Naast land veroveren biedt de oorlog in Oekraïne Rusland ook de mogelijkheid om nieuwe wapens te testen in praktijkomstandigheden. Zoals de Tsirkon, een hypersonische raket die razendsnel op zijn doelwit afgaat.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Als de Tsirkon wordt gelanceerd, heeft de Oekraïense luchtverdediging de grootste moeite om de hypersonische raket uit de lucht te schieten. De Oekraïense luchtmacht meldde zaterdag dat twee Tsirkons, die volgens president Vladimir Poetin een snelheid hebben van negen keer het geluid, samen met twaalf kruisraketten werden afgevuurd. Vrijwel alle kruisraketten werden vernietigd, de Tsirkons niet. Onduidelijk is welke schade ze aanrichtten.
Toen Poetin in 2019 met zijn claim kwam over de supersnelheid van de Tsirkon, was de reactie in het Westen terughoudend: eerst zien, dan geloven. De Russische leider schept al jaren op over de Tsirkon en vijf andere Russische ‘hightechwapens van de toekomst’ die het Westen angst moeten inboezemen. Maar in de Oekraïne-oorlog, die van het land één groot militair testcentrum heeft gemaakt, bleek in ieder geval de potentie van de Tsirkon.
Zo vuurden de Russen begin 2024 twee Tsirkons af op Kyiv. Berekend werd dat de hypersonische raketten de naar schatting 600 kilometer naar Kyiv aflegden in zo’n drie minuten. ‘Rusland laat wapens zien die ongeëvenaard zouden zijn, met name de Tsirkon-raketten’, aldus woordvoerder Joeri Ihnat van de Oekraïense luchtmacht in november. ‘Wellicht worden ze getest in gevechtsomstandigheden om een bepaald resultaat te bereiken. Rusland moderniseert voortdurend zijn wapenarsenaal.’
Samen met de VS, China en Noord-Korea behoort Rusland tot de enige landen in de wereld die beschikken over hypersonische, extra snelle wapens. Iran beweert sinds 2023 ook over zo’n wapen te beschikken, de Fattah 1, maar het is niet bewezen dat het om een hypersonisch wapen gaat.
Met deze ‘wapens van de toekomst’, die supersnel maar ook zeer wendbaar zijn, moet de vijand volledig verrast worden. Een belangrijk doelwit zoals een militair hoofdkwartier moet razendsnel kunnen worden vernietigd. Maar terwijl de concurrenten alleen in testomstandigheden hun hypersonische wapens ontwikkelen, kunnen de Russen kijken of ze ook in de praktijk van een oorlog voldoen.
Direct na de invasie van Oekraïne in 2022 begonnen de Russische generaals hun andere hypersonische wapen, de Kinzhal, in te zetten om onder meer een ondergronds wapendepot te vernietigen. Voor de oorlog claimde Moskou dat de Kinzhal een snelheid van tien keer de geluidssnelheid kon bereiken, meer dan 12 duizend kilometer per uur.
Toch bleek dit ‘wonderwapen’ kwetsbaar. In 2023 claimde Oekraïne de eerste Kinzhal te hebben neergehaald, met een Amerikaanse Patriot-luchtafweerraket. De VS bevestigden dit. De Oekraïense luchtmacht zegt tot april vorig jaar veertig Kinzhals te hebben onderschept. Kyiv zwijgt echter als het graf over hoeveel van deze raketten wél doel troffen en hoeveel schade ze hebben veroorzaakt.
Vanaf begin 2024 zet het Russische opperbevel ook mondjesmaat de Tsirkon in. Deze van oorsprong antischipraket kan volgens Moskou doelen tot op duizend kilometer vernietigen.
Rusland heeft de Tsirkon aangepast zodat de raket ook vanaf land kan worden afgevuurd. Deze versie, die vanaf de Krim wordt gelanceerd, wordt nu ingezet in Oekraïne. Hoeveel er tot nu toe zijn afgevuurd, is onduidelijk. Het Kremlin zegt niets over de exacte inzet van de Tsirkon.
Voor de Russen is het naast het voordeel op het slagveld met name interessant of de Tsirkon Amerikaanse Patriot-batterijen kan omzeilen. In het begin bleek dat niet altijd het geval. In maart 2024 claimde Oekraïne er twee te hebben neergehaald bij een aanval op het hoofdkwartier van inlichtingendienst SBU in Kyiv.
Mede om deze reden volgen de Amerikanen de ontwikkeling van de Tsirkon al jaren met argusogen. De raket kan een bedreiging vormen voor hun oorlogsvloot, met name voor de vliegdekschepen.
De Russen proberen op hun beurt de Amerikanen angst in te boezemen door steeds video’s naar buiten te brengen hoe de Tsirkon vanaf fregatten en nucleaire onderzeeërs wordt gelanceerd. Volgens Poetin heeft geen enkel ander land zo’n ‘krachtig’ en ‘betrouwbaar’ hypersonisch wapen en zal het Rusland nog lang ‘beschermen tegen potentiële externe bedreigingen’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant