Als onzekerheid hoogtij viert, is moed geboden. Bijvoorbeeld op je werk. Maar hoe regel je dat? Hoe word je dapper?
Je hoort al jaren dat de wereld ingrijpend verandert. Maar de laatste weken zeggen zelfs de grootste sceptici in mijn omgeving dit. Technologie, arbeidsmarkt, wereldorde, klimaat, zingeving, alles is in beweging. En dat leidt tot grote onzekerheid.
Als onzekerheid hoogtij viert, is moed geboden. Bijvoorbeeld op je werk. Maar hoe regel je dat? Hoe word je dapper?
George Kohlrieser is psycholoog, voormalig gijzelingsonderhandelaar en hoogleraar aan IMD Business School in Lausanne. Een van zijn boeken, Care to Dare, geschreven met Susan Goldsworthy en Duncan Coombe, stond al jaren in mijn boekenkast te wachten op het juiste moment. Dat kwam vorige week, toen een ervaren bestuurder mij er enthousiast over vertelde. Zij had meerdere ondernemers sprongen vooruit zien maken door de adviezen in dit boek.
Kohlriesers gedachtegoed draait om het mechanisme achter moed. Heel kort samengevat zegt hij: je kunt pas dapper zijn wanneer je een veilige basis hebt. We hebben mensen, plekken, doelen of andere dingen nodig die ons een gevoel van bescherming, veiligheid en zorg bieden (care) én ons de inspiratie en energie geven om lef te tonen, risico’s te nemen en nieuwe uitdagingen aan te gaan (dare).
Leiders moeten dit bieden aan medewerkers. Secure base leadership heet dat. En wie leiding geeft, moet zelf ook op zoek naar zo’n veilige basis.
De ideeën van Kohlrieser zijn gebaseerd op hechtingstheorie. Kinderen, maar ook volwassenen, hebben volgens die psychologische benadering onder meer behoefte aan interactie, aandacht, geduld en empathie. Dat biedt hun een veilige uitvalsbasis om de wereld te verkennen.
In veel werksituaties ontbreekt die veilige basis, zegt Kohlrieser. Mensen vertrouwen bijvoorbeeld hun baas niet. Dat leidt tot onzekerheid en stress; het brein gaat in de overlevingsstand. En dat werkt ondermijnend voor creativiteit en het uitproberen van nieuwe dingen.
Wat kun je doen als leidinggevende of als goede collega? Hoe creëer je een veilige basis voor de mensen om je heen, zodat ze meer gaan durven? Ik noem drie bouwstenen, gebaseerd op het werk van Kohlrieser en promotieonderzoek van zijn co-auteur Coombe.
1. Veiligheid. Wees voor de ander een veilige haven. Hoe? Accepteer en waardeer de ander als mens, niet slechts als ‘een collega’. Laat merken dat je beschikbaar en toegankelijk bent. En als er iets misgaat, kom dan niet met verwijten, maar bied juist begrip en steun.
2. Uitdaging. Moedig de ander aan om zich te ontwikkelen. Bijvoorbeeld door kansen te bieden, je vertrouwen uit te spreken en risico’s te accepteren. Spreek hoge verwachtingen uit en benadruk het belang van leren en groeien.
3. Veerkracht. Richt je blik, ook bij tegenslag, op mogelijkheden en kansen. Dat betekent ook: kalm blijven bij problemen; vragen stellen voordat je conclusies trekt; en deze zelfbeheersing keer op keer tonen, zodat je betrouwbaar bent in de ogen van de ander.
Anderen moed schenken als leidinggevende is niet makkelijk. Je hebt er zelf ook dapperheid voor nodig en dus ook je eigen veilige bases. En waar vind je die?
Kohlrieser reikt verschillende mogelijkheden aan. Een sterk sociaal netwerk bijvoorbeeld. Ouders, partner, vrienden, familie. En professionele relaties: collega’s, mentoren, coaches.
Maar ook positieve ervaringen uit je persoonlijke geschiedenis kunnen een ‘secure base’ vormen. Kohlrieser raadt leiders aan om cruciale leermomenten uit hun eigen leven op te schrijven en te overdenken. Daarnaast is het de moeite waard om technieken te leren waarmee je jezelf kunt kalmeren in tijden van stress.
De care to dare-aanpak van Kohlrieser is intuïtief aantrekkelijk. Zo’n teamleider willen we allemaal wel. Maar het is natuurlijk ook fijn wanneer er een beetje serieus onderzoek is gedaan naar dit soort ideeën.
Psychologen Ofra Mayseless en Micha Popper doken een paar jaar geleden in de relatie tussen hechting en leiderschap. Hun bevindingen sloten goed aan bij Kohlriesers ideeën, met één toevoeging. Volgens hen is zorg alleen niet genoeg. Om een leider echt te vertrouwen, moeten medewerkers hem of haar ook bekwaam vinden. Die aardige teamleider moet ons wel écht kunnen helpen als we dapper in de problemen komen.
Onlangs schreven Beatrice de Graaf en Rik Peels in deze krant over de waarde van klassieke deugden. Moed is een daarvan.
Wat voor mij een nieuw inzicht was: de oude Grieken zagen een deugd niet als een individuele kwaliteit, maar als een verantwoordelijkheid van de groep. Met andere woorden: moed is iets waar je samen aan moet werken. Hoe doe je dat? Bijvoorbeeld door een paar ideeën te lenen van Kohlrieser.
We hebben in deze tijd dappere politici, bestuurders, wetenschappers en ondernemers nodig. En dappere leraren, buren, journalisten, boeren en collega’s. Dappere ouders en kinderen.
Maar dapperheid komt dus niet vanzelf. Dapperheid ontstaat door het vormen van een veilige omgeving voor elkaar. Een werkomgeving bijvoorbeeld waarin we elkaar niet de maat nemen of onderuit proberen te halen, maar elkaar helpen om nieuwe dingen te wagen, te falen en het daarna vol goede moed gewoon nog eens te proberen.
Stukken die je helpen om je leven fijner en je carrière beter te maken