schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
‘Wij zijn een no sleepover-gezin.’ Het zinnetje klinkt steeds vaker op sociale media. Deze ouders laten hun kind nergens meer logeren, uit angst voor seksueel misbruik. Die zorg is begrijpelijk, zeker nu de Barendrechtse zedenzaak nog vers in het geheugen ligt. Maar hoe effectief is een totaalverbod op logeerpartijtjes eigenlijk?
De maatschappelijke aandacht voor seksueel misbruik neemt toe. ‘Ouders worden dagelijks geconfronteerd met nieuws over seksueel misbruik en dat maakt angstig’, zegt Iva Bicanic, hoogleraar seksueel misbruik van kinderen aan het UMC Utrecht en directeur kennisontwikkeling bij het Centrum Seksueel Geweld. ‘Op sociale media wordt daar vervolgens alarmerend over gesproken.’
Het Centrum Seksueel Geweld hield vorig jaar drie maanden bij hoeveel berichten over seksueel misbruik of seksueel geweld in de NOS-app verschijnen. Gemiddeld ging het om 1,1 bericht per dag.
Tegelijkertijd is het belangrijk om de cijfers in perspectief te plaatsen. De overgrote meerderheid van de kinderen wordt géén slachtoffer van seksueel misbruik. Wereldwijd maakt naar schatting zo’n 20 procent van de meisjes en 8 tot 12 procent van de jongens voor hun 18de een vorm van seksueel misbruik mee. Dat komt neer op een à twee leerlingen in een gemiddelde basisschoolklas. ‘De kans dat je kind níét wordt misbruikt is vele malen groter dan dat het wel gebeurt’, benadrukt Bicanic.
Er zijn bovendien geen aanwijzingen dat fysiek seksueel misbruik de afgelopen jaren is toegenomen. ‘Online seksueel misbruik is wel gegroeid in de afgelopen vijf jaar’, zegt Bicanic.
Dat ouders hun kind willen beschermen, is logisch. Bicanic: ‘Misbruik is de nachtmerrie van iedere ouder. Het roept afschuw op en een diep gevoel van machteloosheid.’ Toch zien experts de no sleepover-beweging vooral als een uiting van die angst en behoefte aan controle, niet per se als een effectieve preventiestrategie. ‘Statistisch gezien is het eigen huis risicovoller’, zegt Bicanic. ‘Misbruik wordt vaak gepleegd door iemand die het kind en de ouders kennen en vertrouwen.’
Zo’n logeerverbod kan bovendien onbedoeld victimblaming in de hand werken, vanuit het idee dat ouders van slachtoffers ‘beter hadden moeten opletten’. ‘Het enige wat zij hebben gedaan is hun kind toevertrouwd aan iemand anders. En dat is volstrekt normaal’, zegt Bicanic. ‘Denk aan school, de kinderopvang, sportclub, oppas, buren, ouders van een vriendje, familie. Het is niet normaal als iemand misbruik maakt van dat vertrouwen.’
Seksueel misbruik is nooit volledig te voorkomen. Wel kunnen ouders invloed uitoefenen op een cruciale factor: of en hoe snel een kind vertelt als er iets gebeurt.
Uit een recente studie blijkt dat opgroeien in een warme, veilige gezinssfeer samenhangt met eerder vertellen. ‘Kinderen onthullen eerder hun ervaringen met seksueel misbruik als het gezin open is over seksualiteit’, aldus Bicanic. Het is dus zinvol om met je kind te praten over grenzen. ‘Vertel dat alles onder je ondergoed van jou is. En dat anderen daar niet aan mogen komen. Zeg: ‘Als dit gebeurt, vertel het dan aan iemand die jij vertrouwt. En die kan jou helpen dat het stopt.’
Voor het onderzoek vulden 961 mensen vragenlijsten in die als kind seksueel misbruik hebben meegemaakt. Gemiddeld zwegen zij 13,6 jaar over wat hen was overkomen. Hoe dichter de dader bij het kind stond, hoe langer het duurde voordat het misbruik werd verteld. ‘Dat is begrijpelijk’, zegt Bicanic. ‘Kinderen beseffen dat de gevolgen groot zijn als het uitkomt.’
Jonge kinderen proberen de wereld logisch te maken. Bij misbruik leidt dat vaak tot zelfbeschuldiging. ‘Ze denken niet: mijn broer is fout of mijn oppas doet iets raars’, zegt Bicanic. ‘Ze denken: ik ben vies. Ik heb iets verkeerd gedaan.’ Juist daarom is een open, veilige omgeving waarin bespreekbaar is welke aanrakingen oké en niet-oké zijn, essentieel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant