Een man wordt ontslagen uit een ziekenhuis waarin hij was beland na een ongeluk ‘which involved something falling from the sky’. Nu is hij zijn geheugen kwijt, en in bezit van een schadevergoeding van vele miljoenen. Wat dat iets was dat uiteindelijk op zijn hoofd viel, en van wie hij die schadevergoeding ontvangt, blijft onduidelijk.
Uiteindelijk vindt de man een bestemming voor het geld én voor de rest van zijn leven: re-enactments. Hij is niet geïnteresseerd in de moeizame en onbevredigende reconstructie van zijn verleden via herinneringen van anderen; hij wil zijn verleden werkelijk nogmaals beleven en huurt acteurs in om de scherven van wat hij zich nog vaag herinnert aan elkaar te lijmen tot een ervaring die weliswaar kunstmatig is, maar authentiek voelt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Zo begint Tom McCarthy’s roman Remainder (vertaald als Dat wat overblijft). Ik las Remainder jaren geleden, begreep er lang niet alles van en had al lang niet meer aan het boek gedacht, tot ik deze week aan een bericht van de NOS bleef haken. Het betrof een montage van beelden waarop te zien was dat de verpleegkundige Alex Pretti weerloos op de grond lag terwijl hij werd doodgeschoten. Pretti lag naast een hoopje vuile sneeuw, er werd een aantal keer van dichtbij op hem gevuurd. Tussen de schoten door klonk het wanhopige en moedige gillen van een ooggetuige.
Titel van het filmpje: ‘Doodschieten Alex Pretti van dichtbij gefilmd, zo ging het mis in Minnesota’. De gemiddelde reactie op die formulering betrof niet die zonderling geplaatste komma, maar de ‘zo ging het mis’-frase. Logisch. Er klonk iets onuitstaanbaar alledaags in door, alsof de schietpartij een ongelukkig toeval was van het huishoudelijke soort. Zoals cabaretduo De Partizanen ooit het genre van de NOS Journaal-reconstructie parodieerde: ‘Zomaar een ochtend. Een bakje. Een lepel. Wat muesli. Maar: geen melk.’
Over de toon van media die uit alle macht neutraal trachten te blijven, over het klakkeloos overnemen van leugens van wereldleiders, al dan niet tussen aanhalingstekens, over de onuitroeibare enerzijds-anderzijds-dwang én over alle journalistieke afwegingen die daarbij een rol spelen zou je tientallen Ombudsvrouwen en -mannen fulltime kunnen laten filosoferen en duizenden uren van het Radio 1 Mediaforum vullen – als dat niet al was gebeurd.
Het ís ook niet eenvoudig – wanneer alles een politieke strijd wordt, wordt het je aan die strijd proberen te onttrekken vanzelf ervaren als een daad van agressie. En dan zoek je naar een nieuwe toon, en dan beland je als krampachtig neutraal blijvende omroep in een uitzinnige nieuwscyclus plotseling in een soort re-enactment door understatement: het nieuws verandert van vorm dankzij jouw laconieke vertaling ervan.
Belangrijk in re-enactment door understatement is een zo alledaags mogelijke woordkeus. Zo verrijst vanzelf een minder verpletterende actualiteit.
Het is gevaarlijk, maar het biedt ook kansen. Wie op deze manier de aankondiging van het nieuwe minderheidskabinet bekijkt, dinsdagavond in Nieuwsuur, ziet drie gezellige vrienden die razendsnel het poldermodel restaureren, en dus pertinent níét een opgewekte kandidaat-notaris die zijn eigen naam prominent in het testament van de overleden miljardair ziet staan, een snel oud geworden oom die wordt afgescheept met wat tafelzilver en de verre nicht die, nadat ze eerdere erfenissen toch tamelijk schaamteloos heeft verbrast, ook nu weer een flinke smak geld krijgt toebedeeld.
En tuurlijk, ook in het parallelle understatementuniversum gaat soms iets mis. Niet leuk natuurlijk, maar het klinkt alsof het ook best vanzelf wel weer goed kan komen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant