
De Fed heeft de rente enigszins laten dalen – de rente is nu 3,5 à 3,75 procent– , maar lang niet zo ver als Trump wil. Dat lijkt de Fed geen goed idee: economische groei lijkt op korte termijn prettig, maar een lage rente zal de inflatie verder aanjagen.
Trump pikt dat niet en reageerde door bestuurders van de Fed persoonlijk aan te vallen. Twee weken geleden stelde hij dat Fed-voorzitter Jerome Powell strafrechtelijke vervolgd zou moeten worden. Trump wil Powell, die in mei dit jaar zal aftreden als voorzitter, vervangen door een loyalist. Het tornen aan de onafhankelijke positie van de Fed voedt de onrust over de stabiliteit van de Amerikaanse economie, en daarmee ook over die van de dollar.
Deze week vergrootte Trump die onzekerheid nog verder door te stellen dat de lage dollarkoers juist ‘fantastisch’ is. Een lage dollarkoers zou Amerikaanse exportproducten goedkoper maken. Daarmee breekt Trump met een lange traditie van presidenten, zowel Republikeinen als Democraten, die meenden dat een sterke dollar goed is voor Amerika.
3. Waarom is dat erg?
Het is een indicatie dat de Amerikaanse president ‘echt alleen maar aan de korte termijn denkt’, zegt Edin Mujagic, monetair econoom en verbonden aan investeringsfirma Hoofbosch. ‘En dat Trump niet erkent welk risico een zwakke dollar op den duur vormt voor Amerika en de wereldeconomie.’
Op korte termijn is nog wel te begrijpen waarom Trump het zegt. Als de dollar minder waard wordt, worden producten uit de VS relatief goedkoper. De Amerikaanse export krijgt dus een duw in de rug.
Maar daar staat tegenover dat een zwakke dollar betekent dat alles wat de VS importeert (en dat is veel) voor de Amerikanen duurder zal worden. De inflatie zal verder oplopen. Mujagic: ‘Dan komt er nog meer spanning te staan op de relatie tussen Trump en de Fed. Want als de inflatie oploopt, zal de centrale bank de rente willen verhogen.’
Dat is voorlopig nog niet aan de orde, bleek woensdagavond tijdens een persconferentie van Fed-voorzitter Powell, na afloop van een vergadering. De centrale bank houdt de rente vooralsnog ongewijzigd. Powell liet zich niet verleiden tot een uitspraak over het kelderen van de Amerikaanse munt: ‘We zeggen niets over de dollar.’
4. Hoe ernstig is dit allemaal?
De situatie is niet dramatisch, zegt macro-econoom Carsten Brzeski van ING. ‘Beleggers zijn hun dollars echt niet massaal aan het verkopen. Maar markten zijn wel nerveus. Je merkt dat beleggers en centrale banken heroverwegen of de dollar nog wel een veilige haven is.’
Voor de VS kan dat uiteindelijk wel tot serieuze problemen leiden. Zo moeten de Amerikanen de komende tijd ongeveer een kwart van hun staatsschuld herfinancieren. Hoe geringer de animo bij beleggers, hoe hoger de rente die de VS op die schuld moeten betalen. Als er dan onzekerheid is over oplopende inflatie, en het mandaat van de Fed om inflatie te bestrijden, kan dat een heel duur grapje worden.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant